Apríl mánuður einkenndist af skýrri og markvissri hagsmunagæslu SVÞ, sérstaklega í tengslum við eldsneytismál, verðstýringu og lagasetningu. Viðfangsefnin voru veigamikil og snertu beint rekstrarumhverfi fyrirtækja. Umræða um samkeppnishæfni, hlutverk stjórnvalda og undirbúning lagasetningar var áberandi. Einnig var sjónum beint að samgöngumálum sem lykilþætti í starfsemi fyrirtækja.
Smelltu á blaðið hér fyrir neðan.
EuroCommerce stendur fyrir Retail Innovation Summit 2026 í Brussel 10. júní þar sem leiðtogar úr verslun, stjórnsýslu og stefnumótun ræða lykiláskoranir greinarinnar. Áhersla er á samkeppnishæfni, stafræna þróun og breytt rekstrarumhverfi.
Á fundinum koma saman fulltrúar frá Evrópusambandinu, fyrirtækjum og samtökum til að fjalla um þrjú meginviðfangsefni: hvernig tryggja megi jafnræði í samkeppni, hvernig styrkja megi neytendavernd á netinu og hvaða áhrif ný tækni – svokölluð „agentic commerce“ – mun hafa á framtíð verslunar.
Viðburðurinn er hluti af áframhaldandi umræðu á vettvangi EuroCommerce, sem eru helstu hagsmunasamtök verslunar og heildsölu í Evrópu og hafa veruleg áhrif á stefnumótun sem snertir rekstrarumhverfi fyrirtækja í greininni.
Á dagskrá eru erindi og pallborð með þátttöku háttsettra fulltrúa, þar á meðal frá framkvæmdastjórn ESB og Evrópuþinginu, auk leiðtoga úr atvinnulífinu. Umræðan mun snúa að því hvernig regluverk, stafrænar lausnir og markaðsaðstæður móta samkeppni og nýsköpun í evrópskri verslun.
Umræðuefni ráðstefnunnar snerta beint rekstrarumhverfi fyrirtækja í verslun og þjónustu. Sérstaklega skiptir máli hvernig jafnræði í samkeppni er tryggt gagnvart alþjóðlegum netverslunum, hvernig regluverk um neytendavernd þróast og hvaða áhrif ný tækni hefur á viðskiptalíkön.
Fyrir íslensk fyrirtæki, sem starfa á opnum og alþjóðlegum markaði, gefa slíkir viðburðir vísbendingar um þá stefnu sem mótar Evrópuregluverkið á næstu árum. Það hefur bein áhrif á samkeppnishæfni, kostnað og tækifæri til nýsköpunar.
Retail Innovation Summit 2026 dregur fram lykilspurningar um framtíð verslunar í Evrópu. Niðurstöður og umræður frá fundinum munu hafa áhrif á stefnumótun sem snertir fyrirtæki í greininni á næstu árum.
Sjá nánari upplýsingar inná vef Eurocommerce – HÉR!
Ný skýrsla Nordregio, State of the Nordic Region 2026, sýnir skýrt að rekstrarumhverfi fyrirtækja á Norðurlöndum er að breytast hratt – og ekki jafnt alls staðar.
Fyrir stjórnendur í verslun og þjónustu snýst þetta ekki um langtímagreiningu – heldur ákvarðanir sem þarf að taka núna.
1. Fólk færist – markaðurinn fylgir
2. Aldurssamsetning breytist hratt
3. Vöxtur knúinn af innflutningi fólks
4. Óvissa er orðin nýja normið
Meðal annars:
Þróunin er skýr:
Samkeppni mun ráðast af því hver aðlagast hraðast.
Fyrirtæki sem:
munu ná forskoti.
Smelltu hér til að nálgast skýrsluna.
Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) hefur krafið íslensk stjórnvöld um svör vegna fyrirkomulags á smásölu áfengra drykkja á Íslandi. Tilefnið er kvörtun sem snýr að því hvort núverandi fyrirkomulag standist skuldbindingar Íslands samkvæmt EES-samningnum.
Í frétt Morgunblaðsins kemur fram að „þann 13. mars barst fjármála- og efnahagsráðuneytinu bréf frá Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) þess efnis að stofnuninni hefði borist kvörtun varðandi smásölu áfengra drykkja af hálfu íslenska ríkisins, nánar tiltekið Tóbaks- og áfengisverslunar ríkisins (ÁTVR).“
ESA hefur lagt fram sjö spurningar sem íslensk stjórnvöld þurfa að svara fyrir 20. apríl nk. Spurningarnar snúa að því hvort íslensk stjórnvöld geti réttlætt áframhaldandi einkarétt ÁTVR í ljósi þeirra breytinga sem orðið hafa á markaðnum á undanförnum árum.
Samkvæmt fréttinni snúa spurningarnar m.a. að:
- heimild til sölu áfengis á framleiðslustað,
- útboði á smásölu áfengis í Fríhöfninni
- og auknu aðgengi að áfengi, m.a. í gegnum netverslun.
Í umfjölluninni segir að „að mati kvartanda ganga þessi atriði gegn yfirlýstum markmiðum áfengiseinokunarinnar, sem eru að draga úr áfengisneyslu, vinna gegn misnotkun áfengis og vernda lýðheilsu.“
Þá er sérstaklega vísað til þróunar netverslunar, þar sem „netverslanir skráðar í öðrum EES-ríkjum hafi opnað og bjóði íslenskum neytendum áfenga drykki, en birgðir þeirra og afhendingarstaðir séu þó á Íslandi.“
ESA bendir jafnframt á að þó heimilt sé að reka ríkiseinkasölu samkvæmt EES-samningnum verði hún að vera framkvæmd með þeim hætti að aðilum á markaði sé ekki mismunað.
Ef svör íslenskra stjórnvalda teljast ekki fullnægjandi getur ESA hafið formlegt brotamál sem getur endað fyrir EFTA-dómstólnum.
Samtök verslunar og þjónustu standa á bak við kvörtunina sem ESA vinnur nú með.
Í frétt Morgunblaðsins er haft eftir Benedikt S. Benediktssyni, framkvæmdastjóra SVÞ, að: „Það hefur í raun lengi verið tímaspursmál hvenær til þess kæmi.“ Hann bendir á að þróun í verslun hafi breytt forsendum markaðarins: „Og svo ekki síst netverslunin sem er að vaxa.“ Þá segir hann einnig: „Það er að segja breyttra verslunarhátta, breyttrar menningar og ýmislegs fleira. Þingið virðist bara hafa átt í erfiðleikum með þetta.“
Þörf á skýrari leikreglum
Málið varpar ljósi á breyttan veruleika í verslun og þjónustu þar sem tæknibreytingar, aukin netverslun og nýjar dreifileiðir hafa áhrif á hefðbundið regluverk. Eitt af lykilhlutverkum SVÞ er að „stuðla að framförum í verslun og þjónustu, bættum starfsskilyrðum, aukinni arðsemi og samkeppnishæfni“. Málið undirstrikar mikilvægi þess að regluverk taki mið af raunverulegum markaðsaðstæðum og tryggi jafnan leikvöll fyrir fyrirtæki og neytendur.
Á UPPBROTI SVÞ 2026 komu saman stjórnendur, sérfræðingar og frumkvöðlar úr verslun og þjónustu til að ræða það sem skiptir rekstur máli – í dag og á morgun. En það sem stendur eftir er ekki bara efnið á sviðinu, heldur stemningin í salnum.
Myndirnar sem nú hafa verið birtar á bæði Facebook og LinkedIn fanga einmitt þessa orku:
samtölin á ganginum, augnablikin milli atriða, hláturinn, einlægnina og tengingarnar sem myndast þegar fólk hittist í raunheimum.
UPPBROT er ekki bara ráðstefna – þetta er vettvangur þar sem:
Hugmyndir kvikna
Sjónarmið mætast
Samstarf tekur fyrstu skref
Það sést á myndunum að umræðan hélt áfram langt út fyrir sviðið, það er þar sem raunveruleg verðmæti verða til.
Við hvetjum félagsfólk og aðra áhugasama til að skoða myndirnar frá deginum og rifja upp – eða kynnast – þeirri stemningu sem myndaðist.
👉 Sjá myndirnar á Facebook-síðu SVÞ
UPPBROT 2026 – RÁÐSTEFNAN
UPPBROT 2026 – HAPPY HOUR
UPPBROT er upplifun og ef myndirnar segja eitthvað – þá er það þetta:
Þetta er samtal sem er rétt að byrja.
Eldsneytisverð hefur verið til umræðu að undanförnu, sem er eðlilegt í ljósi þess hversu mikil áhrif það hefur á bæði heimili og fyrirtæki. Í slíkri umræðu skiptir miklu máli að byggt sé á skýrum og traustum upplýsingum um það hvernig verð á eldsneyti myndast í raun. Þegar forsendur um kostnað og verð eru óljósar eða ófullnægjandi er hætt við að ályktanir um markaðinn verði einnig skakkar.
Í opinberri umræðu hafa sést merki þess að reynt hafi verið að meta álagningu á eldsneyti með samanburði á innkaupa- og útsöluverði. Slíkur samanburður getur gefið vísbendingu. En hann þarf að skoðast með þeim fyrirvara að gengið sé tryggilega úr skugga um að bæði innkaupa- og útsöluverð endurspegli sem best endanleg raunverð á markaði. Ef greining hefst á innkaupaverði sem er ekki hið rétta fyrir viðkomandi markað og endar á útsöluverði sem ekki er raunverð til neytenda er hætt við að allar niðurstöður þar á milli, til dæmis um álagningu, verði skakkar. Enda er álagning í sinni einföldustu mynd, munur á innkaupa- og útsöluverði. Af þeirri ástæðu vilja samtökin koma eftirfarandi á framfæri:
Í fyrsta lagi er mikilvægt að hafa í huga að innkaupaverð eldsneytis sem flutt er til landsins er ekki einfaldlega eitt fast heimsmarkaðsverð. Olía og eldsneyti eru fjölbreyttir vöruflokkar og verð þeirra mótast af mörkuðum í tilteknum heimshlutum, samningum um afhendingu og öðrum þáttum í virðiskeðjunni. Eldsneyti sem flutt er til Íslands er því ekki keypt á almennum heimsmarkaði í einföldum skilningi.
Í öðru lagi er sú vara sem seld er á íslenskum markaði ekki endilega sú sama og einfalt viðmiðunarverð á bensíni gefur til kynna. Söluaðilum eldsneytis ber meðal annars skylda til að selja ákveðið hlutfall endurnýjanlegs eldsneytis, til dæmis bensín sem blandað er með etanóli. Slíkt eldsneyti er almennt dýrara en hefðbundið viðmiðunarverð á bensíni og því endurspeglar samanburður við heimsmarkaðsverð á hreinu bensíni ekki þá vöru sem í raun er seld.
Í þriðja lagi er skráð dæluverð ekki endilega það verð sem neytendur greiða í reynd. Um langt skeið hafa neytendum staðið til boða ýmis afsláttarkjör, til dæmis í gegnum vildarkerfi eða með notkun dælulykla. Ef ekki er tekið tillit til slíkra afslátta getur samanburður auðveldlega ofmetið álagningu.
Mat á álagningu á eldsneyti sem ekki byggir á raunverulegu innkaupaverði eða raunverulegu viðskiptaverði getur þar af leiðandi illmögulega dregið upp nákvæma mynd. Í besta falli er um að ræða mismun milli tveggja mælikvarða sem eru báðir nálganir.
Í umræðu um verðmyndun hefur einnig verið vísað til sögulegs samanburðar til að meta þróun álagningar. Sögulegur samanburður getur verið gagnlegur, en aðeins ef leiðrétt er fyrir breytingum á kostnaðarumhverfi á því tímabili sem litið er til. Í tilfelli smásölu eldsneytis hafa orðið umtalsverðar breytingar á rekstrarkostnaði á borð við laun, flutninga, rekstur fasteigna og fjármagnskostnað, auk aukinna krafna um endurnýjanlegt eldsneyti og breytinga í alþjóðlegum virðiskeðjum. Því er ljóst að leiðrétta þyrfti fyrir umtalsverðum breytingum.
Að endingu taka fyrirtæki þó verðákvarðanir fyrst og fremst út frá eigin kostnaðaruppbyggingu og væntum rekstrarskilyrðum fremur en einföldum samanburði við sögulegt meðaltal á markaði.