11/11/2026 | Fréttir, Greining, Greiningar, Lyfsöluhópur, Stjórnvöld
Apótek töpuðu 551 milljón króna á sölu lyfseðilsskyldra lyfja
Afkoma íslenskra apóteka af sölu lyfseðilsskyldra lyfja hefur versnað verulega undanfarin ár. Samkvæmt nýrri greiningu SVÞ – Samtaka verslunar og þjónustu nam rekstrartap fjögurra stórra lyfsölufyrirtækja af sölu lyfseðilsskyldra lyfja um 551 milljón króna árið 2025. Fyrirtækin standa samanlagt undir um 79% af sölu lyfseðilsskyldra lyfja hér á landi.
Fjallað er ítarlega um niðurstöður greiningarinnar í Viðskiptablaðinu –> HÉR.
Greining SVÞ sýnir að þrátt fyrir verulegan vöxt í veltu apóteka hefur afkoma þeirra versnað. Á árunum 2020 til 2025 jukust rekstrartekjur íslenskra apóteka um 77%, úr 29,4 milljörðum króna í 51,9 milljarða. Á sama tíma dróst rekstrarhagnaður saman um 15% og hagnaður eftir skatta minnkaði um 23%.
Þegar horft er sérstaklega til sölu lyfseðilsskyldra lyfja lækkaði framlegð fjögurra stærstu lyfsölufyrirtækjanna úr 27,6% árið 2023 í 25,1% árið 2025. Rekstrarhagnaður af þessum hluta starfseminnar, að teknu tilliti til afskrifta, var neikvæður bæði árin 2024 og 2025.
Álagning óbreytt þrátt fyrir hækkandi kostnað
Smásöluálagning lyfseðilsskyldra lyfja hefur verið óbreytt frá 1. október 2023 þrátt fyrir verulegar kostnaðarhækkanir í rekstri apóteka. Lyfjastofnun hefur hafnað beiðnum um hækkun álagningarinnar og beiðni um endurupptöku fyrri ákvörðunar.
Í greiningu SVÞ er bent á að við ákvarðanir um álagningu þurfi að taka mið af raunverulegri kostnaðarþróun apóteka og þeim breytingum sem orðið hafa á lyfjamarkaði. Meðal annars hefur notkun dýrari lyfja aukist, en hlutfallsleg framlegð af sölu þeirra er lægri þrátt fyrir að afgreiðsla þeirra geti kallað á umtalsverða vinnu.
„Við greiningarvinnuna rákum við okkur á sterkar vísbendingar um að íslensk apótek séu mun háðari sölu lyfseðilsskyldra lyfja en í samanburðarlöndunum. Verði á slíkum lyfjum er að ýmsu leyti stýrt af hinu opinbera, bæði hér og erlendis, en sé verðstýringunni ekki sinnt nægilega koma neikvæð áhrif hratt fram á Íslandi,“ segir Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ, í samtali við Viðskiptablaðið.
Aðgengi að lyfjum gæti verið í hættu
Í greiningunni er rekstrarþróun íslenskra apóteka einnig borin saman við þróunina í Svíþjóð og Noregi. Niðurstöðurnar sýna að kostnaður hefur þróast með mun óhagstæðari hætti hér á landi og þrengt að rekstrargrundvelli íslenskra apóteka.
SVÞ telja mikilvægt að stjórnvöld taki mið af þessari þróun við ákvarðanir um smásöluálagningu lyfja. Sjálfbær rekstur apóteka er forsenda þess að tryggja almenningi greiðan og öruggan aðgang að lyfjum um allt land.
Benedikt varar við því að óbreytt rekstrarumhverfi geti leitt til fækkunar apóteka, einkum þeirra minni og þeirra sem starfa utan stærstu verslunarkjarna.
„Að óbreyttu má spá því að apótekum fari með tíð og tíma að fækka og væntanlega muni minni apótek og apótek í úthverfum heltast fyrst úr lestinni. Það yrði óheillaþróun því traust aðgengi íbúa að lyfjum er eitt meginmarkmiða lyfjalaga,“ segir Benedikt.
Nánar er fjallað um niðurstöður greiningar SVÞ í Viðskiptablaðinu: Töpuðu hálfum milljarði á lyfseðilsskyldum lyfjum.
04/11/2026 | Stjórnvöld, Umhverfismál, Umsagnir
SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu hafa skilað umsögn á umsagnagátt framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins um fyrirhugaðar breytingar á viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir, ETS. Samtökin styðja markmið kerfisins um minni losun en leggja áherslu á að framkvæmd þess taki mið af fjarlægð Íslands frá meginlandi Evrópu og erfiðum siglingaskilyrðum á Norður-Atlantshafi. Greiningar DNV sýna að þessir þættir valda verulega meiri orkunotkun og kostnaði á siglingaleiðum til og frá Íslandi en á dæmigerðum samanburðarleiðum innan Evrópu.
Í umsögn SVÞ er bent á að verði tillögur um 50% skilaskyldu losunarheimilda á tilteknum svæðum innan ESB hluti af ETS tilskipuninni, beri að tryggja að siglingar til og frá Íslandi falli þar undir. Þá benda samtökin á að skoðuð verði mælingamiðuð aðlögun vegna sérstaklega erfiðra aðstæðna á sjó. Samtökin benda enn fremur á að endurskoðun slíkra aðlagana fari fram þegar raunhæfar tæknilausnir liggja fyrir, fremur en eftir fyrirfram ákveðnum dagsetningum.
Með þeim hætti telja samtökin að nálgast megi markmiðið um að jafna samkeppnisstöðu íslensks atvinnulífs.
Sjá umsögn SVÞ hér → ETS Umsögn ESB viðskiptakerfi losunarheimildir ETS
29/10/2026 | Stjórnvöld, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu gera athugasemdir við frumvarp til breytinga á lögum um Byggðastofnun og telja að skýra þurfi sjálfstæði stofnunarinnar í póstmálum, vald stjórnar og ráðstöfun fjármuna sem ætlaðir eru til verkefna á sviði póstþjónustu.
Í umsögn SVÞ til umhverfis- og samgöngunefndar Alþingis um 156. þingmál, sem varðar breytingar á lögum um Byggðastofnun, taka samtökin undir markmið frumvarpsins um að efla sjálfstæði stofnunarinnar í póstmálum. Samtökin telja þó að fyrirhugaðar breytingar gangi ekki nægilega langt til að tryggja sjálfstæði og fjárhagslegt gagnsæi.
Sjálfstæðið þarf að ná til allra verkefna í póstmálum
SVÞ benda á að sjálfstæðisákvæði frumvarpsins taki samkvæmt orðalagi sínu aðeins til eftirlits með póstþjónustu, þótt verkefni Byggðastofnunar samkvæmt lögum um póstþjónustu séu víðtækari.
Þá telja samtökin óljóst hvernig fyrirhugað sjálfstæði póstmála samrýmist áframhaldandi valdi stjórnar Byggðastofnunar yfir rekstrar- og starfsáætlun stofnunarinnar og samþykkt ársreiknings.
Tryggja þarf gagnsæi um ráðstöfun fjármuna
Póstrekendur greiða árlegt rekstrargjald sem nemur 0,4% af bókfærðri veltu samkvæmt lögum um póstþjónustu. SVÞ telja mikilvægt að tryggt sé með skýrum hætti að fjárveitingum vegna póstmála sé ráðstafað til þeirra verkefna sem þeim er ætlað að fjármagna.
Samtökin leggja því til reikningslegan og fjárhagslegan aðskilnað póstmála frá annarri starfsemi Byggðastofnunar, ásamt sérstakri upplýsingagjöf með ársreikningi.
SVÞ leggja áherslu á að markmið frumvarpsins um sjálfstæði póstmála náist ekki að fullu nema sjálfstæðið taki til allra lögbundinna verkefna á sviði póstþjónustu og ábyrgð á fjármunum, starfsfólki og starfsáætlun sé skýrt afmörkuð.
Umsögn SVÞ um frumvarp til breytinga á lögum um Byggðastofnun, 156. mál, lögð fram 29. október 2026.
LESA UMSÖGN
28/10/2026 | Samtök sjálfstæðra skóla, Stjórnvöld, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu, Samtök sjálfstæðra skóla (SSK), Samtök atvinnulífsins (SA) og Samtök fyrirtækja í fjármálaþjónustu (SFF) kalla eftir skýrari tengingu menntakerfisins við hæfniþarfir atvinnulífsins í þriðju aðgerðaáætlun menntastefnu til 2030.
Í sameiginlegri umsögn samtakanna til mennta- og barnamálaráðuneytisins, dags. 28. október 2026, er áherslum stjórnvalda á grunnfærni, gæði kennslu, raunvísindi og tækni fagnað. Samtökin telja þó nauðsynlegt að skerpa á markmiðum og framkvæmd aðgerðaáætlunarinnar, tryggja fjölbreyttara námsframboð og efla formlegt samstarf menntakerfisins og atvinnulífsins.
Grunnfærni er forsenda áframhaldandi náms og atvinnuþátttöku
Samtökin styðja aukna áherslu á lesskilning, íslensku og stærðfræði en telja markmið um að 65% nemenda nái grunnhæfni í lesskilningi árið 2030 ekki nægilega metnaðarfullt.
Slíkt markmið felur í sér að rúmur þriðjungur nemenda verði enn undir viðmiðum um grunnhæfni. Samtökin kalla því eftir skýrari ábyrgð, árlegum mælanlegum markmiðum og markvissum aðgerðum til að tryggja að fleiri nemendur ljúki grunnskóla með þá færni sem þarf til áframhaldandi náms og starfa.
Jafnframt leggja samtökin til að fjármálalæsi verði skyldufag og að sjálfstæðir útgefendur, höfundar og fyrirtæki hafi jafnt og gagnsætt aðgengi að opinberri fjármögnun námsgagnagerðar.
Fleiri námspláss og skýrari leiðir til starfsréttinda
Samtökin leggja áherslu á að iðn- og starfsnám fái aukið vægi í menntastefnunni. Þau kalla eftir tölusettum markmiðum um fjölgun iðnnámsplássa frá árinu 2027 og að tryggt verði nægilegt framboð kennara, búnaðar og vinnustaðanáms.
Einnig er mikilvægt að þróa stuttar, hagnýtar námsleiðir í samstarfi við atvinnulífið þannig að nemendur geti aflað sér viðurkenndrar hæfni sem nýtist á vinnumarkaði og byggt síðar ofan á námið.
Samtökin leggja jafnframt áherslu á að raunfærnimat leiði til raunverulegra tækifæra til námsloka. Einstaklingar sem fá fyrri reynslu og hæfni metna þurfa að geta lokið þeim námsáföngum sem eftir standa, meðal annars samhliða starfi.
Jafnræði skóla óháð rekstrarformi
Í umsögninni er sérstaklega fjallað um mikilvægi þess að sjálfstæðir skólar njóti jafnræðis við opinbera skóla.
Samtökin leggja áherslu á að fjármögnun, sérfræðiþjónusta og stuðningur fylgi nemendum óháð því hvaða skóla þeir sækja. Einnig þurfi að tryggja jafnt aðgengi kennara að starfsþróun, námsgögnum og þátttöku í námsmati og landsmælingum.
Þá er kallað eftir því að sjálfstæðir skólar verði skilgreindir sem samstarfsaðilar við framkvæmd aðgerðaáætlunarinnar og að valfrelsi foreldra og nemenda verði tryggt.
Atvinnulífið þarf að koma að mótun og framkvæmd menntastefnunnar
Samtökin telja mikilvægt að námsframboð, náms- og starfsráðgjöf og þróun nýrra námsleiða byggist á áreiðanlegum upplýsingum um núverandi og framtíðarhæfniþarfir vinnumarkaðarins.
Þau kalla eftir markvissri þróun færnispáa á Íslandi og formlegri aðkomu atvinnulífsins að verkefnum sem snúa meðal annars að starfsnámi, raunvísindum, tækni og gervigreind.
Meginboðskapur umsagnarinnar er að árangursrík menntastefna þurfi að byggjast á sterkri grunnfærni, fjölbreyttum námstækifærum, mælanlegum árangri og virku samstarfi menntakerfisins og atvinnulífsins.
Umsögn um drög að tillögu til þingsályktunar um þriðju aðgerðaáætlun menntastefnu til 2030, mál S-210/2026 í samráðsgátt stjórnvalda, dags. 28. október 2026.
SMELLTU HÉR FYRIR UMSÖGNINA
23/10/2026 | Stjórnvöld, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu hafa skilað umsögn um frumvarp til laga um breytingu á húsaleigulögum (reglubundnar breytingar á leigufjárhæð). Samtökin leggjast gegn því að frumvarpið verði samþykkt í núverandi mynd og telja leigubremsu óheppilegt stjórntæki. Hún geti veitt sitjandi leigjendum skjól um skamma stund en dragi úr hvata til útleigu, viðhalds og fjárfestingar og færi kostnaðinn yfir á þá sem koma síðar inn á leigumarkaðinn.
Í umsögninni er sérstaklega gagnrýnt að frumvarpið nái einnig til atvinnuhúsnæðis án sjálfstæðs áhrifamats, þótt rökstuðningur þess snúi að heimilum fólks. SVÞ benda á að ófrávíkjanleg ákvæði geti raskað algengum samningsformum í atvinnuleigu, skapað læsingaráhrif sem hamla samkeppni og fært verðmyndun til kærunefndar húsamála. Samtökin leggja til að frumvarpið verði dregið til baka eða endurunnið að miklu leyti, að atvinnuhúsnæði verði undanskilið með öllu og að framkvæmt verði mat á áhrifum á framboð, fjárfestingu, fjármögnun og samkeppni.
Sjá umsögn SVÞ hér -> Umsögn um frumvarp til laga um breytingu á húsaleigulögum
01/10/2026 | Stjórnvöld, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu hafa skilað umsögn um fjárlagafrumvarp ársins 2027 og frumvarp um skattabreytingar vegna fjárlaganna. Samtökin telja markmið um hallalaus fjárlög jákvætt en leggja áherslu á að aðlögun ríkisfjármála byggi fyrst og fremst á aðhaldi opinberra útgjalda. Boðaðar skattahækkanir geti aukið verðbólgu, dregið úr fjárfestingu og veikt atvinnu- og verðmætasköpun.
Í umsögninni er sérstaklega fjallað um hækkun kílómetragjalds og áhrif á vöruflutninga og vöruverð, auk þess sem kallað er eftir skýrara samhengi milli skatttekna af ökutækjum og framlaga til vegakerfisins. Þá gagnrýna SVÞ skerðingu stuðnings við orkuskipti og lækkun endurgreiðslna virðisaukaskatts vegna íbúðarhúsnæðis. Samtökin kalla jafnframt eftir betra mati á áhrifum aukinnar skattlagningar á fjármálafyrirtæki og ferðaþjónustu og skýrari rökstuðningi fyrir hækkun eftirlitsgjalds vátryggingamiðlara.
Sjá umsögn SVÞ hér -> 20261001 ums SVÞ frv. til fjárl 2027 og tekjubandormur
Síða 1 af 1912345...10...»Síðasta »