Hátíðarkveðjur frá okkur til þín…
Við óskum félagsmönnum okkar og landsmönnum öllum gleðilegra jóla og farsæls nýs árs.
Verkin vega þyngra en orðin
Andrés Magnússon, framkvæmdastjóri SVÞ, skrifar í Kjarnann í dag, föstudaginn 20. desember:
Við lestur greinar sem framkvæmdastjóri Félags atvinnurekenda (FA) skrifaði í Kjarnann í gær kemst maður ekki hjá því að álykta sem svo að hann hafi fundið til sviða við lestur greinar minnar í Morgunblaðinu 19. desember sl. Meðal annars sakar framkvæmdastjórinn mig um „að skrifa gegn betri vitund“, fara með „rökleysu“ og jafnvel aðhyllast lagabreytingar sem muni leiða af sér vöruskort. Í greininni reifar framkvæmdastjórinn efni umsagna FA um umrætt lagafrumvarp ráðherra um breytingu á ýmsum lagaákvæðum um tollkvóta fyrir innfluttar landbúnaðarafurðir og bendir á eitt og annað sem þar hafi komið fram máli sínu til stuðnings.
Hugsanlega var meginefni greinar minnar frá 19. desember sl. ekki nógu skýrt í huga framkvæmdastjórans og því tel ég rétt að koma útskýringu á framfæri.
Það ætti öllum að vera ljóst að breytingar á regluverki sem snertir búvöruframleiðslu með einum eða öðrum hætti eru viðkvæmar og erfiðar viðfangs. Hagsmunir bænda og búgreina njóta jafnan ríks stuðnings meðal þingmanna. Af þeim sökum hafa verið tekin afar stutt skref í átt sem gagnast gæti neytendum. Það er ekki annað hægt en að ætla að þessu hafi framkvæmdastjórinn gert sér grein fyrir.
Það væri hægt að eyða mörgum orðum í umfjöllun um hvort mikill munur sé á afstöðu FA og SVÞ til einstakra atriða lagafrumvarps ráðherra. Til að mynda lýstu SVÞ einnig efasemdum um niðurstöðu starfshóps um úthlutun tollkvóta landbúnaðarráðherra og töldu tillögu fulltrúa Neytendasamtakanna mun betri en sú sem endaði í frumvarpinu. Þá hafa SVÞ jafnframt lýst því yfir að árstíðarbundin og föst úthlutun tollkvóta fyrir tilteknar vörur gæti ekki orðið óbreytanleg og varanleg lausn. Slík umfjöllun eða samanburður mundi hins vegar ekki bæta neinu við. Ástæðan er sú að grundvallarmunurinn á afstöðu SVÞ og FA til lagafrumvarps ráðherra birtist einfaldlega ekki í umsögnum eða annarri opinberri umfjöllun heldur í gjörðum FA. Þrátt fyrir að FA hafi, líkt og SVÞ, síst talið frumvarpið gallalaust viðurkennir framkvæmdastjórinn það beinlínis í grein sinni að neytendur munu hið minnsta njóta tímabundins ávinnings af því breytta útboðsfyrirkomulagi tollkvóta sem nú hefur verið lögfest. SVÞ taldi að með því væri stigið skref í rétta átt þó vissulega hefði skrefið mátt vera annað og stærra. Umsögn FA um frumvarpið verður í ljósi greinar framkvæmdastjórans ekki skilin öðruvísi en að félagið hafi alfarið hafnað því skrefi. Lokahnykkinn rak FA svo með þátttöku í yfirlýsingu sem framkvæmdastjóranum gat ekki dulist að mundi valda vatnaskilum. Enda fór svo að meiri hluti atvinnuveganefndar setti fram tillögur sem styttu skrefið enn meira en ráðherra lagði upp með. Við það tilefni gaf framsögumaður málsins, alþingismaðurinn Halla Signý Kristjánsdóttir frá sér yfirlýsingu þar sem eftirfarandi kom m.a. fram:
„[…] undirrituð fullyrðir að þær gagnrýniraddir sem bárust frá ólíkum hagsmunasamtökum bænda, félagi atvinnurekanda og neytendasamtökunum fengu framsögumann málsins til að taka í handbremsuna en með seiglunni og góðs stuðnings þingflokksins náðist að koma þeim í höfn.“
Þrátt fyrir alla ágallana á lagafrumvarpi ráðherra var það eindregin skoðun SVÞ að á heildina litið mundi samþykkt þess skila neytendum ábata. Mat ráðherra var að sá ábatinn gæti numið 240–590 milljónum króna á ári. SVÞ hafði ekki forsendur til að rengja það mat og ekki verður séð að það hafi FA heldur gert. Slíkur ábati hefði vissulega ekki verið nein himnasending en þó skref í rétta átt.
Nú hefur Alþingi fengið frumvarpinu lagagildi og virðist yfirlýsing FA hafa átt ríkan þátt í því að neytendaábatanum var að miklu leyti varpað fyrir róða.
Það var í framangreindu samhengi sem ég leyfði mér að vísa til svohljóðandi kínversks málsháttar í grein minni hinn 19. desember sl.: Það heyrist jafnan meira í því sem þú gerir en í því sem þú segir. Í efnissamhengi greinarinnar var merkingin sú að það skiptir í raun ekki máli þó þú berjist opinberlega fyrir tilteknum sjónarmiðum ef gjörðir þínar bera vott um að annarskonar hagsmunir ráði för.
Umfjöllun í Kjarnanum um tollkvótamálið
Í Kjarnanum þann 19. desember birtist enn frekari umfjöllun um tollkvótamálið í framhaldi af grein Andrésar Magnússonar, framkvæmdastjóra SVÞ, í Morgunblaðinu sama dag. Umfjöllunina má lesa hér: https://kjarninn.is/frettir/2019-12-19-breytingar-hindradar-sem-hefdu-faert-neytendum-hundrud-milljona-abata/
Sérhagsmunir fá stuðning úr óvæntri átt
Eftirfarandi grein eftir Andrés Magnússon, framkvæmdastjóra SVÞ, birtist í Morgunblaðinu fimmtudaginn 19. desember sl.:
Eitt af síðustu verkum þingheims fyrir jólafrí var að samþykkja lög um breytingu á ýmsum lagaákvæðum um tollkvóta fyrir innfluttar landbúnaðarafurðir. Helsta markmið frumvarpsins var að koma úthlutunarreglum tollkvótanna í það horf að verð innfluttra landbúnaðarvara gæti lækkað, íslenskum neytendum til hagsbóta. Vegna þeirra lagareglna sem gilt hafa hingað til hafa neytendur ekki notið markverðs ábata af innfluttum landbúnaðarvörum, jafnvel þó að þær megi í sumum tilvikum flytja inn á lægri tollum en ella. Frumvarpið hafði alla burði til að breyta þessari stöðu, bæði hvað varðar úthlutunaraðferðir og opnunartímabil tollkvóta fyrir vörur sem hér hefur oft og tíðum skort. SVÞ lýsti yfir stuðningi við frumvarpið þar sem með samþykkt þess hefði verið stigið skref í rétta átt.
Þegar leið að því að frumvarpið yrði afgreitt úr þingnefnd, gerðist sá fáheyrði atburður að ellefu félög hagsmunaaðila ályktuðu gegn frumvarpinu. Fyrir utan Bændasamtök Íslands og ýmis aðildarfélög þeirra, stóðu að ályktuninni Félag atvinnurekenda og Samtök iðnaðarins. Til grundvallar ályktuninni voru færð afar mótsagnakennd rök, þ.e. að finna þyrfti málinu heppilegri farveg, m.a. til að bregðast við mögulegum frávikum sem alltaf kunna að koma upp í búvöruframleiðslu, sem háð er veðurfari og öðrum ytri aðstæðum. Neytendasamtökin sáu góðu heilli að sér og drógu þátttöku sína í ályktuninni til baka. Þingheimur skákaði í skjóli þessa atburðar og gerði víðtækar breytingar sem taka mjög mið af sérkröfum innlendra framleiðenda og eru alfarið á kostnað neytenda.
Maður hefði nú að fyrra bragði ekki búist við að samtök á borð við Félag atvinnurekenda og Samtök iðnaðarins sem, í orði kveðnu a.m.k., haldið hafa á lofti sjónarmiðum viðskiptafrelsis og frjálsrar samkeppni, sameinist um að leggja stein í götu frumvarps, sem hafði það að raunverulegu markmiði að færa íslenskum neytendum ábata upp á fleiri hundruð milljónir króna á ári.
Það er til kínverskur málsháttur sem segir: Það heyrist jafnan meira í því sem þú gerir en í því sem þú segir. Vörslumenn sérhagsmuna leynast greinilega víðar en margur heldur.
Morgunfyrirlestur: Umhverfisstefna – frá fyrirsögn til framkvæmdar
Vinnustofur í mótun, utanumhaldi og innleiðingu umhverfisstefnu
Í framhaldi af morgunfyrirlestri um mótun umhverfisstefnu bjóða SVÞ og BravoEarth upp á fríar vinnustofur fyrir fyrirtæki innan SVÞ til að aðstoða þau við að móta, halda utan um og innleiða umhverfisstefnu. Vinnustofurnar eru liður í vöruþróun BravoEarth.
ATH! SVÞ félagar geta séð upptöku frá fyrirlestrinum hér inni á lokaða Facebook hópnum okkar. Ekki er nauðsynlegt þó að hafa horft á fyrirlesturinn til að nýta sér vinnustofurnar.
Fyrirtæki um allan heim eru að móta og innleiða umhverfisstefnu með það að markmiði að minnka sóun, nýta auðlindir betur og axla þannig ábyrgð fyrir framtíðina. Umhverfisstefna snertir alla starfsemi fyrirtækisins og er því mikil áskorun fólgin bæði í mótun og innleiðingu, þ.e. að framfylgja stefnunni. Mikilvægt er að virkja starfsmenn til að geta samstillt aðgerðir og fá starfsmenn til að breyta hegðun.
Ávinningur við innleiðingu á umhverfisstefnu er m.a.:
Betri afkoma: Minni sóun og betri nýting á auðlindum skilar sér í betri rekstrarniðurstöðum fyrir utan mikilvægi þess að vinna gegn loftslagsbreytingum.
Aukið stolt og starfsánægja: Það veldur mörgu starfsfólki vanlíðan að horfa upp á sóun á sínum vinnustað. Minni sóun og aukin umhverfisvernd skila sér í stoltara og ánægðara starfsfólki.
Bætt ímynd: Fólk beinir í auknum mæli viðskiptum sínum til þeirra sem standa sig vel í umhverfismálum. Árangursrík innleiðing er því gríðarlega mikilvæg fyrir verslun og þjónustu.
Dagskrá:
Kynning: Af hverju umhverfisstefna? Farið yfir stefnumótunar ferlið.
Umhverfisstefna: Farið verður yfir uppbyggingu umhverfisstefnu og hvað þarf að vera til staðar í henni. Greindir verða innri og ytri hagsmunaaðilar.
Hópastarf: Skilgreindir verða þættir sem vinna þarf með, s.s. endurvinnsla, heitt vatn, rafmagn, umbúðir o.s.frv. Verkefni í hverjum flokki skilgreind og hannaðir matsrammar til að meta framkvæmd.
Innleiðing: Breytingastjórnun. Hvernig komum við umhverfisstefnu í framkvæmd?
Afrakstur vinnustofunnar:
- Tilbúinn grunnur að umhverfisstefnu fyrir þína tegund af starfsemi.
- Skilgreindir verða helstu flokka sem vinna þarf með (s.s. endurvinnslu, orku, samgöngur o.s.frv.).
- Grunnur að verkefnum og matsrömmum sem fyrirtækið getur nýtt við innleiðingu.
Haldnar verða vinnustofur sem hugsaðar eru fyrir mismunandi starfsemi:
Þriðjudaginn 14. janúar kl. 9-12: Skrifstofustarfsemi
Unnið verður að umhverfisstefnu fyrir fyrirtæki með starfsemi sem rúmast getur innan skilgreiningar skrifstofustarfsemi. Þetta getur átt við velflest fyrirtæki þar sem skrifstofustarfsemi er oftast hluti af starfseminni. Mögulegt er að sækja fleiri en eina vinnustofu eftir eðli starfsemi fyrirtækisins. T.d. geta verslunarfyrirtæki sótt bæði þessa vinnustofu til að móta umhverfisstefnu fyrir skrifstofuhluta starfseminnar og næstu vinnustofu sem ætluð er verslun þar sem farið er yfir aðra hluti sem snúa sérstaklega að verslunarhluta starfseminnar.
SKRÁNING HÉR
Fimmtudaginn 16. janúar kl. 9-12: Verslun
Unnið verður að umhverfisstefnu fyrir fyrirtæki sem rúmast getur innan skilgreiningar verslunarstarfsemi, hvort sem um er að ræða heildverslun, sérverslun, matvöruverslun, netverslun eða annarskonar verslunarstarfsemi. Einnig geta fyrirtæki í verslun sem eru með sérstaka skrifstofustarfsemi sótt fyrri vinnustofu til að móta umhverfisstefnu fyrir skrifstofuhluta starfseminnar.
SKRÁNING HÉR
Leiðbeinendur:
Vilborg Einarsdóttir
Vilborg Einarsdóttir er stofnandi og framkvæmdastjóri BravoEarth ehf. Vilborg með MSc gráðu í Stjórnun og stefnumótun frá Háskóla Íslands og Verslunarháskólanum í Árósum. Vilborg er meðstofnandi og fyrrum framkvæmdastjóri Mentors ehf. Hún hefur yfirgripsmikla reynslu bæði úr menntageiranum og úr atvinnulífinu. Sat t.d. í stjórn Íslandsstofu, Tækniþróunarsjóðs, Samtaka iðnaðarins og í Samráðsvettvangi um aukna hagsæld. Vilborg var stundakennari við Viðskiptafræðideild Háskóla Íslands í stjórnun og stefnumótun auk þess að hafa haldið fjölda fyrirlestra bæði hérlendis og erlendis varðandi menntun, nýsköpun og að byggja upp alþjóðlegt þekkingafyrirtæki.
Kjartan Sigurðsson
Kjartan Sigurðsson er kennari og verkefnastjóri við Háskólann í Reykjavík. Kjartan hefur umsjón með framkvæmd og innleiðingu á PRME (Principles for Responsible Management Education) í HR, en PRME er frumkvæði Sameinuðu þjóðanna um alþjóðlegt samstarf viðskiptaháskóla til að efla menntun á svið samfélagslegrar ábyrgðar, sjálfbærni og viðskiptasiðferðis. Kjartan er með MSc gráðu í Alþjóðaviðskiptum frá Háskólanum í Reykjavík og BA gráðu í Félagsfræði frá Háskóla Íslands og mun ljúka doktorsnámi frá HR árið 2020. Kjartan hefur víðtæka reynslu sem framkvæmdastjóri og frumkvöðull og hefur einnig starfað víða í Evrópu og á Íslandi við ráðgjöf á innleiðingu og framkvæmd áætlanagerða í fyrirtækjum á sviði samfélagslegrar ábyrgðar, sjálfbærni og nýsköpunar. Kjartan hefur víðtæka reynslu á sviði rannsókna á samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja, en rannsóknir hans fela meðal annars í sér skoða hvort að fyrirtæki hafi hagsmuni af því að innleiða og móta stefnu fyrirtækja um samfélagslega ábyrgð og sjálfbærni.
Um BravoEarth
BravoEarth er íslenskt nýsköpunarfyrirtæki með hugbúnaðarlausn sem ætlað er að auðvelda litlum og meðalstórum fyrirtækjum að móta og innleiða umhverfisstefnu í starfsemi sinni.