21/05/2026 | Bílgreinasambandið, Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld
Íslensk „gullhúðun“ á reglum um varnir gegn peningaþvætti hefur skapað verulegt óhagræði fyrir bæði fyrirtæki og almenning. Bílasalar og önnur fyrirtæki hafa í reynd verið gerð að eftirlitsaðilum með umfangsmiklum kröfum um gagnaöflun, skráningar og innra eftirlit sem kosta greinina hundruð milljóna króna á ári og skila sér að lokum í hærra verði til neytenda.
Morgunblaðið fjallar um íþyngjandi peningaþvættisreglur gagnvart bílakaupendum
Morgunblaðið fjallar í dag 21. maí 2026, um hvernig íslensk innleiðing peningaþvættisreglna hefur leitt til aukins eftirlits, meiri kostnaðar og umtalsverðs ónæðis fyrir bæði fyrirtæki og almenning. Þar er m.a. vitnað í Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóra Bílgreinasambandsins og SVÞ, að Ísland hafi gengið lengra en þau ríki sem við berum okkur helst saman við.
„Okkar rannsókn hefur leitt það í ljós að sú tilkynningarskylda sem hvílir á bifreiðaumboðum, bílasölum og lánamiðlurum kemur fram í því að þess er krafist af almenningi þegar hann kaupir bíla eða einhverja muni að viðkomandi framvísi upplýsingum um hver hann sé og hvaðan peningarnir sem ætlaðir eru til kaupanna komi.“ segir Benedikt S. Benediktsson framkvæmdastjóri SVÞ og Bílgreinasambandsins í viðtali við Morgunblaðið.
Í frétt blaðsins kemur fram að almenningur hafi í sumum tilvikum þurft að leggja fram skattframtöl, launaseðla eða aðrar upplýsingar við kaup á bifreiðum og verðmætari vörum. Benedikt segir þessar kröfur vera dæmi um íslenska „gullhúðun“ á Evrópureglum og leiðbeiningum FATF, aðgerðahóps gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka.
Bílasalar gegna hlutverki eftirlitsaðila
Að mati Bílgreinasambandsins eru sambærilegar kröfur ekki gerðar í þeim ríkjum sem Ísland ber sig saman við. Hér á landi hafi hins vegar verið lagðar umfangsmiklar skyldur á bílasala, bifreiðaumboð og aðra söluaðila um að afla upplýsinga frá viðskiptavinum, meta svör þeirra og halda utan um ítarlega skráningu.
Í frétt Morgunblaðsins kemur jafnframt fram að stjórnvöld hafi meðal annars viljað bregðast við því að aðilar í bílgreininni gerðu sér ekki alltaf grein fyrir því að móttaka reiðufjár gæti kallað á eftirlitsskyldu. Þá hafi einnig verið horft til starfsemi smálánafyrirtækja.
Hundruð milljóna í eftirlit og umsýslu sem endar í verði til neytenda.
Afleiðingarnar hafa þó orðið víðtækari en upphaflega var lagt upp með. Samkvæmt mati Bílgreinasambandsins nemur árlegur kostnaður bílgreinarinnar vegna þessa regluverks 250 til 450 milljónum króna. Sá kostnaður felur meðal annars í sér rekstur eftirlitskerfa, þjálfun starfsfólks, skráningu upplýsinga og innra eftirlit.
Sá kostnaður endar að lokum í verði til neytenda.
Á sama tíma verður almenningur fyrir verulegu ónæði við hefðbundin viðskipti. Fólk sem er að kaupa bifreið eða aðrar verðmætari vörur þarf að svara ítarlegum spurningum um fjármál sín og framvísa gögnum sem almennt er ekki krafist erlendis við sambærileg kaup.
Markmið reglna um varnir gegn peningaþvætti eru mikilvæg. Fyrirtæki vilja taka þátt í ábyrgum viðskiptaháttum og stuðla að traustu regluverki. En það breytir ekki því að reglur þurfa að vera hóflegar, skýrar og í samræmi við raunverulega áhættu.
Alþingi getur einfaldlega dregið úr álaginu
Alþingi hefur því tækifæri til að endurmeta hvort íslenskt regluverk hafi gengið lengra en nauðsynlegt er. Með einfaldari og markvissari reglum væri hægt að draga úr kostnaði fyrirtækja, minnka ónæði fyrir almenning og bæta rekstrarskilyrði án þess að slakað sé á meginmarkmiðum eftirlitsins.
Greinargerð SVÞ um tilkynningaskyldu bifreiðaumboða, sölu og lánamiðlara – Hlaða niður HÉR!
Sjá frétt Morgunblaðsins HÉR!
Sjá frétt á DV HÉR!
Sjá viðtal á Bylgjunni, Reykjavik síðdegis HÉR!
Upptökur frá Alþingi um málið.
Þorgrímur Sigmundsson, þingmaður
Njáll Trausti Friðbertsson, þingmaður
UPPFÆRT 22.05.2026
UMFJÖLLUN MORGUNBLAÐSINS Í DAG 22. 05. 2026
04/05/2026 | Fréttamolar SVÞ, Fréttir, Greining, Í fjölmiðlum, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni, Útgáfa, Verslun, Þjónusta
Apríl mánuður einkenndist af skýrri og markvissri hagsmunagæslu SVÞ, sérstaklega í tengslum við eldsneytismál, verðstýringu og lagasetningu. Viðfangsefnin voru veigamikil og snertu beint rekstrarumhverfi fyrirtækja. Umræða um samkeppnishæfni, hlutverk stjórnvalda og undirbúning lagasetningar var áberandi. Einnig var sjónum beint að samgöngumálum sem lykilþætti í starfsemi fyrirtækja.
Smelltu á blaðið hér fyrir neðan.
FRÉTTAMOLAR SVÞ APRÍL 2026
29/04/2026 | Bílgreinasambandið, Fréttir, Í fjölmiðlum
Um 114 nýir bílar bætast vikulega við umferðina
Á hverri viku bætast um 114 nýir fólksbílar við umferðina á Íslandi samkvæmt gögnum Bílgreinasambandsins (BGS). Þetta kom fram í viðtali við Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóra SVÞ og Bílgreinasambandsins, í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni 28. apríl sl. – hlustaðu á viðtalið HÉR!
Í viðtalinu fór Benedikt yfir þróun nýskráninga og benti á að þrátt fyrir að tölurnar sýni stöðugan straum nýrra bíla inn á markaðinn þurfi að setja þær í samhengi. Þessi þróun tengist beint þeim tölum sem BGS birtir mánaðarlega.
Í viðtalinu lagði Benedikt áherslu á að mikilvægt væri að lesa í þessar tölur með varúð. Nýskráningar endurspegla ekki endilega stöðu markaðarins á hverjum tíma, þar sem innflutningur og skráningar geta færst til í tíma eftir regluverki og skattaumhverfi.
_________________________
Á síðustu fimm árum hafa að meðaltali verið nýskráðir um 17 þúsund fólksbílar á ári hér á landi á meðan afskráningar hafa verið um 9 þúsund að meðaltali.
Það þýðir að nettófjölgun fólksbíla nemi um 8 þúsund fólksbílum á ári eða um 114 fólksbílum í viku á landsvísu. Vert er þó að hafa í huga að hér er ekki tekið tillit til þess hvort bílarnir séu í raun í umferð né hvar þeir eru nýttir. Þróunin síðustu ár sýnir að bílaflotinn heldur áfram að stækka þrátt fyrir sveiflur milli einstakra ára.
29/04/2026 | Fréttir, Greinar, Í fjölmiðlum, Úr hagsmunagæslunni
Visir birtir í dag grein Benedikts S. Benediktssonar, framkvæmdastjóra SVÞ undir heitinu Brandarar á Alþingi og alvarlegar spurningar um undirbúning lagasetningar
Brandarar á Alþingi og alvarlegar spurningar um undirbúning lagasetningar
Á meðan hlátur hljómaði í þingsal í fyrradag afgreiddi þingnefnd mál sem vekur alvarlegar spurningar um undirbúning lagasetningar.
Brandari 1: Ýjað að nánum kynnum
Í fyrradag var kátt á Alþingi þegar Inga Sæland tók til máls. Karl Gauti Hjaltason hafði spurt Ingu út í afstöðu hennar til kolefnisálaga, ETS, og virtist finna þeim ýmislegt til foráttu. Eins og vant er stóð ekki á svari Ingu sem sagði ekki skrítið að þau væru sammála þar sem þingmaðurinn hefði verið dálítið náin henni um tíma. Þvertók Inga fyrir að fara út í það nánar. Við svo búið ærðist þingheimur úr hlátri. Inga þakkaði fyrir fyrirspurnina, sagðist í góðum gír, vissi ekkert hvað hún ætlaði að segja en gerði að lokum góðlátlegt grín að ræðustíl Karls Gauta og uppskar enn frekari hlátrasköll.
Léttur tónn – þyngra mál í bakgrunni.
Brandari 2: Ýjað að nánum kynnum við stjórnarskránna
Annar brandari féll á Alþingi í fyrradag sem minna fór fyrir. Hann birtist í nefndaráliti meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar um lagafrumvarp sem hefur þann tilgang að lækka virðisaukaskatt á eldsneyti. Nú kann að vera að brandarinn sé það sem er kallað áunnið bragð (e. aquired taste), eins og ólífur með ansjósum.
Ábendingar um tvíverknað
Við meðferð efnahags- og viðskiptanefndar bárust henni ábendingar um að frumvarpinu væri kveðið á um að lagður skyldi 11% virðisaukaskattur á eldsneyti þetta sumarið og að Samkeppniseftirlitið skyldi hafa eftirlit með því að sú skattprósenta yrði fyrir valinu en ekki einhver önnur. Bent var á að ríkisskattstjóri hefði þegar eftirlit með slíku og óþarft væri að bæta Samkeppniseftirlitinu við.
Hátimbruð umfjöllun
Viðbrögð meirihlutans voru m.a. að benda með hátimbruðum hætti á að í 75. gr. stjórnarskrárinnar sé kveðið á um vernd atvinnufrelsis sem megi takmarka með lögum. Metur meiri hlutinn það svo að slíkar takmarkanir þurfi að byggjast á skýrri eða ótvíræðri lagaheimild og að löggjafanum sé óheimilt að fela framkvæmdarvaldshöfum óhefta ákvörðun um þær. Þá sagði meiri hlutinn að löggjafinn þurfi að mæla fyrir um meginreglur þar sem fram komi takmörk og umfang þeirrar réttindaskerðingar sem talin er nauðsynleg.
Barið í brestina
Að þessu sögðu lagði meiri hlutinn til að í stað þess að um framkvæmd eftirlits með lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti skuli gilda tiltekin ákvæði samkeppnislaga skuli þau hin sömu ákvæði gilda um tímabundna lækkun á útsöluverði eldsneytis. Í ljósi tillögunnar segir meirihlutinn að Samkeppniseftirlitinu beri að afla gagna og upplýsinga frá söluaðilum um verðmyndun og forsendur sem liggja henni að baki og þar með sé tryggt að söluaðilum sé óheimilt að auka eigin álagningu á eldsneyti í því skyni að taka til sín þann ávinning sem af tímabundinni lækkun virðisaukaskatts hlýst.
Áfram er gert ráð fyrir að söluaðilar eldsneytis leggi 11% virðisaukaskatt á eldsneyti þetta sumarið. Samkeppniseftirlitinu er ætlað að hafa eftirlit með því að sú lækkun eldsneytisverðs sem leiða mun af því að virðisaukaskattur lækkar tímabundið úr 24% í 11% endi í útsöluverði. Ef Samkeppniseftirlitið telur það ekki hafa gerst, þar sem söluaðilar hafi hækkað álagningu, á að beita þá stjórnvaldssektum. Hvergi er þess getið hverju álagning söluaðila má nema en þó á hún ekki að leiða til tapsrekstrar.
Þetta er brandari sem þarf að útskýra
Marga lögfræðingabrandara þarf að útskýra. Það er best að gera með því að setja fram þrjár spurningar, sem endurspegla hátimbraðar ábendingar meirihlutans, og bæta við ástæðu þess að spurt er:
- Hefur löggjafinn ákveðið takmarkanir á atvinnufrelsi með skýrri eða ótvíræðri lagaheimildþegar hann segir ekki í lagatexta heldur í nefndaráliti að hann ætlist til þess að álagning breytist ekki á eldsneyti? Ég bara spyr þar sem samkvæmt orðanna hljóðan eiga söluaðilar eldsneytis að skila út í útsöluverð muninum á 24% og 11% virðisaukaskatti og tilteknar reglur samkeppnislaga að gilda þegar Samkeppniseftirlitið framkvæmir eftirlit með því að svo fari. Í lagatextanum verður álagning ekki nefnd frekari en nokkuð annað en lækkun skatthlutfalls og breyting á útsöluverði af þeim sökum.
- Hefurlöggjafinn ákveðið meginreglur þar sem fram koma takmörk og umfang þeirrar réttindaskerðingar sem söluaðilarnir eiga að sæta? Ég bara spyr þar sem samkvæmt umfjöllun í nefndaráliti sem verður ekki í lagatexta verða takmörkin og umfangið í formi eftirlits Samkeppniseftirlitsins með álagningu, beiting stjórnvaldssekta af þess hálfu og heimild atvinnuvegaráðherra til að stýra verðlagningu með reglugerð.
- Hefur löggjafinn ákveðið að framselja til framkvæmdarvaldshafa óhefta ákvörðun um hver álagningin má vera?Ég bara spyr þar sem Samkeppniseftirlitið telst til handhafa framkvæmdarvalds og það virðist gert ráð fyrir að stofnunin ákveði án lögbundinna viðmiða hvað hún telur ásættanlegt þegar að álagningu kemur.
Ég veit ekki með ykkur en ég dó!
Aukabrandari: Ég sé gasljósið
Síðasta sumar sendi konan mig í sérverslun að kaupa ljósaperu í útiljós. Unga sölukonan sem afgreiddi mig afsakaði sig þar sem perurnar í ljósið væru ekki lengur framleiddar með sama ljósstyrk og áður. Ég sagði: „Ekkert mál, ef konan mín gerir athugasemdir segi ég henni bara að hún sé að missa vitið.“ Sölukonan unga varð vægast sagt óhress með þetta svar. Nú óska ég þess heitast að bévítans peran springi ekki aftur fyrr en unga sölukonan hefur gleymt mér.
Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ – Samtaka verslunar og þjónustu
_____________________
Sjá aðrar umfjallanir, umsagnir og greinar frá SVÞ er varða málið.
SVÞ gagnrýna mögulega verðstýringu á eldsneyti og aukið ráðherravald – SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu
SVÞ varar við verðstýringu: „Aðgerðir stjórnvalda minna á leiktjöld“SVÞ: Varar við verðstýringu og „leiktjöldum“ í aðgerðum stjórnvalda – SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu
SVÞ gagnrýnir varnagla stjórnvalda í umræðu um „verðbólgukeppni“ – SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu
Umsögn um frumvarp til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt og samkeppnislögum – SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu
24/04/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld
SVÞ vara við heimildum til verðstýringar á eldsneyti
SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu gera alvarlegar athugasemdir við frumvarp um lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti, einkum mögulega aðkomu ráðherra að verðstýringu og breytt hlutverk Samkeppniseftirlitsins. Þetta kemur fram í umfjöllun Morgunblaðsins í dag, 24.04.2026.
Í greininni er haft eftir Benedikti S. Benediktssyni, framkvæmdastjóra SVÞ, að frumvarpið feli ekki aðeins í sér lækkun virðisaukaskatts úr 24% í 11%, heldur einnig sérstakt viðbótareftirlit með því að lækkunin skili sér til neytenda. Samkvæmt frumvarpinu gæti atvinnuvegaráðherra gripið til aðgerða, þar á meðal beinnar verðstýringar, ef talið er að lækkun skatthlutfalls skili sér ekki út í verðlag.
SVÞ benda á að það eftirlit sem Samkeppniseftirlitinu er ætlað að sinna samkvæmt frumvarpinu sé í eðli sínu sambærilegt verkefni og þegar er á hendi ríkisskattstjóra, þ.e. að tryggja að rétt skatthlutfall sé lagt á vöru. Að mati samtakanna er því óljóst hvers vegna fá Samkeppniseftirlitinu sama hlutverk og þannig tvöfalda eftirlit.
Í umfjöllun Morgunblaðsins kemur jafnframt fram að SVÞ telji heimild ráðherra til að stýra eldsneytisverði geta farið gegn stjórnarskrárbundnum reglum, meðal annars um meðalhóf. Bent er á að íþyngjandi ákvarðanir af þessu tagi þurfi skýra lagastoð og afmörkuð viðmið, sem ekki liggi fyrir með fullnægjandi hætti í frumvarpinu.
Þá vekja SVÞ athygli á því að Samkeppniseftirlitið hafi safnað gögnum um verðþróun á eldsneytismarkaði frá því í desember án þess að niðurstöður liggi fyrir.
Einnig er vísað til þess í greininni að frumvarpið geti í framkvæmd falið í sér verðþak eða tímabundið frávik frá markaðsverðmyndun. Slíkt samræmist illa markmiði frumvarpsins að mati SVÞ.
Áhrif á fyrirtæki og markað
Fyrir fyrirtæki á eldsneytismarkaði og í tengdri starfsemi felur frumvarpið í sér aukna byrði að tilefnislausu. Möguleg bein aðkoma stjórnvalda að verðlagningu getur haft áhrif á samkeppni og getu fyrirtækja til rekstrar.
Skýr verkaskipting stjórnvalda og reglubyrði í samræmi við tilefni eru lykilatriði fyrir fyrirtæki sem starfa á samkeppnismarkaði. Óljósar heimildir og tvíverknaður í eftirliti og viðurlögum auka kostnað og draga úr skilvirkni.
Niðurstaða
SVÞ leggja áherslu á að markmið um að lækkun skatta skili sér til neytenda er mikilvægt og eðlilegt. Hins vegar þarf útfærsla eftirlits að vera við hæfi og samræmast lögum. Núverandi frumvarp vekur upp spurningar um hvort hið opinbera geri sér grein fyrir samspili umfangs eftirlits og rekstrarkostnaðar. Að tvær stofnanir sinni í grundvallaratriðum sama eftirlitinu, Skatturinn og Samkeppniseftirlitið. getur ekki verið skynsamlegt.
______
15/04/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld
Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ, gagnrýnir nýjar aðgerðir stjórnvalda vegna eldsneytisverðs og segir þær bera með sér vantraust í garð fyrirtækja og fela í sér hættulega þróun í átt að verðstýringu.
Í viðtali við Vísi segir Benedikt að þótt SVÞ styðji tímabundna lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti, séu þær viðbótaraðgerðir sem fylgja „pínu leiktjöld“ og óþarfar í ljósi þess að virkt eftirlitskerfi sé þegar til staðar.
Samkvæmt boðuðum aðgerðum mun Samkeppniseftirlitið hafa sérstakt eftirlit með því að skattalækkunin skili sér til neytenda, auk þess sem ráðherra fær heimildir til að grípa inn í verðlagningu með beinum hætti.
Benedikt varar sérstaklega við slíkum heimildum og segir þær geta leitt til verðstýringar sem sagan sýni að geti haft neikvæðar afleiðingar. Ef verð er þrýst niður með valdboði til lengri tíma geti það grafið undan rekstrargrundvelli fyrirtækja og jafnvel leitt til skorts á vörum.
Hann bendir einnig á að skilaboðin til atvinnulífsins séu alvarleg, þar sem stjórnvöld virðist tilbúin að bæta við eftirliti, refsiheimildum og inngripum í verðlagningu. Slík nálgun geti skapað óvissu meðal fyrirtækja um framtíðarskilyrði í rekstri.
Að mati SVÞ hefði einfaldlega dugað að lækka virðisaukaskatt á eldsneyti tímabundið, án frekari íhlutunar, enda séu bæði lög og eftirlit þegar til staðar til að tryggja að lækkunin skili sér í verði til neytenda.
Sjá nánar viðtal við Benedikt S. Benediktsson á Vísi –> HÉR!
