12/08/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld, Umhverfismál
Ný umbúðareglugerð Evrópusambandsins, PPWR, getur haft veruleg áhrif á íslenska verslun, veitingarekstur og framleiðslu. Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ, ræddi áhrif hennar í viðtali við Vísi í gær 11. ágúst 2026 [SJÁ FRÉTT]
Reglugerðinni er ætlað að draga úr umbúðaúrgangi og notkun einnota umbúða. Markmiðin eru jákvæð. Íslensk verslun hefur ekki hag af því að selja vörur í óþarflega miklum umbúðum eða umbúðum sem eru erfiðar í úrvinnslu. Hvorki verslunin né neytendur hafa þó hag af því að vöruverð hækki í ljósi hækkandi umbúðakostnaðar. Þá virðist innleiðing PPWR að ýmsu leyti geta framkallað umfangsmiklar og kostnaðarsamar breytingar án þess að ásættanlegur umhverfisárangur hljótist af.
Benedikt bendir á að íslenskar aðstæður séu aðrar en víða í Evrópu og mikilvægt sé að taka mið af því við innleiðinguna:
„Enda má gera ráð fyrir að meginhluti regluverksins hafi verið svona hannaður með hliðsjón af þörfum og ástandi í Mið- og Suður-Evrópu, sem kannski á ekki við hér, og í ýmsu tilliti erum við komin bara lengra en þau ríki sem þar eru.“
Reglurnar geta einnig haft áhrif á veitingarekstur og kallað á aukna notkun endurnýjanlegra umbúða. Benedikt segir ýmis álitaefni fylgja slíkum breytingum, meðal annars varðandi matvælaöryggi:
„Þar eru uppi fjölmörg álitamál sem snúa að bara svona heilnæmi matvælanna þegar þau eru bara ekki geymd í umbúðum eða í einhverjum stöðluðum umbúðum sem hafa sannað gildi sitt.“
Stjórnvöld þurfa að upplýsa um næstu skref
SVÞ hafa kallað eftir því að íslenskra hagsmuna verði gætt í aðdraganda þess að PPWR verður tekin upp í EES-samninginn. Telja samtökin að sambærileg sjónarmið hafi komið fram af hálfu annarra EFTA-ríkja. Skilningur SVÞ er að umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hafi góðan skilning á stöðunni og á vettvangi ráðuneytis hans verði hagsmunagæslan virk.
11/08/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld, Umhverfismál, Þjónusta
Innleiðing nýrrar umbúðareglugerðar Evrópusambandsins (PPWR) hefst nú um miðjan ágúst. Reglurnar eru umfangsmiklar og munu meðal annars hafa áhrif á íslensk fyrirtæki sem framleiða vörur fyrir Evrópumarkað eða selja vörur til ESB.
Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ – Samtaka verslunar og þjónustu, fjallar um áhrif reglnanna í viðtali í Morgunblaðinu í dag. Hann segir markmið þeirra að mörgu leyti jákvæð, meðal annars að draga úr umbúðaúrgangi og auðvelda endurvinnslu. Hins vegar fylgi reglunum umfangsmiklar kvaðir, kostnaður og umsýsla fyrir fyrirtæki.
Íslenskir útflytjendur geta meðal annars þurft að skrá sig sérstaklega í hverju ESB-ríki sem vörur eru sendar til. Reglurnar gera jafnframt kröfur um efnisnotkun og hönnun umbúða sem geta kallað á breytingar á framleiðslu og pökkun.
Reglugerðin fellur undir EES-samninginn og mun því að óbreyttu síðar einnig hafa áhrif á íslenska innanlandsmarkaðinn. Benedikt segir mikilvægt að tekið verði tillit til íslenskra aðstæðna, enda séu hlutar regluverksins augljóslega útfærðir með stærri markaði í huga.
„Það hefur lengi verið ljóst að þetta verður algjört skrímsli,“ segir Benedikt og varar við því að einstök ákvæði geti orðið kostnaðarsöm og jafnvel haft neikvæð umhverfisáhrif hér á landi.
Nánar er fjallað um málið í Morgunblaðinu í dag, 11. ágúst 2026. –> SMELLIÐ HÉR!
08/05/2026 | Fréttir, Stjórnvöld, Umhverfismál, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ óska eftir nánara samráði um reglur vegna varna gegn olíumengun
SVÞ hafa skilað umsögn um drög að breytingu á reglugerð um varnir gegn olíumengun frá starfsemi á landi. Samtökin telja að fyrirhugaðar breytingar gangi að hluta of langt eða séu ekki nægilega rökstuddar, einkum með tilliti til kostnaðar, meðalhófs, áhættu og áhrifa á mikilvæga innviði.
Í umsögninni benda SVÞ á að krafa um reglubundnar þykktarmælingar olíubirgðageyma eftir 15 ára notkun geti haft í för með sér verulegan kostnað og röskun á starfsemi. Slíkar mælingar krefjast þess að geymar séu tæmdir og geta haft áhrif á rekstur, afhendingaröryggi og öryggi starfsmanna. SVÞ telja að áður en slík krafa verði innleidd þurfi að liggja fyrir skýrt kostnaðar- og áhættumat.
Samtökin vara einnig við því að krafa um að rífa geyma innan sex mánaða frá því að þeir eru teknir úr notkun geti farið illa saman við markmið stjórnvalda um aukið olíuöryggi og neyðarbirgðir. Þá sé óljóst hvort tekið hafi verið nægilegt tillit til leyfisferla, skipulagsmála og mögulegs mats á umhverfisáhrifum, sem geti tekið lengri tíma en sex mánuði.
Meginniðurstaða SVÞ er að nánara samráð þurfi að eiga sér stað við hagaðila áður en breytingar á reglugerðinni verða kláraðar. Reglur sem varða mikilvæga innviði, rekstraröryggi og kostnað fyrirtækja þurfa að byggja á skýrum rökum, meðalhófi og mati á raunverulegum áhrifum.
Sjá umsögn SVÞ hér fyrir neðan.
060526 samr. 71-2026 Umsögn SVÞ – regl varn gegn olíumengun
20/03/2026 | Fréttatilkynningar, Fréttir, Greining, Umhverfismál
Greiningaraðilar verkalýðshreyfingarinnar ósammála um álagningu eldsneytis
Á skömmum tíma hafa tvær greiningar á eldsneytisverði verið birtar af hálfu aðila innan verkalýðshreyfingarinnar. Það sem vekur ekki síst athygli er að umræddar greiningar komast að ólíkum niðurstöðum. Í sjálfu sér er ekki óeðlilegt að aðilar séu ósammála um túlkun gagna, en það vekur upp alvarlegar spurningar um forsendur og vinnubrögð þegar ASÍ kemst að þeirri niðurstöðu að framlegð á eldsneyti það sem af er ári sé nálægt sögulegu meðaltali, á meðan Viska kemst að þeirri niðurstöðu á hún sé sögulega há. Þá greinir aðila einnig á um umfang framlegðarinnar sjálfrar svo um munar, eða um 17 krónum á lítrann fyrir árið 2026.
Í kjölfar greiningar Visku bentu SVÞ á mikilvægi þess að notast við mælikvarða sem endurspegla raunverulegan innkaupakostnað og raunverulegt verð til neytenda hér á landi. Bent var á að sú aðferðafræði sem stuðst var við í greiningu Visku væri til þess fallin að ofmeta álagningu. ASÍ virðist einnig komast að áþekkri niðurstöðu, þ.e. að Viska hafi ofmetið álagningu á eldsneyti.
Auðvelt að ofmeta álagningu ef mælikvarðar eru rangir
Greining ASÍ og Visku á það þó sammerkt að stuðst er við heimsmarkaðsverð í Bandaríkjunum fremur en í Evrópu og horfa alfarið fram hjá flutningskostnaði og örum breytilegum kostnaði sem fellur til við innkaup. Þetta þarf að leiðrétta, því þetta leiðir til þess að báðar greiningarnar vanmeta raunverulegan innkaupakostnað. Munurinn er þó sá að ASÍ styðst við lægsta verð á dælu hverju sinni, ólíkt Visku sem styðst við meðalverð. Ætla má að lægsta verð gefi raunhæfari mynd af því verði sem neytendur greiða í reynd, þar sem neytendum stendur almennt til boða ýmis afsláttarkjör í gegnum vildarkerfi eða með notkun dælulykils. Því má leiða að því líkum að niðurstaða ASÍ sé nær raunveruleikanum þótt aðferðafræðin geti eftir sem áður leitt til ofmats á álagningu sökum þess að innkaupaverð er vanmetið. SVÞ hefur áður bent á að eðlilegra sé að horfa til þróunar innflutningsverðs á eldsneyti samkvæmt tollagögnum Hagstofu Íslands.
Aðferðafræðin skiptir máli. Hún skiptir máli við mat á framlegð í dag, og hún skiptir máli þegar valið er tímabil til samanburðar. Í greiningu ASÍ kemur fram að framlegð hafi aukist frá árinu 2022. Mikilvægt er að hafa í huga að árin 2020 til 2022 voru óvenjuleg fyrir margar sakir, ekki síst Covid og afleiðingar þess. Samanburður við sögulegt frávik getur verið villandi, nema leiðrétt sé fyrir því, enda benda eigin gögn ASÍ til þess að framlegð hafi verið óvenju lág á þessum árum. Að sama skapi virðast gögnin benda til þess að nú sé markaðurinn að færast nær sögulegu horfi.
Afnám bensíngjalda skilaði sér í lækkun bensínverðs um áramót
Að gefnu tilefni, má einnig leiðrétta staðhæfingar um þær breytingar á eldsneytisverði sem tóku gildi um áramót og ályktanir um að lækkun hafi ekki skilað sér til neytenda í lægra dæluverði. Í ljósi þess að umræða um þessar breytingar hefur skotið upp kollinum á ný, virðist sem nauðsynlegt sé að árétta að dæmin benda til þess að lækkunin hafi skilað sér til neytenda. Er þessi ályktun m.a. reist á samantekt ASÍ á bensínverði fyrir og eftir áramót, sem sýnir að hjá öllum smásöluaðilum lækkaði lægsta verð um 96,2–96,6 kr. á lítra. Miðað við forsendur SVÞ þar sem gengið er út frá 10% íblöndun, er það um 1,8–2,2 kr. meiri lækkun en útreikningar SVÞ gáfu tilefni til. Þá benda gögn Hagstofu Íslands jafnframt til þess að áhrif kerfisbreytingarinnar á vísitölu neysluverðs um áramótin hafi verið 0,09% til lækkunar en ekki 0-0,1% til hækkunar líkt gert var ráð fyrir í forsendum frumvarps um kílómetragjald. Þetta hefur SVÞ áður bent á.
Ábyrgð greiningaraðila er mikil og forsendur verða að standast skoðun
Vegna ástandsins í Miðausturlöndum er eldsneytisverð mikið til umfjöllunar í fjölmiðlum bæði hér heima sem og erlendis. Dragi ekki til tíðinda, má ætla að slík umfjöllun verði áfram í deiglunni á næstunni. Reynir þá á að greiningaraðilar vandi til verka og umræðan fari fram á forsendum sem standast skoðun. Ef greiningar byggja ekki á mælikvörðum sem endurspegla raunverulegan kostnað og raunverulegt verð til neytenda er hætt við að þær valdi upplýsingaóreiðu í stað upplýstrar og málefnalegrar umræðu. Almenningur á rétt á því að umræða um jafn mikilvægan útgjaldalið sé rétt, skýr og reist á traustum grunni.
____
Sjá umfjöllun VB.is HÉR!
14/03/2026 | Fréttir, Umhverfismál, Verslun, Þjónusta
Eldsneytisverð hefur verið til umræðu að undanförnu, sem er eðlilegt í ljósi þess hversu mikil áhrif það hefur á bæði heimili og fyrirtæki. Í slíkri umræðu skiptir miklu máli að byggt sé á skýrum og traustum upplýsingum um það hvernig verð á eldsneyti myndast í raun. Þegar forsendur um kostnað og verð eru óljósar eða ófullnægjandi er hætt við að ályktanir um markaðinn verði einnig skakkar.
Í opinberri umræðu hafa sést merki þess að reynt hafi verið að meta álagningu á eldsneyti með samanburði á innkaupa- og útsöluverði. Slíkur samanburður getur gefið vísbendingu. En hann þarf að skoðast með þeim fyrirvara að gengið sé tryggilega úr skugga um að bæði innkaupa- og útsöluverð endurspegli sem best endanleg raunverð á markaði. Ef greining hefst á innkaupaverði sem er ekki hið rétta fyrir viðkomandi markað og endar á útsöluverði sem ekki er raunverð til neytenda er hætt við að allar niðurstöður þar á milli, til dæmis um álagningu, verði skakkar. Enda er álagning í sinni einföldustu mynd, munur á innkaupa- og útsöluverði. Af þeirri ástæðu vilja samtökin koma eftirfarandi á framfæri:
Í fyrsta lagi er mikilvægt að hafa í huga að innkaupaverð eldsneytis sem flutt er til landsins er ekki einfaldlega eitt fast heimsmarkaðsverð. Olía og eldsneyti eru fjölbreyttir vöruflokkar og verð þeirra mótast af mörkuðum í tilteknum heimshlutum, samningum um afhendingu og öðrum þáttum í virðiskeðjunni. Eldsneyti sem flutt er til Íslands er því ekki keypt á almennum heimsmarkaði í einföldum skilningi.
Í öðru lagi er sú vara sem seld er á íslenskum markaði ekki endilega sú sama og einfalt viðmiðunarverð á bensíni gefur til kynna. Söluaðilum eldsneytis ber meðal annars skylda til að selja ákveðið hlutfall endurnýjanlegs eldsneytis, til dæmis bensín sem blandað er með etanóli. Slíkt eldsneyti er almennt dýrara en hefðbundið viðmiðunarverð á bensíni og því endurspeglar samanburður við heimsmarkaðsverð á hreinu bensíni ekki þá vöru sem í raun er seld.
Í þriðja lagi er skráð dæluverð ekki endilega það verð sem neytendur greiða í reynd. Um langt skeið hafa neytendum staðið til boða ýmis afsláttarkjör, til dæmis í gegnum vildarkerfi eða með notkun dælulykla. Ef ekki er tekið tillit til slíkra afslátta getur samanburður auðveldlega ofmetið álagningu.
Mat á álagningu á eldsneyti sem ekki byggir á raunverulegu innkaupaverði eða raunverulegu viðskiptaverði getur þar af leiðandi illmögulega dregið upp nákvæma mynd. Í besta falli er um að ræða mismun milli tveggja mælikvarða sem eru báðir nálganir.
Í umræðu um verðmyndun hefur einnig verið vísað til sögulegs samanburðar til að meta þróun álagningar. Sögulegur samanburður getur verið gagnlegur, en aðeins ef leiðrétt er fyrir breytingum á kostnaðarumhverfi á því tímabili sem litið er til. Í tilfelli smásölu eldsneytis hafa orðið umtalsverðar breytingar á rekstrarkostnaði á borð við laun, flutninga, rekstur fasteigna og fjármagnskostnað, auk aukinna krafna um endurnýjanlegt eldsneyti og breytinga í alþjóðlegum virðiskeðjum. Því er ljóst að leiðrétta þyrfti fyrir umtalsverðum breytingum.
Að endingu taka fyrirtæki þó verðákvarðanir fyrst og fremst út frá eigin kostnaðaruppbyggingu og væntum rekstrarskilyrðum fremur en einföldum samanburði við sögulegt meðaltal á markaði.
12/03/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld, Umhverfismál
Benedikt S. Benediktsson tók þátt í viðtali á Reykjavík síðdegis á Bylgunni í gær um kílómetragjaldið.
SMELLTU HÉR til að nálgast viðtalið.
Síða 1 af 1812345...10...»Síðasta »
