Íslensk „gullhúðun“ á reglum um varnir gegn peningaþvætti hefur skapað verulegt óhagræði fyrir bæði fyrirtæki og almenning. Bílasalar og önnur fyrirtæki hafa í reynd verið gerð að eftirlitsaðilum með umfangsmiklum kröfum um gagnaöflun, skráningar og innra eftirlit sem kosta greinina hundruð milljóna króna á ári og skila sér að lokum í hærra verði til neytenda.
Morgunblaðið fjallar um íþyngjandi peningaþvættisreglur gagnvart bílakaupendum
Morgunblaðið fjallar í dag 21. maí 2026, um hvernig íslensk innleiðing peningaþvættisreglna hefur leitt til aukins eftirlits, meiri kostnaðar og umtalsverðs ónæðis fyrir bæði fyrirtæki og almenning. Þar er m.a. vitnað í Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóra Bílgreinasambandsins og SVÞ, að Ísland hafi gengið lengra en þau ríki sem við berum okkur helst saman við.
„Okkar rannsókn hefur leitt það í ljós að sú tilkynningarskylda sem hvílir á bifreiðaumboðum, bílasölum og lánamiðlurum kemur fram í því að þess er krafist af almenningi þegar hann kaupir bíla eða einhverja muni að viðkomandi framvísi upplýsingum um hver hann sé og hvaðan peningarnir sem ætlaðir eru til kaupanna komi.“ segir Benedikt S. Benediktsson framkvæmdastjóri SVÞ og Bílgreinasambandsins í viðtali við Morgunblaðið.
Í frétt blaðsins kemur fram að almenningur hafi í sumum tilvikum þurft að leggja fram skattframtöl, launaseðla eða aðrar upplýsingar við kaup á bifreiðum og verðmætari vörum. Benedikt segir þessar kröfur vera dæmi um íslenska „gullhúðun“ á Evrópureglum og leiðbeiningum FATF, aðgerðahóps gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka.
Bílasalar gegna hlutverki eftirlitsaðila
Að mati Bílgreinasambandsins eru sambærilegar kröfur ekki gerðar í þeim ríkjum sem Ísland ber sig saman við. Hér á landi hafi hins vegar verið lagðar umfangsmiklar skyldur á bílasala, bifreiðaumboð og aðra söluaðila um að afla upplýsinga frá viðskiptavinum, meta svör þeirra og halda utan um ítarlega skráningu.
Í frétt Morgunblaðsins kemur jafnframt fram að stjórnvöld hafi meðal annars viljað bregðast við því að aðilar í bílgreininni gerðu sér ekki alltaf grein fyrir því að móttaka reiðufjár gæti kallað á eftirlitsskyldu. Þá hafi einnig verið horft til starfsemi smálánafyrirtækja.
Hundruð milljóna í eftirlit og umsýslu sem endar í verði til neytenda.
Afleiðingarnar hafa þó orðið víðtækari en upphaflega var lagt upp með. Samkvæmt mati Bílgreinasambandsins nemur árlegur kostnaður bílgreinarinnar vegna þessa regluverks 250 til 450 milljónum króna. Sá kostnaður felur meðal annars í sér rekstur eftirlitskerfa, þjálfun starfsfólks, skráningu upplýsinga og innra eftirlit.
Sá kostnaður endar að lokum í verði til neytenda.
Á sama tíma verður almenningur fyrir verulegu ónæði við hefðbundin viðskipti. Fólk sem er að kaupa bifreið eða aðrar verðmætari vörur þarf að svara ítarlegum spurningum um fjármál sín og framvísa gögnum sem almennt er ekki krafist erlendis við sambærileg kaup.
Markmið reglna um varnir gegn peningaþvætti eru mikilvæg. Fyrirtæki vilja taka þátt í ábyrgum viðskiptaháttum og stuðla að traustu regluverki. En það breytir ekki því að reglur þurfa að vera hóflegar, skýrar og í samræmi við raunverulega áhættu.
Alþingi getur einfaldlega dregið úr álaginu
Alþingi hefur því tækifæri til að endurmeta hvort íslenskt regluverk hafi gengið lengra en nauðsynlegt er. Með einfaldari og markvissari reglum væri hægt að draga úr kostnaði fyrirtækja, minnka ónæði fyrir almenning og bæta rekstrarskilyrði án þess að slakað sé á meginmarkmiðum eftirlitsins.
Greinargerð SVÞ um tilkynningaskyldu bifreiðaumboða, sölu og lánamiðlara – Hlaða niður HÉR!
Sjá frétt Morgunblaðsins HÉR!
Sjá frétt á DV HÉR!
Sjá viðtal á Bylgjunni, Reykjavik síðdegis HÉR!
Upptökur frá Alþingi um málið.
Þorgrímur Sigmundsson, þingmaður
Njáll Trausti Friðbertsson, þingmaður
UPPFÆRT 22.05.2026
UMFJÖLLUN MORGUNBLAÐSINS Í DAG 22. 05. 2026
