14/10/2026 | Bílgreinasambandið, Fréttir, Greinar, Í fjölmiðlum
VISIR birtir í dag grein eftir Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóra SVÞ og BGS. Skoða á VISI.
____________
Vöruverðið á vegum úti
Það er stundum sagt að fyrirtæki greiði ekki skatta heldur innheimti þá fyrir hið opinbera. Að lokum eru það einstaklingar sem bera skattbyrðina. Virðisaukaskattur er augljóst dæmi: Fyrirtækið innheimtir hann við kassann en viðskiptavinurinn borgar. Aðrir skattar á fyrirtæki falla með einum eða öðrum hætti á eigendur, starfsfólk eða viðskiptavini.
Þetta virðist stundum gleymast í störfum stjórnmálamanna. Þótt þörf sé á aðhaldi í ríkisrekstrinum ber að forðast skattheimtu sem leggst þyngra á landsbyggðina en höfuðborgarsvæðið og eykur þrýsting á verðlag. Því miður virðist ekki hafa verið gætt að þessu við gerð fjárlaga næsta árs og tengdra tekjuráðstafana.
Landsbyggðarskattur í innkaupakörfunni
Boðuð hækkun kílómetragjalds er gott dæmi. Vöruflutningar eru hluti af grunninnviðum samfélagsins. Matvara, lyf, byggingarvörur og aðrar nauðsynjar þurfa að komast milli landshluta.
Ríflega 400 fyrirtæki hafa leyfi til farmflutninga hér á landi og um helmingur þeirra er með aðsetur á landsbyggðinni. Þar eru vegalengdir almennt lengri, notkun eftirvagna meiri og aðrir flutningsmátar takmarkaðri. Gjald á hvern ekinn kílómetra kemur því misjafnlega niður eftir staðsetningu fyrirtækja og viðskiptavina.
Hærri flutningskostnaður hverfur ekki. Fyrirtæki geta að einhverju marki tekið hann á sig með minni framlegð, en þegar svigrúmið þrengist skilar hann sér áfram út í verðlag.
Breiðvirk hækkun
Þetta á ekki síst við um matvöru. Flytja þarf vörur frá höfnum, vöruhúsum, framleiðendum og dreifingarmiðstöðvum til verslana um allt land. Hráefni til matvælaframleiðslu fer líka oft langar leiðir milli höfuðborgarsvæðisins og framleiðslufyrirtækja í dreifðum byggðum áður en fullunnin vara fer á markað. Kílómetragjaldið getur því lagst oftar en einu sinni á sömu vöruna áður en hún ratar í verslunarhillur.
Það vekur því spurningar að stjórnvöld hækki gjaldið á sama tíma og verðbólga er eitt helsta viðfangsefni hagstjórnar. Í fjárlagafrumvarpinu er gert ráð fyrir að gjaldið á fólksbíla hækki um 15,9%. Áhrifin á vöruflutninga geta orðið enn meiri.
Fyrir algenga 26 tonna vörubifreið með 18 tonna eftirvagn hækkar kílómetragjaldið samkvæmt útreikningum SVÞ um 27,5%, meðal annars vegna þess að afsláttur af gjaldi eftirvagna lækkar úr 40% í 20%.
Árlegt kílómetragjald slíkrar vagnlestar sem ekur 120 þúsund kílómetra hækkar úr um 6,3 milljónum króna í 8,0 milljónir. Það er 1,7 milljóna króna kostnaðarhækkun á eitt ökutæki á einu ári.
Og einhver borgar þær 1,7 milljónir.
Skattheimta umfram rekstur og viðhald vegakerfisins
Skatturinn stöðvast ekki hjá flutningafyrirtækinu. Hann færistá endanum til fyrirtækjanna sem kaupa flutningana og þaðan út í verð vöru og þjónustu. Að lokum greiðir fólk reikninginn.
Hækkunina væri ef til vill auðveldara að réttlæta ef hún væri nauðsynleg til að standa undir vegakerfinu. Svo virðist ekki vera. Á næsta ári er áætlað að ríkið innheimti um 75 milljarða króna af ökutækjum og eldsneyti, að kolefnisgjaldi undanskildu, en útgjöld til vegamála nema um 61 milljarði. Kílómetragjaldið eitt á að skila 43,4 milljörðum en framlög til framkvæmda og þjónustu Vegagerðarinnar nema 42,7 milljörðum.
Staðreynd málsins er að skattheimta á umferð einstaklinga og fyrirtækja um vegi landsins er mun meiri en framlag ríkisins til vegakerfisins. Í ljósi þess er full ástæða til að spyrja hvort rétt sé að hækka hana enn frekar, sérstaklega þegar hækkunin leggst á vöruflutninga, landsbyggðina og að lokum verðlag í landinu.
25/08/2026 | Bílgreinasambandið, Fréttir, Í fjölmiðlum
Fólksbílar hafa stækkað verulega frá aldamótum. Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ og Bílgreinasambandsins, ræddi þróunina og áhrif hennar í viðtali við Ævar Örn Jósepsson í Speglinum á RÚV.
Tilefni viðtalsins var ný rannsókn evrópsku samtakanna Transport & Environment. Samkvæmt henni hafa fólksbílar að meðaltali lengst um 1,2 sentimetra á ári frá aldamótum og bæði breikkað og hækkað um hálfan sentimetra á ári.
Á aldarfjórðungi jafngildir það um 30 sentimetra aukningu í lengd og 12–13 sentimetra aukningu í breidd og hæð.
Þróunin endurspeglar meðal annars breyttar þarfir og óskir kaupenda, auk krafna sem gerðar eru til nútímaökutækja. Stærri bílar hafa þó jafnframt áhrif á umferðaröryggi, orkunotkun, vegakerfið og nýtingu bílastæða.
Lesið fréttina í heild á vef Bílgreinasambandsins.
Einnig má hlusta á viðtalið í Speglinum á vef RÚV.
14/08/2026 | Fréttir, Greining, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld, Verslun
Allt að 100 þúsund Íslendingar hafa keypt áfengi af öðrum smásölum en ÁTVR. Nýleg könnun Gallup sýnir að um þriðji hver landsmaður hefur verslað áfengi í vefverslun og hlutfallið nálgast 60% meðal fólks á aldrinum 20–39 ára.
Þetta kemur fram í frétt Vísis um samstarfsherferð SVÞ og sérvöruverslana með áfengi. Markmið herferðarinnar er að draga fram þá staðreynd að neytendur hafa þegar valið aukið valfrelsi — á meðan löggjöfin hefur ekki fylgt þróun markaðarins.
Núverandi reglur heimila erlendum fyrirtækjum að selja áfengi til Íslands í gegnum vefverslun en gera ekki ráð fyrir sambærilegum möguleika fyrir íslensk fyrirtæki. Með skýrari lagaramma væri hægt að jafna samkeppnisstöðu fyrirtækja og tryggja um leið fullnægjandi eftirlit með aldri kaupenda, opnunartíma, aðgengi og markaðssetningu.
Á sama tíma og vefverslun og sérvöruverslanir hafa rutt sér til rúms hefur áfengisneysla hér á landi minnkað um tæp 11% frá árinu 2021.
„Þjóðin hefur alltaf tekið skrefin á undan löggjafanum þegar kemur að áfengislöggjöf,“ segir Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ. Veruleikinn sé sá að fólk vilji val og ekki sé raunhæft að ætla að snúa þróuninni við.
Nánari upplýsingar og staðreyndir um vefverslun með áfengi má finna á
12/08/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld, Umhverfismál
Ný umbúðareglugerð Evrópusambandsins, PPWR, getur haft veruleg áhrif á íslenska verslun, veitingarekstur og framleiðslu. Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ, ræddi áhrif hennar í viðtali við Vísi í gær 11. ágúst 2026 [SJÁ FRÉTT]
Reglugerðinni er ætlað að draga úr umbúðaúrgangi og notkun einnota umbúða. Markmiðin eru jákvæð. Íslensk verslun hefur ekki hag af því að selja vörur í óþarflega miklum umbúðum eða umbúðum sem eru erfiðar í úrvinnslu. Hvorki verslunin né neytendur hafa þó hag af því að vöruverð hækki í ljósi hækkandi umbúðakostnaðar. Þá virðist innleiðing PPWR að ýmsu leyti geta framkallað umfangsmiklar og kostnaðarsamar breytingar án þess að ásættanlegur umhverfisárangur hljótist af.
Benedikt bendir á að íslenskar aðstæður séu aðrar en víða í Evrópu og mikilvægt sé að taka mið af því við innleiðinguna:
„Enda má gera ráð fyrir að meginhluti regluverksins hafi verið svona hannaður með hliðsjón af þörfum og ástandi í Mið- og Suður-Evrópu, sem kannski á ekki við hér, og í ýmsu tilliti erum við komin bara lengra en þau ríki sem þar eru.“
Reglurnar geta einnig haft áhrif á veitingarekstur og kallað á aukna notkun endurnýjanlegra umbúða. Benedikt segir ýmis álitaefni fylgja slíkum breytingum, meðal annars varðandi matvælaöryggi:
„Þar eru uppi fjölmörg álitamál sem snúa að bara svona heilnæmi matvælanna þegar þau eru bara ekki geymd í umbúðum eða í einhverjum stöðluðum umbúðum sem hafa sannað gildi sitt.“
Stjórnvöld þurfa að upplýsa um næstu skref
SVÞ hafa kallað eftir því að íslenskra hagsmuna verði gætt í aðdraganda þess að PPWR verður tekin upp í EES-samninginn. Telja samtökin að sambærileg sjónarmið hafi komið fram af hálfu annarra EFTA-ríkja. Skilningur SVÞ er að umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hafi góðan skilning á stöðunni og á vettvangi ráðuneytis hans verði hagsmunagæslan virk.
11/08/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld, Umhverfismál, Þjónusta
Innleiðing nýrrar umbúðareglugerðar Evrópusambandsins (PPWR) hefst nú um miðjan ágúst. Reglurnar eru umfangsmiklar og munu meðal annars hafa áhrif á íslensk fyrirtæki sem framleiða vörur fyrir Evrópumarkað eða selja vörur til ESB.
Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ – Samtaka verslunar og þjónustu, fjallar um áhrif reglnanna í viðtali í Morgunblaðinu í dag. Hann segir markmið þeirra að mörgu leyti jákvæð, meðal annars að draga úr umbúðaúrgangi og auðvelda endurvinnslu. Hins vegar fylgi reglunum umfangsmiklar kvaðir, kostnaður og umsýsla fyrir fyrirtæki.
Íslenskir útflytjendur geta meðal annars þurft að skrá sig sérstaklega í hverju ESB-ríki sem vörur eru sendar til. Reglurnar gera jafnframt kröfur um efnisnotkun og hönnun umbúða sem geta kallað á breytingar á framleiðslu og pökkun.
Reglugerðin fellur undir EES-samninginn og mun því að óbreyttu síðar einnig hafa áhrif á íslenska innanlandsmarkaðinn. Benedikt segir mikilvægt að tekið verði tillit til íslenskra aðstæðna, enda séu hlutar regluverksins augljóslega útfærðir með stærri markaði í huga.
„Það hefur lengi verið ljóst að þetta verður algjört skrímsli,“ segir Benedikt og varar við því að einstök ákvæði geti orðið kostnaðarsöm og jafnvel haft neikvæð umhverfisáhrif hér á landi.
Nánar er fjallað um málið í Morgunblaðinu í dag, 11. ágúst 2026. –> SMELLIÐ HÉR!
08/07/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld
Viðskiptablaðið fjallar ítarlega um málið í fréttaskýringu í dag, 8. júlí, eftir Örn Arnarson, þar sem farið er yfir umsagnir SVÞ – Samtaka verslunar og þjónustu og Samtaka atvinnulífsins (SA) um umræðuskjal Samkeppniseftirlitsins (SKE) um dagvöruverð á Íslandi.
Umræðuskjalið, sem SKE birti 10. júní, ber saman matvöruverð á Íslandi og í Evrópu og kemst að þeirri niðurstöðu að verðlag hér á landi sé hátt. Bæði SVÞ og SA gagnrýna hins vegar harðlega að skjalið sé sett fram í tómarúmi — samanburðurinn taki hvorki tillit til tekna og kaupmáttar né til afkomu íslenskrar dagvöruverslunar.
Afkoman styður ekki fákeppnisfullyrðingar
Í umsögn sinni bendir SVÞ á að ef hátt vöruverð mætti rekja til fákeppni og samþjöppunar, eins og SKE gefur í skyn, ætti það að endurspeglast í afkomu dagvörukeðjanna. Gögn úr ársreikningum sýna annað: hagnaður stærstu dagvöruverslana hefur numið 1,7–3% af tekjum frá árinu 2020 og hefur heldur farið lækkandi þrátt fyrir verulegar verðhækkanir á tímabilinu.
Kostnaðarsamsetning verslananna dregur upp skýrari mynd. Af hverjum 100 krónum sem neytendur greiða fyrir dagvöru fara um 79 krónur í vöruinnkaup og um 10 krónur í laun og annan starfsmannakostnað. Afgangurinn fer í annan rekstrarkostnað, afskriftir, fjármagnskostnað og skatta — þannig að eftir standa aðeins um tvær krónur í rekstrarafgang. „SVÞ hafnar því að afkoma dagvöruverslana styðji þá ályktun að þær standi að baki háu matvöruverði,“ segir í umsögninni.
Ísland með næstminnstu samþjöppunina á Norðurlöndum
Sérstaka athygli vekur samanburðarrannsókn norska ráðgjafarfyrirtækisins Samfunnsøkonomisk Analyse, unnin fyrir norsku systursamtök SVÞ, Virke, sem byggir meðal annars á gögnum frá systurstofnunum SKE á öllum Norðurlöndunum. Niðurstöður hennar benda til þess að samþjöppun á íslenskum dagvörumarkaði sé alls ekki óvenjuleg í norrænum samanburði — Herfindahl-Hirschman-vísitalan (HHI) mælist næstlægst á Íslandi af Norðurlöndunum og markaðsskipan hér er sambærileg því sem þekkist í nágrannalöndunum.
Rannsóknin sýnir jafnframt að íslenskar verslanir hafa náð umtalsverðri stærðarhagkvæmni: þær eru að jafnaði stærri en annars staðar á Norðurlöndum og hefur íbúum á hverja verslun fjölgað úr tæplega 2.000 árið 2015 í nær 3.000 árið 2024. Á sama tíma hefur hlutfall ráðstöfunartekna íslenskra heimila sem fer til kaupa á mat- og drykkjarvöru lækkað úr um 16% árið 2010 í 12,7% árið 2024 — og færst þannig nær því sem gerist í nágrannalöndunum.
Fari út fyrir lögbundið hlutverk
SA gengur enn lengra í sinni umsögn og dregur í efa hvort umræðuskjalið rúmist innan lögbundins hlutverks SKE. Að mati samtakanna hafi eftirlitið, með mati sínu á rekstri fyrirtækja, verðlagi og hagræðingarhvötum, farið út fyrir það hlutverk að gæta virkrar samkeppni. SA gagnrýnir jafnframt að forstjóri SKE hafi gagnrýnt rekstur fyrirtækja opinberlega áður en þeim gafst kostur á að svara fyrir sig. Í umsögninni segir að ekkert í skjalinu bendi til óheilbrigðra samkeppnishátta á dagvörumarkaði og hvetja samtökin SKE til að einbeita sér að lögbundnu hlutverki sínu: að rannsaka meint brot á samkeppnislögum.
Viðskiptablaðið bendir jafnframt á að umræðuskjalið birtist eftir að SKE fékk 30 milljóna króna fjárveitingu frá atvinnuvegaráðherra vegna sérstaks átaks stjórnvalda gegn verðbólgu og að sambærilegt skjal um eldsneytismarkaðinn hafi þegar verið birt — en fjármálageirinn gæti orðið næsta viðfangsefni eftirlitsins.
Heimild: Viðskiptablaðið Örn Arnarson, „Samkeppniseftirlitið á hálum ís“, Viðskiptablaðið, 8. júlí 2026, bls. 14–16.
Sjá einnig Yfirlýsing frá SVÞ og SA um umræðuskjöl Samkeppniseftirlitsins –> HÉR
Sjá einnig Samanburðargreiningu á norrænum dagvörumarkaði –> HÉR
_____________________________
