Heimurinn í vikunni | 1. júlí 2026

Um samantektina

Heimurinn í vikunni er nýr efnisflokkur á vegum SVÞ sem dregur saman helstu alþjóðlegu þróunina sem getur haft áhrif á félagsfólk samtakanna. Samantektin er unnin með aðstoð gervigreindar sem greinir daglega alþjóðlegar fréttir, rannsóknir og opinber gögn. Ritstjórn SVÞ velur það efni sem skiptir mestu máli fyrir íslensk fyrirtæki, sannreynir heimildir og setur upplýsingarnar í samhengi.

Markmiðið er að gefa stjórnendum innsýn yfir það sem skiptir máli án þess að þeir þurfi sjálfir að fylgjast með tugum erlendra miðla á hverjum degi.

Heimurinn í vikunni

Vikuleg samantekt fyrir stjórnendur í verslunar og þjónustugreinum.

30. júní – 1. júlí 2026

Stóra myndin

Þegar litið er yfir alþjóðlegar fréttir síðustu daga blasir við skýr mynd.

Fyrirtæki um allan heim fjárfesta áfram af krafti í gervigreind, rafvæðingu og nýrri tækni. Á sama tíma aukast vísbendingar um hægari eftirspurn, meiri samkeppni, þrýsting á framlegð og skort á sérhæfðu starfsfólki.

Nýjustu rannsóknir McKinsey, EuroCommerce, DHL og Capgemini sýna að tækifærin sem felast í gervigreind eru gríðarleg. Ávinningurinn ræðst þó síður af tækninni sjálfri en af því hvernig fyrirtæki innleiða hana, þróa hæfni starfsfólks og byggja upp traust viðskiptavina.

Samhliða þessu er samkeppnin að harðna í mörgum greinum. Evrópskir bílaframleiðendur bregðast við auknum þrýstingi frá kínverskum framleiðendum, bresk smásala sýnir veikleikamerki og fagþjónustugreinar eins og endurskoðun, auglýsingar og hönnun standa frammi fyrir hröðum breytingum á rekstrarumhverfi sínu.

Tölur vikunnar

Tala Hvað segir hún okkur?
€240–320 milljarðar Áætlað viðbótarvirði sem gervigreind getur skapað fyrir evrópska verslun.
100.000 störf sem Volkswagen hyggst fækka í stærstu endurskipulagningu fyrirtækisins.
200.000 Óseldir 2025 árgerðarbílar hjá bílaumboðum samkvæmt Cox Automotive.
20% Hlutdeild rafbíla í nýskráningum í Evrópu.
80% evrópskra verslunarfyrirtækja eru enn á fyrstu stigum innleiðingar gervigreindar.
72% neytenda hafa áhyggjur af persónuvernd þegar gervigreind kemur að kaupferlinu.
69% starfsfólks í skapandi greinum segist hafa upplifað kulnun síðustu tólf mánuði.

Verslun og þjónusta

Gervigreind verður sífellt stærri hluti af rekstrinum

Nýjar rannsóknir frá McKinsey, EuroCommerce, DHL og Capgemini sýna að stærstu áskoranir fyrirtækja snúa ekki lengur að tækninni sjálfri heldur breytingastjórnun, hæfni starfsfólks og trausti viðskiptavina.

Á sama tíma mælist smásala í Bretlandi sú slakasta síðan í ársbyrjun 2024. Þótt um sé að ræða breskan markað geta slíkar breytingar gefið mikilvægar vísbendingar um þróun kaupmáttar og neytendahegðunar sem oft berast síðar til annarra markaða.

Spurningar sem vakna:

  • Er fyrirtækið að þróa vinnulagið jafn hratt og það fjárfestir í gervigreind?

  • Hvaða fyrstu merki sjáum við um breytingar í kauphegðun viðskiptavina okkar?

Heimildir

Bílgreinin

Umbreytingin heldur áfram að hraðast

Volkswagen undirbýr stærstu endurskipulagningu í sögu fyrirtækisins, rafbílar eru orðnir fimmtungur nýskráninga í Evrópu og kínverskir framleiðendur halda áfram að styrkja stöðu sína.

Á sama tíma glíma bílaumboð við miklar birgðir eldri árgerða á meðan nýir bílar hækka í verði. Fyrir bílaverkstæði eru tvær þróanir sérstaklega áberandi: aukin notkun gervigreindar við bilanagreiningu og nýjar reglur um Right to Repair, sem geta styrkt stöðu sjálfstæðra verkstæða á Evrópumarkaði.

Tækifæri að spyrja sig:

  • Er fyrirtækið tilbúið fyrir þann bílaflota sem verður á vegunum eftir fimm ár?

  • Hvernig getur gervigreind stytt greiningartíma og aukið gæði þjónustunnar?

  • Geta breytingar á evrópsku regluverki haft áhrif á þjónustu eða samstarf okkar?

Heimildir

Fagþjónusta

Sameiningar, aukin samkeppni og nýjar væntingar viðskiptavina

Endurskoðunar- og bókhaldsfyrirtæki halda áfram að sameinast til að ná stærðarhagkvæmni og sérhæfingu.

Í auglýsingageiranum færa fleiri fyrirtæki markaðsverkefni inn í eigin starfsemi á sama tíma og eftirlitsstofnanir herða eftirlit með alþjóðlegum auglýsinganetum.

Í skapandi greinum er myndin tvíbent. Fjárfesting í hönnun heldur áfram að aukast þrátt fyrir gervigreind, en kulnun starfsfólks er útbreidd og verður sífellt mikilvægara stjórnendaverkefni.

Það sem stjórnendur ættu að spyrja sig

  • Hvaða þjónusta okkar skapar virði sem viðskiptavinurinn getur ekki auðveldlega tekið inn í eigin starfsemi?

  • Erum við að nýta gervigreind til að styðja starfsfólkið eða eingöngu til að draga úr kostnaði?

  • Hvernig tryggjum við að lykilhæfni haldist innan fyrirtækisins?

Heimildir

SVÞ fylgist með:

Á næstu vikum verða þessi mál sérstaklega áhugaverð:

  • Gildistaka gagnsæiskrafna samkvæmt gervigreindarlögum Evrópusambandsins 2. ágúst 2026.

  • Áframhaldandi samkeppni evrópskra og kínverskra bílaframleiðenda.

  • Þróun smásölu í Evrópu og hvort veik eftirspurn breiðist út til fleiri markaða.

  • Hraði innleiðingar gervigreindar í verslun, þjónustu og faggreinum.

Það sem kom okkur á óvart

Þrátt fyrir mikla umræðu um að gervigreind muni draga úr þörf fyrir skapandi störf sýna ný gögn að fyrirtæki halda áfram að fjárfesta í hönnun og skapandi vinnu.
Á sama tíma glímir skapandi geirinn við mikla kulnun og auglýsingastofur missa verkefni í auknum mæli inn til viðskiptavina sinna.
Það bendir til þess að samkeppnisforskot framtíðarinnar verði síður fólgið í því hvort fyrirtæki noti gervigreind og frekar í því hvernig þau sameina tækni, mannlega þekkingu og sterka þjónustu.

Spurning vikunnar

Ef samkeppnisaðili þinn myndi innleiða gervigreind markvisst á næstu tólf mánuðum, á hvaða sviði myndi hann líklegast ná forskoti á fyrirtækið þitt?

Til hamingju, Vonarstjörnur 2026!

Til hamingju, Vonarstjörnur 2026!

Það er sannarlega tilefni til að gleðjast þegar fólk úr röðum aðildarfyrirtækja SVÞ og BGS fær viðurkenningu fyrir framúrskarandi störf.
Á lista Góðra samskipta yfir 20 Vonarstjörnur 2026 undir 40 ára aldri eru nokkrir fulltrúar okkar sem hafa vakið athygli fyrir metnað, árangur og leiðtogahæfni í íslensku atvinnulífi.

Meðal þeirra sem tengjast aðildarfyrirtækjum SVÞ og BGS eru:

  • Jónas Kári Eiríksson (32), framkvæmdastjóri vörustýringar hjá Inchcape og stjórnarmaður í SVÞ og BGS
  • Sverrir Bartolozzi (29), forstöðumaður viðskiptaþróunar hjá Festi
  • Katrín Aagestad Gunnarsdóttir (35), markaðsstjóri Nettó
  • Tryggvi Már Magnússon (30), fjármálastjóri Eimskips fyrir Bandaríkjamarkað
  • Pétur Melax (28), sölustjóri Bónus

Þessi viðurkenning er til marks um öflugt fólk sem skapar verðmæti, leiðir breytingar og hefur jákvæð áhrif á fyrirtækin sín og íslenskt atvinnulíf.
Við erum sérstaklega stolt af því að Jónas Kári Eiríksson, stjórnarmaður í SVÞ og BGS, sé í þessum glæsilega hópi en hann hefur með kraftmiklum hætti lagt sig fram við að gæta hagsmunafyrirtækja SVÞ og bílgreinarinnar.

Við óskum þeim öllum innilega til hamingju með viðurkenninguna. Við hlökkum til að fylgjast með áframhaldandi vegferð þeirra og þeim árangri sem án efa á eftir að fylgja.

____

Mynd frá Medium.

Innviðaráðuneytið hefur enn ekki innleitt reglur sem auðvelda orkuskipti í sendibílaflotum

Innviðaráðuneytið hefur enn ekki innleitt reglur sem auðvelda orkuskipti í sendibílaflotum

Evrópskt regluverk hefur um árabil gert ráð fyrir undanþágu vegna aukinnar þyngdar rafhlaðna í rafknúnum ökutækjum. Sú aðlögun hefur hins vegar ekki enn skilað sér að fullu í íslenskt regluverk. SVÞ og Bílgreinasambandið hafa ítrekað bent á að þessi tregða hamli orkuskiptum og geri fyrirtækjum erfiðara fyrir að fjárfesta í rafknúnum atvinnubílum.

Í umfjöllun Morgunblaðsins 13. júní sl., kemur fram að Innviðaráðuneytið hafi um langt skeið haft málið til skoðunar án þess að breytingar hafi tekið gildi.

Evrópa hefur þegar brugðist við vandanum

Árið 2018 voru samþykktar breytingar á evrópskum reglum sem gera aðildarríkjum kleift að leyfa ökumönnum með B-ökuréttindi að aka rafknúnum ökutækjum og öðrum ökutækjum sem nota aðra orkugjafa, allt að 4.250 kg heildarþyngd. Tilgangurinn var að tryggja að aukin þyngd rafhlaðna yrði ekki hindrun í vegi orkuskipta.

Þessi heimild hefur verið tekin upp í fjölmörgum Evrópuríkjum. Á Íslandi gilda hins vegar enn eldri þyngdarmörk, sem þýðir að fyrirtæki geta þurft að afla starfsfólki aukinna ökuréttinda til að aka rafknúnum sendibílum sem gegna í reynd sama hlutverki og sambærilegir dísilbílar.

Óþarfa hindrun fyrir fyrirtæki

SVÞ hefur bent á að um sé að ræða regluverkshindrun fremur en öryggismál. Burðargeta og notkun ökutækjanna breytast ekki, heldur vegur rafbúnaðurinn meira en hefðbundinn aflrásarbúnaður.

Afleiðingin er aukinn kostnaður, meira flækjustig í rekstri og minni hvati til að endurnýja bílaflota með umhverfisvænni lausnum. Þetta hefur sérstaklega áhrif á fyrirtæki í verslun, þjónustu, flutningum og dreifingu sem treysta á létta atvinnubíla í daglegum rekstri.

Kallað eftir skýrum svörum

SVÞ telur mikilvægt að íslenskt regluverk fylgi þeirri þróun sem þegar hefur átt sér stað víða í Evrópu. Með því yrði dregið úr óþarfa hindrunum, fyrirtækjum auðveldað að ráðast í orkuskipti og stutt betur við loftslagsmarkmið stjórnvalda.

UPPFÆRSLA 23/06/26Reglugerð um breytingu á reglugerð um ökuskirteini nr. 830/2011 
og frétt hjá Stjórnarráðinu HÉR!

______________________________

Ísland hefur gengið lengra en önnur ríki í peningaþvættisreglum

Ísland hefur gengið lengra en önnur ríki í peningaþvættisreglum

Íslensk „gullhúðun“ á reglum um varnir gegn peningaþvætti hefur skapað verulegt óhagræði fyrir bæði fyrirtæki og almenning. Bílasalar og önnur fyrirtæki hafa í reynd verið gerð að eftirlitsaðilum með umfangsmiklum kröfum um gagnaöflun, skráningar og innra eftirlit sem kosta greinina hundruð milljóna króna á ári og skila sér að lokum í hærra verði til neytenda.

Morgunblaðið fjallar um íþyngjandi peningaþvættisreglur gagnvart bílakaupendum 

Morgunblaðið fjallar í dag 21. maí 2026,  um hvernig íslensk innleiðing peningaþvættisreglna hefur leitt til aukins eftirlits, meiri kostnaðar og umtalsverðs ónæðis fyrir bæði fyrirtæki og almenning. Þar er m.a. vitnað í  Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóra Bílgreinasambandsins og SVÞ, að Ísland hafi gengið lengra en þau ríki sem við berum okkur helst saman við. 

„Okkar rannsókn hefur leitt það í ljós að sú tilkynningarskylda sem hvílir á bifreiðaumboðum, bílasölum og lánamiðlurum kemur fram í því að þess er krafist af almenningi þegar hann kaupir bíla eða einhverja muni að viðkomandi framvísi upplýsingum um hver hann sé og hvaðan peningarnir sem ætlaðir eru til kaupanna komi.“ segir Benedikt S. Benediktsson framkvæmdastjóri SVÞ og Bílgreinasambandsins í viðtali við Morgunblaðið. 

Í frétt blaðsins kemur fram að almenningur hafi í sumum tilvikum þurft að leggja fram skattframtöl, launaseðla eða aðrar upplýsingar við kaup á bifreiðum og verðmætari vörum. Benedikt segir þessar kröfur vera dæmi um íslenska „gullhúðun“ á Evrópureglum og leiðbeiningum FATF, aðgerðahóps gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka. 

Bílasalar gegna hlutverki eftirlitsaðila 

Að mati Bílgreinasambandsins eru sambærilegar kröfur ekki gerðar í þeim ríkjum sem Ísland ber sig saman við. Hér á landi hafi hins vegar verið lagðar umfangsmiklar skyldur á bílasala, bifreiðaumboð og aðra söluaðila um að afla upplýsinga frá viðskiptavinum, meta svör þeirra og halda utan um ítarlega skráningu. 

Í frétt Morgunblaðsins kemur jafnframt fram að stjórnvöld hafi meðal annars viljað bregðast við því að aðilar í bílgreininni gerðu sér ekki alltaf grein fyrir því að móttaka reiðufjár gæti kallað á eftirlitsskyldu. Þá hafi einnig verið horft til starfsemi smálánafyrirtækja. 

Hundruð milljóna í eftirlit og umsýslu sem endar í verði til neytenda. 

Afleiðingarnar hafa þó orðið víðtækari en upphaflega var lagt upp með. Samkvæmt mati Bílgreinasambandsins nemur árlegur kostnaður bílgreinarinnar vegna þessa regluverks 250 til 450 milljónum króna. Sá kostnaður felur meðal annars í sér rekstur eftirlitskerfa, þjálfun starfsfólks, skráningu upplýsinga og innra eftirlit. 

Sá kostnaður endar að lokum í verði til neytenda. 

Á sama tíma verður almenningur fyrir verulegu ónæði við hefðbundin viðskipti. Fólk sem er að kaupa bifreið eða aðrar verðmætari vörur þarf að svara ítarlegum spurningum um fjármál sín og framvísa gögnum sem almennt er ekki krafist erlendis við sambærileg kaup. 

Markmið reglna um varnir gegn peningaþvætti eru mikilvæg. Fyrirtæki vilja taka þátt í ábyrgum viðskiptaháttum og stuðla að traustu regluverki. En það breytir ekki því að reglur þurfa að vera hóflegar, skýrar og í samræmi við raunverulega áhættu. 

Alþingi getur einfaldlega dregið úr álaginu 

Alþingi hefur því tækifæri til að endurmeta hvort íslenskt regluverk hafi gengið lengra en nauðsynlegt er. Með einfaldari og markvissari reglum væri hægt að draga úr kostnaði fyrirtækja, minnka ónæði fyrir almenning og bæta rekstrarskilyrði án þess að slakað sé á meginmarkmiðum eftirlitsins.

 

Greinargerð SVÞ um tilkynningaskyldu bifreiðaumboða, sölu og lánamiðlara – Hlaða niður HÉR!
Sjá frétt Morgunblaðsins HÉR!
Sjá frétt á DV HÉR!
Sjá viðtal á Bylgjunni, Reykjavik síðdegis HÉR!

Upptökur frá Alþingi um málið.

 Þorgrímur Sigmundsson, þingmaður

Njáll Trausti Friðbertsson, þingmaður

UPPFÆRT 22.05.2026

UMFJÖLLUN MORGUNBLAÐSINS Í DAG 22. 05. 2026

114 nýir bílar á viku en tímabundin áhrif skekkja markaðsmynd

114 nýir bílar á viku en tímabundin áhrif skekkja markaðsmynd

Um 114 nýir bílar bætast vikulega við umferðina

Á hverri viku bætast um 114 nýir fólksbílar við umferðina á Íslandi samkvæmt gögnum Bílgreinasambandsins (BGS). Þetta kom fram í viðtali við Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóra SVÞ og Bílgreinasambandsins, í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni 28. apríl sl. – hlustaðu á viðtalið HÉR! 

Í viðtalinu fór Benedikt yfir þróun nýskráninga og benti á að þrátt fyrir að tölurnar sýni stöðugan straum nýrra bíla inn á markaðinn þurfi að setja þær í samhengi.  Þessi þróun tengist beint þeim tölum sem BGS birtir mánaðarlega.

Í viðtalinu lagði Benedikt áherslu á að mikilvægt væri að lesa í þessar tölur með varúð. Nýskráningar endurspegla ekki endilega stöðu markaðarins á hverjum tíma, þar sem innflutningur og skráningar geta færst til í tíma eftir regluverki og skattaumhverfi.

_________________________

Á síðustu fimm árum hafa að meðaltali verið nýskráðir um 17 þúsund fólksbílar á ári hér á landi  á meðan afskráningar hafa verið um 9 þúsund að meðaltali.

 

 

 

 

 

 

 

Það þýðir að nettófjölgun fólksbíla nemi um 8 þúsund fólksbílum á ári eða um 114 fólksbílum í viku á landsvísu. Vert er þó að hafa í huga að hér er ekki tekið tillit til þess hvort bílarnir séu í raun í umferð né hvar þeir eru nýttir. Þróunin síðustu ár sýnir að bílaflotinn heldur áfram að stækka þrátt fyrir sveiflur milli einstakra ára.

 

Gjaldabreytingar geta hraðað rafbílavæðingu – en áhrifin verða misjöfn

Gjaldabreytingar geta hraðað rafbílavæðingu – en áhrifin verða misjöfn

Breytingar á vörugjöldum bifreiða geta haft veruleg áhrif á þróun bílamarkaðarins á næstu misserum, þó að enn sé of snemmt að draga endanlegar ályktanir. Þetta segir Íris Hannah Atladóttir, hagfræðingur Samtaka verslunar og þjónustu, í viðtali í sérstöku bílablaði Morgunblaðsins í dag 20. janúar 2026.

„Tengiltvinnbílar hafa gagnast mörgum Íslendingum vel, og hjálpað þeim að taka skref í átt til rafvæðingar: Það geta verið alls konar ástæður að baki því hversvegna það hentar fólki ekki endilega að velja 100% rafmagnsbíl“ segir Íris.

Sjá viðtal við Írisi hér fyrir neðan:
Gjaldabreytingar geta hraðað rafbílavæðingu - Bílablað Morgunblaðsins 20.01.2026