04/11/2026 | Stjórnvöld, Umhverfismál, Umsagnir
SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu hafa skilað umsögn á umsagnagátt framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins um fyrirhugaðar breytingar á viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir, ETS. Samtökin styðja markmið kerfisins um minni losun en leggja áherslu á að framkvæmd þess taki mið af fjarlægð Íslands frá meginlandi Evrópu og erfiðum siglingaskilyrðum á Norður-Atlantshafi. Greiningar DNV sýna að þessir þættir valda verulega meiri orkunotkun og kostnaði á siglingaleiðum til og frá Íslandi en á dæmigerðum samanburðarleiðum innan Evrópu.
Í umsögn SVÞ er bent á að verði tillögur um 50% skilaskyldu losunarheimilda á tilteknum svæðum innan ESB hluti af ETS tilskipuninni, beri að tryggja að siglingar til og frá Íslandi falli þar undir. Þá benda samtökin á að skoðuð verði mælingamiðuð aðlögun vegna sérstaklega erfiðra aðstæðna á sjó. Samtökin benda enn fremur á að endurskoðun slíkra aðlagana fari fram þegar raunhæfar tæknilausnir liggja fyrir, fremur en eftir fyrirfram ákveðnum dagsetningum.
Með þeim hætti telja samtökin að nálgast megi markmiðið um að jafna samkeppnisstöðu íslensks atvinnulífs.
Sjá umsögn SVÞ hér → ETS Umsögn ESB viðskiptakerfi losunarheimildir ETS
29/10/2026 | Stjórnvöld, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu gera athugasemdir við frumvarp til breytinga á lögum um Byggðastofnun og telja að skýra þurfi sjálfstæði stofnunarinnar í póstmálum, vald stjórnar og ráðstöfun fjármuna sem ætlaðir eru til verkefna á sviði póstþjónustu.
Í umsögn SVÞ til umhverfis- og samgöngunefndar Alþingis um 156. þingmál, sem varðar breytingar á lögum um Byggðastofnun, taka samtökin undir markmið frumvarpsins um að efla sjálfstæði stofnunarinnar í póstmálum. Samtökin telja þó að fyrirhugaðar breytingar gangi ekki nægilega langt til að tryggja sjálfstæði og fjárhagslegt gagnsæi.
Sjálfstæðið þarf að ná til allra verkefna í póstmálum
SVÞ benda á að sjálfstæðisákvæði frumvarpsins taki samkvæmt orðalagi sínu aðeins til eftirlits með póstþjónustu, þótt verkefni Byggðastofnunar samkvæmt lögum um póstþjónustu séu víðtækari.
Þá telja samtökin óljóst hvernig fyrirhugað sjálfstæði póstmála samrýmist áframhaldandi valdi stjórnar Byggðastofnunar yfir rekstrar- og starfsáætlun stofnunarinnar og samþykkt ársreiknings.
Tryggja þarf gagnsæi um ráðstöfun fjármuna
Póstrekendur greiða árlegt rekstrargjald sem nemur 0,4% af bókfærðri veltu samkvæmt lögum um póstþjónustu. SVÞ telja mikilvægt að tryggt sé með skýrum hætti að fjárveitingum vegna póstmála sé ráðstafað til þeirra verkefna sem þeim er ætlað að fjármagna.
Samtökin leggja því til reikningslegan og fjárhagslegan aðskilnað póstmála frá annarri starfsemi Byggðastofnunar, ásamt sérstakri upplýsingagjöf með ársreikningi.
SVÞ leggja áherslu á að markmið frumvarpsins um sjálfstæði póstmála náist ekki að fullu nema sjálfstæðið taki til allra lögbundinna verkefna á sviði póstþjónustu og ábyrgð á fjármunum, starfsfólki og starfsáætlun sé skýrt afmörkuð.
Umsögn SVÞ um frumvarp til breytinga á lögum um Byggðastofnun, 156. mál, lögð fram 29. október 2026.
LESA UMSÖGN
28/10/2026 | Samtök sjálfstæðra skóla, Stjórnvöld, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu, Samtök sjálfstæðra skóla (SSK), Samtök atvinnulífsins (SA) og Samtök fyrirtækja í fjármálaþjónustu (SFF) kalla eftir skýrari tengingu menntakerfisins við hæfniþarfir atvinnulífsins í þriðju aðgerðaáætlun menntastefnu til 2030.
Í sameiginlegri umsögn samtakanna til mennta- og barnamálaráðuneytisins, dags. 28. október 2026, er áherslum stjórnvalda á grunnfærni, gæði kennslu, raunvísindi og tækni fagnað. Samtökin telja þó nauðsynlegt að skerpa á markmiðum og framkvæmd aðgerðaáætlunarinnar, tryggja fjölbreyttara námsframboð og efla formlegt samstarf menntakerfisins og atvinnulífsins.
Grunnfærni er forsenda áframhaldandi náms og atvinnuþátttöku
Samtökin styðja aukna áherslu á lesskilning, íslensku og stærðfræði en telja markmið um að 65% nemenda nái grunnhæfni í lesskilningi árið 2030 ekki nægilega metnaðarfullt.
Slíkt markmið felur í sér að rúmur þriðjungur nemenda verði enn undir viðmiðum um grunnhæfni. Samtökin kalla því eftir skýrari ábyrgð, árlegum mælanlegum markmiðum og markvissum aðgerðum til að tryggja að fleiri nemendur ljúki grunnskóla með þá færni sem þarf til áframhaldandi náms og starfa.
Jafnframt leggja samtökin til að fjármálalæsi verði skyldufag og að sjálfstæðir útgefendur, höfundar og fyrirtæki hafi jafnt og gagnsætt aðgengi að opinberri fjármögnun námsgagnagerðar.
Fleiri námspláss og skýrari leiðir til starfsréttinda
Samtökin leggja áherslu á að iðn- og starfsnám fái aukið vægi í menntastefnunni. Þau kalla eftir tölusettum markmiðum um fjölgun iðnnámsplássa frá árinu 2027 og að tryggt verði nægilegt framboð kennara, búnaðar og vinnustaðanáms.
Einnig er mikilvægt að þróa stuttar, hagnýtar námsleiðir í samstarfi við atvinnulífið þannig að nemendur geti aflað sér viðurkenndrar hæfni sem nýtist á vinnumarkaði og byggt síðar ofan á námið.
Samtökin leggja jafnframt áherslu á að raunfærnimat leiði til raunverulegra tækifæra til námsloka. Einstaklingar sem fá fyrri reynslu og hæfni metna þurfa að geta lokið þeim námsáföngum sem eftir standa, meðal annars samhliða starfi.
Jafnræði skóla óháð rekstrarformi
Í umsögninni er sérstaklega fjallað um mikilvægi þess að sjálfstæðir skólar njóti jafnræðis við opinbera skóla.
Samtökin leggja áherslu á að fjármögnun, sérfræðiþjónusta og stuðningur fylgi nemendum óháð því hvaða skóla þeir sækja. Einnig þurfi að tryggja jafnt aðgengi kennara að starfsþróun, námsgögnum og þátttöku í námsmati og landsmælingum.
Þá er kallað eftir því að sjálfstæðir skólar verði skilgreindir sem samstarfsaðilar við framkvæmd aðgerðaáætlunarinnar og að valfrelsi foreldra og nemenda verði tryggt.
Atvinnulífið þarf að koma að mótun og framkvæmd menntastefnunnar
Samtökin telja mikilvægt að námsframboð, náms- og starfsráðgjöf og þróun nýrra námsleiða byggist á áreiðanlegum upplýsingum um núverandi og framtíðarhæfniþarfir vinnumarkaðarins.
Þau kalla eftir markvissri þróun færnispáa á Íslandi og formlegri aðkomu atvinnulífsins að verkefnum sem snúa meðal annars að starfsnámi, raunvísindum, tækni og gervigreind.
Meginboðskapur umsagnarinnar er að árangursrík menntastefna þurfi að byggjast á sterkri grunnfærni, fjölbreyttum námstækifærum, mælanlegum árangri og virku samstarfi menntakerfisins og atvinnulífsins.
Umsögn um drög að tillögu til þingsályktunar um þriðju aðgerðaáætlun menntastefnu til 2030, mál S-210/2026 í samráðsgátt stjórnvalda, dags. 28. október 2026.
SMELLTU HÉR FYRIR UMSÖGNINA
23/10/2026 | Fréttir, Stjórnvöld
SVÞ hafa skilað umsögn til velferðarnefndar Alþingis um frumvarp til laga um breytingu á húsaleigulögum, nr. 36/1994 (157. mál á 158. löggjafarþingi). Frumvarpið takmarkar hversu oft og eftir hvaða viðmiðum leiga má hækka. Samtökin leggjast gegn því að það verði samþykkt í núverandi mynd og leggja til að það verði dregið til baka eða endurunnið að miklu leyti.
Hvað felur frumvarpið í sér?
Frumvarpið bætir við nýrri 37. gr. a í húsaleigulög. Hún heimilar reglubundnar breytingar á leigu eftir einu af þremur viðmiðum: vísitölu neysluverðs, föstu hlutfalli eða fastri fjárhæð. Hækkun má ekki vera meiri en hækkun vísitölu neysluverðs og minnst 12 mánuðir skulu líða milli breytinga. Þá verða ákvæði 33.–38. gr. ófrávíkjanleg í leigusamningum um atvinnuhúsnæði. Lögin eiga að taka gildi 1. júlí 2027.
Helstu athugasemdir SVÞ
-
Gögn styðja ekki inngrip. Frá 2015 til 2025 hækkaði leiguverð um 107%, almenn laun um 109% og laun verkafólks um 123%. Íbúðaverð hækkaði um 157%. Vísitala leiguverðs á höfuðborgarsvæðinu lækkaði um 0,92% í september, sem er annar mánuðurinn í röð, og leiguverð hefur lækkað um 2,6% að raunvirði síðastliðið ár.
-
Leigubremsa vinnur gegn eigin markmiðum. Hún getur gagnast sitjandi leigjendum um tíma en dregur úr hvata til útleigu, viðhalds og fjárfestingar. Framboð leiguhúsnæðis minnkar og nýir leigjendur mæta færri valkostum og harðari samkeppni.
-
Árleg uppfærsla skapar tekjubil. Við 5,9% verðbólgu verður árlega uppfærð leiga 2,61% lægri en mánaðarlega uppfærð leiga á fyrsta ári. Það getur leitt til hærri upphafsleigu og styttri samninga. Um 60% leiguhúsnæðis eru í eigu einstaklinga sem eiga erfiðara með að dreifa áhættu.
-
Mat á áhrifum og meðalhófi skortir. Greinargerðin sýnir ekki fram á að vægari og markvissari úrræði, svo sem aukið framboð og sértækur húsnæðisstuðningur, dugi ekki. Það veikir meðalhófsmat gagnvart eignarrétti.
-
Verðmyndun færist til stjórnsýslu. Aukin úrskurðarframkvæmd kærunefndar húsamála um „sanngjarna og eðlilega“ leigu getur með tímanum mótað verð í stað markaðsaðila.
Atvinnuhúsnæði á ekki heima í frumvarpinu
SVÞ gagnrýna sérstaklega að frumvarpið nái til atvinnuhúsnæðis. Rökstuðningur þess snýst um húsnæðisöryggi heimila og félagslega vernd. Hann á ekki við um samninga milli fyrirtækja. Gildandi lög byggja á samningsfrelsi í atvinnuleigu og frumvarpið snýr þeirri grunnreglu við án sjálfstæðs áhrifamats.
Samtökin benda á að ófrávíkjanleg ákvæði geti útilokað algeng samningsform, svo sem veltutengda leigu, þrepaleigu og upphafsafslætti. Þau geti einnig skapað læsingaráhrif sem verja sitjandi fyrirtæki fyrir samkeppni um eftirsóttar staðsetningar. Í reiknilíkani SVÞ nemur árlegt tekjubil fjögurra viðmiðunarfélaga um 1.277 m.kr. við 5,9% verðbólgu, að fullri innleiðingu lokinni. Þá er óljóst hvernig lögin taka til eldri samninga sem framlengjast sjálfkrafa eða með framlengingarvalrétti eftir gildistöku.
Niðurstaða
SVÞ telja frumvarpið ekki nægilega undirbúið og áhrifamat þess ófullnægjandi. Samtökin leggja til að það verði dregið til baka eða það endurunnið að miklu leyti, að atvinnuhúsnæði verði undanskilið með öllu og að áður en lengra er haldið fari fram sjálfstætt mat á áhrifum á framboð, fjárfestingu, fjármögnun og samkeppni.
Umsögn SVÞ í heild -> HÉR!
________________________________________________________
Algengar spurningar:
Hvað er leigubremsa?
Lagaákvæði sem takmarkar hversu oft og hversu mikið leiga má hækka. Í frumvarpinu mega hækkanir ekki vera meiri en hækkun vísitölu neysluverðs og minnst 12 mánuðir skulu líða á milli þeirra.
Hvers vegna leggjast SVÞ gegn frumvarpinu?
Samtökin telja að leigubremsa dragi úr framboði og fjárfestingu í leiguhúsnæði og bitni á þeim sem koma nýir inn á markaðinn. Þau telja einnig að áhrifamat vanti og að vægari úrræði hafi ekki verið metin.
Nær frumvarpið til atvinnuhúsnæðis?
Já, ákvæði 33.–38. gr. húsaleigulaga yrðu ófrávíkjanleg í leigusamningum um atvinnuhúsnæði. SVÞ vilja að atvinnuhúsnæði verði undanskilið.
Hvenær eiga lögin að taka gildi?
Samkvæmt frumvarpinu 1. júlí 2027, og gilda þá um samninga sem komast á, eru endurnýjaðir eða framlengdir eftir það.
23/10/2026 | Stjórnvöld, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu hafa skilað umsögn um frumvarp til laga um breytingu á húsaleigulögum (reglubundnar breytingar á leigufjárhæð). Samtökin leggjast gegn því að frumvarpið verði samþykkt í núverandi mynd og telja leigubremsu óheppilegt stjórntæki. Hún geti veitt sitjandi leigjendum skjól um skamma stund en dragi úr hvata til útleigu, viðhalds og fjárfestingar og færi kostnaðinn yfir á þá sem koma síðar inn á leigumarkaðinn.
Í umsögninni er sérstaklega gagnrýnt að frumvarpið nái einnig til atvinnuhúsnæðis án sjálfstæðs áhrifamats, þótt rökstuðningur þess snúi að heimilum fólks. SVÞ benda á að ófrávíkjanleg ákvæði geti raskað algengum samningsformum í atvinnuleigu, skapað læsingaráhrif sem hamla samkeppni og fært verðmyndun til kærunefndar húsamála. Samtökin leggja til að frumvarpið verði dregið til baka eða endurunnið að miklu leyti, að atvinnuhúsnæði verði undanskilið með öllu og að framkvæmt verði mat á áhrifum á framboð, fjárfestingu, fjármögnun og samkeppni.
Sjá umsögn SVÞ hér -> Umsögn um frumvarp til laga um breytingu á húsaleigulögum
20/10/2026 | Bílgreinasambandið, Fréttir, Stjórnvöld, Þjónusta
Fyrirhuguð hækkun kílómetragjalds á þung ökutæki gæti haft mun meiri áhrif á rekstur flutningafyrirtækja en almennt hefur komið fram í umræðunni. Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri Bílgreinasambandsins, varar við því að auknar álögur muni óhjákvæmilega skila sér út í verðlag og veikja samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja.
Í viðtali í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni, sem Vísir fjallaði um í gær, 19. október, bendir Benedikt á að fyrirhugaðar breytingar feli í sér samtals 15,9% hækkun kílómetragjalds milli ára. Áhrifin á þungaflutninga séu þó mun meiri.
Sem dæmi nefnir hann að gjaldið fyrir algenga samsetningu dráttarbíls og eftirvagns hækki um 27,5% og að í sumum tilvikum geti hækkunin farið yfir 30%.
Afkoman úr þriggja milljóna hagnaði í 20 milljóna tap
Til að sýna áhrifin á rekstur flutningafyrirtækja skoðaði Bílgreinasambandið ársreikning fyrirtækis í greininni fyrir árið 2024 og reiknaði út hver afkoman hefði orðið ef fyrirhugaðar breytingar hefðu þá verið í gildi.
Niðurstaðan var sláandi. Rekstur sem skilaði um þriggja milljóna króna hagnaði hefði þess í stað skilað um 20 milljóna króna tapi. Benedikt bendir jafnframt á að vörubíll sem ekur um 120 þúsund kílómetra á ári geti orðið fyrir um tveggja milljóna króna auknum árlegum rekstrarkostnaði vegna breytinganna.
Áhrifin ná langt út fyrir flutningageirann
Hækkun flutningskostnaðar hefur áhrif á alla virðiskeðjuna, meðal annars flutning dagvara, varahluta og annarra nauðsynjavara um landið. Þá getur aukinn kostnaður við flutning útflutningsafurða veikt samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja.
Benedikt telur tímasetningu breytinganna sérstaklega óheppilega í ljósi mikilla hækkana á eldsneytisverði. Samkvæmt upplýsingum hans hefur verð á dísilolíu hækkað um 42% frá ársbyrjun.
Umfjöllunin undirstrikar mikilvægi þess að við breytingar á opinberum gjöldum sé horft til heildaráhrifa á atvinnulífið, verðlag og samkeppnishæfni íslenskra fyrirtækja.
Lesa má nánar um málið og hlusta á viðtalið við Benedikt S. Benediktsson HÉR!
