15/06/2026 | Fréttir, Greining, Greiningar, Ræktum vitið, Verslun
Gervigreind er ekki lengur tæknimál heldur samkeppnismál.
Ný skýrsla McKinsey og EuroCommerce um áhrif gervigreindar á evrópska verslun dregur upp skýra mynd af þeim breytingum sem eru fram undan. Þar er gervigreind ekki kynnt sem enn ein tækninýjungin heldur sem einn mikilvægasti áhrifaþáttur samkeppnishæfni fyrirtækja á komandi árum.
Skýrslan byggir á greiningu á evrópskum smásölumarkaði, viðtölum við stjórnendur leiðandi fyrirtækja og könnun meðal stjórnenda í verslun.
Niðurstaðan er skýr: Fyrirtæki sem ná að innleiða gervigreind markvisst geta styrkt rekstur sinn verulega, á meðan þau sem sitja eftir eiga á hættu að missa samkeppnisforskot.
Hér eru sjö atriði sem stjórnendur í verslun ættu að kynna sér.
1. Gervigreind er orðin samkeppnismál
Umræðan hefur færst frá því hvort fyrirtæki eigi að nýta gervigreind yfir í hversu hratt og markvisst þau geti gert það. Samkvæmt skýrslunni eru fyrirtæki komin fram yfir tilraunastigið. Nú snýst málið um að innleiða lausnir sem hafa raunveruleg áhrif á rekstur, framleiðni og þjónustu.
Fyrirtæki sem ná árangri með gervigreind geta aukið forskot sitt hratt á samkeppnisaðila sem dragast aftur úr.
2. Mestu tækifærin liggja í kjarnarekstrinum
Mörg fyrirtæki hafa byrjað á því að nýta gervigreind í markaðssetningu, efnisgerð og stoðstarfsemi. Skýrslan bendir hins vegar á að stærstu verðmætin liggi víða annars staðar.
Verðlagning, vöruframboð, innkaup, samningar við birgja og kynningarmál eru meðal þeirra sviða þar sem gervigreind getur haft mest áhrif á afkomu fyrirtækja. Þar geta betri ákvarðanir skilað sér beint í aukinni framlegð og bættri samkeppnisstöðu.
3. Framleiðni er aðeins hluti af myndinni
Gervigreind er oft rædd sem tæki til að spara tíma eða fækka handtökum. Skýrslan leggur þó áherslu á að stærsti ávinningurinn geti falist í betri ákvörðunum.
Með öflugri greiningu geta fyrirtæki betur spáð fyrir um eftirspurn, stýrt birgðum, valið réttar vörur og brugðist hraðar við breytingum á markaði. Það getur skipt sköpum í atvinnugrein þar sem framlegð er oft takmörkuð og samkeppni hörð.
4. Flest fyrirtæki eru enn að leita að arðseminni
Þrátt fyrir miklar fjárfestingar segjast flestir stjórnendur enn ekki geta metið raunveruleg áhrif gervigreindar á afkomu fyrirtækja sinna.
Þetta undirstrikar mikilvæga staðreynd: það er ekki nóg að fjárfesta í tækninni sjálfri. Árangurinn ræðst af því hvernig fyrirtæki breyta vinnuferlum, skipulagi og ákvarðanatöku í kringum tæknina.
5. Helstu hindranirnar eru ekki tæknilegar
Ein af áhugaverðustu niðurstöðum skýrslunnar er að stærstu hindranirnar snúa ekki að hugbúnaði eða tækni.
Skortur á hæfni, veik breytingastjórnun, gamalgróin vinnubrögð og óskýr ábyrgð eru meðal helstu ástæðna þess að fyrirtækjum gengur illa að skala notkun gervigreindar.
Þau fyrirtæki sem ná bestum árangri líta á gervigreind sem skipulagsbreytingu frekar en tækniverkefni.
6. Störf munu breytast hratt
Skýrslan spáir því að stór hluti starfa í verslun taki breytingum á næstu árum. Það þýðir ekki endilega að störf hverfi heldur að verkefni breytist.
Meiri áhersla verður lögð á greiningu, eftirlit, þjónustu og ákvarðanatöku á meðan sífellt fleiri hefðbundin verkefni verða sjálfvirk. Því verður hæfniþróun og símenntun starfsfólks mikilvægari en áður.
7. Er fyrirtækið tilbúið fyrir næstu kynslóð verslunar?
Eitt áhugaverðasta umfjöllunarefni skýrslunnar er það sem höfundar kalla Agentic Commerce*.
Hugtakið lýsir þróun þar sem gervigreind aðstoðar neytendur ekki aðeins við að leita upplýsinga heldur einnig við að bera saman vörur, velja valkosti og jafnvel framkvæma kaup fyrir þeirra hönd.
Í stað þess að viðskiptavinur leiti sjálfur að vöru gæti hann einfaldlega beðið gervigreindarþjónustu um að finna bestu lausnina, bera saman verð og ganga frá kaupum.
Þótt þessi þróun sé enn á byrjunarstigi telja höfundar skýrslunnar að hún geti orðið stærsta breyting í verslun frá upphafi netverslunar. Fyrirtæki þurfa því að fara að skoða hvernig vörur þeirra, þjónusta og upplýsingar verða aðgengilegar gervigreindarlausnum framtíðarinnar. Sýnileiki gagnvart gervigreind, skýr og aðgengileg vörugögn og geta til að tengjast nýjum kaupferlum geta orðið mikilvægir þættir í samkeppnishæfni fyrirtækja á komandi árum. Fyrir stjórnendur snýst spurningin því ekki aðeins um hvort þessi þróun verði að veruleika, heldur hvort fyrirtækið sé tilbúið þegar hún nær fótfestu.
Samkeppnisforskot næstu ára
Meginskilaboð skýrslunnar eru einföld. Fyrirtæki sem ná að tengja gervigreind við skýr viðskiptamarkmið, endurhanna vinnuferli og byggja upp nauðsynlega hæfni geta styrkt samkeppnisstöðu sína verulega.
Á næstu árum gæti munurinn á milli þeirra fyrirtækja sem nýta gervigreind markvisst og þeirra sem gera það ekki orðið einn mikilvægasti samkeppnisþátturinn í verslun og þjónustu.
–> Smelltu HÉR til fyrir leiðir til sí- og endurmenntunar með Ræktum vitið.
–> Smelltu HÉR til að hlaða niður skýrslu McKinsey og EuroCommerce – Júní 2026
_____________________________
15/06/2026 | Fréttir, Greining, Ræktum vitið, Stafræna umbreytingin, Verslun, Þjónusta
„Yfir helmingur þeirra smærri fyrirtækja sem hafa ekki tekið upp skapandi gervigreind segir skort á færni vera helstu hindrunina, samkvæmt OECD.“
Fyrirtæki sem þjálfa starfsfólk ná meiri árangri með gervigreind
Skortur á færni er einn stærsti þröskuldurinn í innleiðingu gervigreindar hjá fyrirtækjum. Á sama tíma eykst eftirspurn eftir starfsfólki sem getur nýtt stafræn verkfæri, unnið með gögn og nýtt gervigreind í daglegum rekstri. Þetta eru meðal helstu niðurstaðna nýrrar greiningar OECD um gervigreind og færni á vinnumarkaði –> SMELLTU HÉR til að hlaða niður skýrslunni.
OECD bendir á að árangur fyrirtækja af innleiðingu gervigreindar ráðist ekki fyrst og fremst af tækninni sjálfri heldur af getu starfsfólks til að nýta hana. Fyrir fyrirtæki í verslun og þjónustu er þetta mikilvægt samkeppnismál þar sem framleiðni, þjónustugæði og nýsköpun ráðast í auknum mæli af því hvernig gögn og tækni eru nýtt í rekstri.
Fimm skilaboð til stjórnenda
1. Færniskortur er helsta hindrunin
Skortur á réttri þekkingu og færni er ein helsta ástæða þess að fyrirtæki fresta eða hætta við innleiðingu gervigreindar. Sérstaklega eiga lítil og meðalstór fyrirtæki í erfiðleikum með að finna starfsfólk með viðeigandi hæfni. Yfir helmingur þeirra fyrirtækja sem ekki hafa tekið upp skapandi gervigreind telur færniskort vera helstu hindrunina.
Fyrir stjórnendur eru skilaboðin skýr: innleiðing gervigreindar er ekki fyrst og fremst tækniverkefni heldur mannauðsverkefni.
2. Gervigreind eykur eftirspurn eftir hæfara starfsfólki
Þótt gervigreind taki yfir ákveðin verkefni sýna gögn OECD að fyrirtæki sem hafa innleitt tæknina kalla í auknum mæli eftir starfsfólki með meiri menntun og sérhæfðari þekkingu. Í mörgum tilvikum styður tæknin við störf fólks fremur en að leysa þau af hólmi.
Þetta er sérstaklega mikilvægt fyrir þjónustugreinar þar sem verðmætasköpun byggir á þekkingu, samskiptum og getu starfsfólks til að taka upplýstar ákvarðanir.
3. Flestir þurfa ekki að kunna að forrita
OECD bendir á að færri en eitt prósent starfsmanna muni þurfa sérhæfða tæknikunnáttu á sviði gervigreindar. Langflestir þurfa hins vegar að geta nýtt stafræn verkfæri, greint upplýsingar og unnið með gögn.
Samhliða því verða mannlegir styrkleikar áfram mikilvægir, svo sem gagnrýnin hugsun, lausnaleit, sköpunarkraftur og nýsköpun. Fyrirtæki sem einblína eingöngu á tæknisérfræðinga gætu því misst af stærra verkefninu: að efla stafræna hæfni alls starfsfólks.
4. Gervigreind getur mildað áhrif manneklu
Gervigreind getur einnig hjálpað fyrirtækjum að takast á við skort á starfsfólki og reynslu. Nær 40% lítilla og meðalstórra fyrirtækja sem glíma við færnibil telja að skapandi gervigreind hafi hjálpað til við að brúa það. Þá segir um fjórðungur fyrirtækja að tæknin hafi hjálpað þeim að mæta skorti á starfsfólki.
5. Þjálfun skilar árangri
Fyrirtæki sem fjárfesta í þjálfun starfsfólks ná betri árangri af innleiðingu gervigreindar. Starfsfólk sem fær þjálfun á vegum vinnuveitanda er líklegra til að upplifa aukna framleiðni, meiri starfsánægju og jákvæðari áhrif á vinnuumhverfi sitt.
Þjálfun er því ekki aukakostnaður heldur lykilforsenda þess að fjárfestingar í gervigreind skili raunverulegum ávinningi.
Samkeppnisforskot framtíðarinnar
Niðurstöður OECD benda til þess að samkeppnisforskot fyrirtækja á næstu árum muni ekki aðeins ráðast af aðgangi að nýjustu tækni heldur einnig af því hversu vel tekst að byggja upp þekkingu og færni innan fyrirtækjanna.
Fyrir fyrirtæki í verslun og þjónustu felst áskorunin því ekki aðeins í að velja rétt verkfæri heldur einnig í að skapa menningu símenntunar og starfsþróunar sem gerir starfsfólki kleift að nýta tæknina til fulls. Þar gæti legið stærsti ávinningurinn af gervigreind á komandi árum.
–> Sjá RÆKTUM VITIÐ fyrir leiðir til sí og endurmenntunar.
–> Sjá OECD Skýrsluna AI and skills – what we know so far.
30/12/2025 | Fræðsla, Fréttir, Menntun, Ræktum vitið, Verslun, Þjónusta
Menntaverðlaun atvinnulífsins verða afhent á Menntadegi atvinnulífsins sem fram fer á Hilton Reykjavík Nordica 11. febrúar 2026. Nú er opið fyrir tilnefningar og eru fyrirtæki hvött til að benda á góð dæmi um öflugt fræðslu- og menntastarf í atvinnulífinu.
Einungis er hægt að tilnefna aðildarfélög innan Samtök atvinnulífsins (SA) og er fyrirtækjum jafnframt heimilt að tilnefna sjálf sig.
Tilnefningarfrestur rennur út föstudaginn 16. janúar 2026.
Verðlaunin eru veitt í tveimur flokkum:
-
Menntafyrirtæki ársins
-
Menntasproti ársins
Menntadagur atvinnulífsins er sameiginlegt verkefni Samtök atvinnulífsins (SA), Samtök iðnaðarins (SI), Samtök verslunar og þjónustu (SVÞ), Samtök ferðaþjónustunnar (SAF), Samtök fjármálafyrirtækja (SFF), Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi (SFS) og Samorka.
SMELLTU HÉR fyrir nánari upplýsingar.
04/11/2025 | Fréttir, Menntun, Ræktum vitið
Háskólinn á Bifröst hefur opnað fyrir umsóknir í BS-nám í Stjórnun í verslun og þjónustu á vorönn 2026. Námið er sérhannað fyrir þá sem starfa í verslunar- og þjónustugreinum og vilja efla hæfni sína í stjórnunar- og rekstrarhlutverkum innan einnar stærstu atvinnugreinar landsins.
Námið er sveigjanlegt og aðgengilegt — engin skólagjöld, engin mætingaskylda og fyrirlestrar aðgengilegir hvar og hvenær sem er. Þetta gerir þátttakendum kleift að samræma vinnu og nám á eigin forsendum. Umsóknarfrestur er til og með 7. desember – nánari upplýsingar má finna HÉR!
BS-námið í Stjórnun í verslun og þjónustu veitir traustan grunn að stjórnunarstarfi og styður við starfsþróun bæði til hagsbóta fyrir einstaklinginn og fyrirtækið. Samkvæmt nýlegri grein SVÞ starfar fjórði hver Íslendingur í verslun og þjónustu, en samt er algengur misskilningur að störf í greininni séu aðeins byrjunarstörf.
„Raunin er sú að á sviði verslunar og þjónustu fyrirfinnst eitt fjölbreyttasta starfsumhverfi landsins,“ segir Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ.
Námstilboðið fellur vel að samstarfsverkefni SVÞ og VR „Ræktum vitið“, sem hvetur fyrirtæki í verslun og þjónustu til sí og endurmenntunar til að efla menntun og hæfni starfsfólks – því mannauðurinn er besta samkeppnisforskot greinarinnar.
15/04/2025 | Fréttir, Greining, Greiningar, Menntun, Ræktum vitið, Stafræna umbreytingin, Verslun, Þjónusta
Niðurstöðuskýrsla úr svörum aðildarfyrirtækja SVÞ – Samtaka verslunar og þjónustu, í tengslum við könnun Menntadags atvinnulífsins sýnir m.a., að stjórnendur sjá fram á fjölgun starfsfólks á næstu fimm árum, sérstaklega utan höfuðborgarsvæðisins. Ekkert af þeim 23 fyrirtækjum sem svöruðu á landsbyggðinni ætlar að fækka starfsfólki – og hlutfallslega fleiri á landsbyggðinni en á höfuðborgarsvæðinu áforma fjölgun.
Á sama tíma greina 42% fyrirtækja á landsbyggðinni frá því að skortur á starfsfólki hamli vexti þeirra – samanborið við 31% fyrirtækja á höfuðborgarsvæðinu. Hömlurnar eru jafnt yfir stór og lítil fyrirtæki, sem undirstrikar víðtæk áhrif á atvinnulífið.
Mestur er skorturinn í bílgreinum og heilbrigðisþjónustu, en einnig í flutningum og verslun. Þetta endurspeglar ákveðna hæfnibresti sem þarfnast markvissra lausna, bæði innan menntakerfisins og í gegnum símenntun og starfsþróun.
Þrátt fyrir að 89% fyrirtækja sem sjá tækifæri í gervigreind ætli ekki að fækka starfsfólki, eru fá fyrirtæki langt komin í nýtingu hennar. Tækifærin eru þó til staðar – og gervigreindin talin geta aukið samkeppnishæfni fyrirtækja.
Stuðningsúrræði til endurmenntunar, s.s. Áttin og starfsmenntasjóðir, virðast lítið þekkt – meira en 50% stjórnenda þekkja illa eða ekki til þeirra. Þrátt fyrir það nýta 53% fyrirtækja innan SVÞ slík úrræði, sem er örlítið hærra en meðaltal atvinnulífsins (46%).
SVÞ minnir á verkefnið ‘Ræktum vitið‘, sem er samstarfsverkefni SVÞ, VR og LÍV um hæfniaukningu starfsfólks í verslunar og þjónustugreinum.
Smelltu á SVÞ – Menntadagskönnun 2025 til að hlaða niður niðurstöðuskýrslu GALLUP 2025
31/03/2025 | Fréttir, Ræktum vitið, Verslun, Þjónusta
Samstarfsverkefni SVÞ, VR og LÍV er á góðri siglingu eftir formlega opnun á verkefninu Ræktum vitið.
Markmiðin eru skýr: að gera sí- og endurmenntun að eðlilegum og sjálfsögðum hluta af starfsumhverfi í verslunar- og þjónustugreinum.
Til að halda áfram á þessari braut og tryggja árangur – komum við til með að kanna árlega stöðuna hjá aðildarfélögum okkar og nú stendur einmitt yfir árleg könnun Maskínu og við hvetjum stjórnendur hjá aðildarfyrirtækjum SVÞ sérstaklega til þátttöku.
✔ Það tekur aðeins örfáar mínútur að svara
✔ Þín skoðun skiptir máli
✔ Með þátttöku leggur þú þitt af mörkum til áframhaldandi uppbyggingar
Líkt og áður eru tvær kannanir í gangi:
🔹 Ein fyrir starfsfólk innan VR
🔹 Og ein fyrir stjórnendur innan SVÞ
Við ætlum að ná þeim metnaðarfullu markmiðum sem sett voru í samstarfssamningnum – en við gerum það ekki án ykkar.
Maskína hefur nú sent út könnunartengil með tölvupósti – framlag þitt skiptir máli.
