27/02/2026 | Fréttir, Greining, Stjórnvöld
Vísitala neysluverðs – hugleiðingar
Eldsneyti
Í kjölfar birtingar á vísitölu neysluverðs (VNV) í janúar fór af stað pólitísk umræða um að olíufélögin hefðu ekki skilað lækkun sem átti að fylgja kerfisbreytingum stjórnvalda á eldsneytisgjöldum að fullu til neytenda.
Nú liggur hins vegar fyrir að ein af forsendum í þeirri umræðu var ekki rétt. Hagstofa Íslands hefur greint frá því að við sannprófun gagna fyrir febrúar hafi komið í ljós að rangt eldsneytisverð var skráð hjá einum smásöluaðila í janúar. Lækkun á dísil í janúar hefði átt að mælast 28,1% (áhrif á VNV -0,3%) í stað 24,2% (áhrif á VNV -0,26%). Lækkun á bensíni hefði átt að mælast 31,5% (áhrif á VNV -0,78%) í stað 27,4% (áhrif á VNV -0,68%).
Þegar þetta er leiðrétt breytast heildaráhrif af kerfisbreytingunni, þ.e. niðurfellingu bensíngjalda og olíugjalda ásamt hækkun kolefnisgjalds og innleiðingu kílómetragjalds á alla bíla. Í stað þess að breytingin hafi verið 0,05% til hækkunar á VNV, líkt og janúartölur gáfu til kynna, voru áhrifin í raun 0,09% til lækkunar.
Leiðrétting Hagstofunnar grefur undan þeirri pólitísku frásögn að olíufélög hafi ekki skilað lækkuninni að fullu til neytenda enda eru áhrif á VNV lægri en áætlað var í lagafrumvarpi um kerfisbreytinguna en þá voru áhrif á VNV metin á bilinu 0–0,1% til hækkunar.
Matvara og tollar
Þegar kemur að verðbólgu er það oftar en ekki dagleg innkaup sem móta afstöðu heimilanna og þar vegur matarkarfan þungt. Samkvæmt nýjustu mælingum hefur verð á mat hækkað um 0,97% milli mánaða og um 5,5% milli ára. Hækkunin dreifist á marga undirflokka meðal annars súkkulaði, grænmeti, fisk og kjöt.
Það sem vekur þó sérstaka athygli eru liðir á borð við verðþróun eggja og svínakjöts en verð á svínakjöti hefur hækkað um 7,6% á síðustu 12 mánuðum og verð á eggjum um 10,5%. Um er að ræða vörur sem njóta verulegrar tollverndar líkt og fram kemur í greinargerð sem SVÞ sendi á Alþingi í tengslum við fyrirhugaðar breytingar á búvörulögum. Þótt verðbreytingar einstaka mánuði geti skýrst af ýmsum ástæðum þá skiptir tollumgjörð máli því háir tollar geta dregið úr aðhaldi innflutnings gagnvart innlendri framleiðslu.
Í greinargerðinni kemur einnig fram að atvinnugreinar á borð við svína- og eggjaframleiðslu hafa hærri hagnaðarhlutfall og arðsemi eigin fjár en viðskiptakerfið í heild á síðustu árum sem gætu verið vísbendingar um takmarkað samkeppnisaðhald.
Því er eðlilegt að spyrja hvort hið opinbera ætti að taka mikla tollvernd til endurskoðunar með það að markmiði að efla samkeppni og draga úr verðbólguþrýstingi.
24/02/2026 | Fréttir, Greining, Verslun
Nýjar tölur frá Rannsóknasetri verslunarinnar (RSV) sýna töluverðar breytingar á veltu í helstu verslunargreinum á árinu 2025 samanborið við árið 2024. Þróunin undirstrikar áframhaldandi tilfærslu í neyslumynstri og breytt rekstrarskilyrði í einstökum greinum.
Samdráttur í fata- og byggingavöruverslun
Velta í fata- og byggingavöruverslunum dróst saman um rúm 3% milli ára. Á sama tíma jókst netverslun erlendis frá verulega í þessum vöruflokkum. Þessi þróun bendir til áframhaldandi tilfærslu neyslu frá innlendri verslun yfir í erlendar netverslanir.
Fyrir innlenda aðila undirstrikar þetta mikilvægi jafns samkeppnisumhverfis, skilvirks regluverks og raunhæfra rekstrarskilyrða.
Vöxtur í matvöru og bókaútgáfu
Á móti samdrætti í framangreindum flokkum jókst velta í matvöruverslunum um tæp 8% milli ára og í bókaútgáfu um 4,4%. Það bendir til stöðugleika og aukinnar eftirspurnar í ákveðnum grunn- og menningarvöruflokkum.
Mikil aukning í bílatengdum greinum
Talsverð aukning mælist í bílatengdum greinum:
-
Velta í bílaleigu jókst um 7,7%.
-
Velta í bílasölu jókst um 28,3%.
Aukning í bílasölu skýrist annars vegar af lágri veltu árið 2024 og hins vegar af mjög aukinni sölu undir lok árs 2025 vegna breytinga stjórnvalda um áramótin.
Á sama tíma dróst velta í olíuverslun saman um 13,3% milli ára.
Mesta aukningin í lyfjaverslun
Mesta hlutfallslega aukningin mælist í lyfjaverslunum, þar sem velta jókst um yfir 30% milli ára. Sú þróun vekur athygli og gefur tilefni til frekari greiningar á undirliggjandi þáttum.
RSV birtir árlega samanburð á veltu í völdum greinum heild- og smásölu, auk samanburðar milli virðisaukaskattstímabila.
Hægt er að nálgast nánari sundurliðun og þróun einstakra vöruflokka á vefnum veltan.is.
28/11/2025 | Fréttir, Greining, Stafræna umbreytingin, Verslun
Mikil aukning í erlendri netverslun í október
Staða og þróun samkvæmt Rannsóknasetri verslunarinnar
Erlend netverslun jókst verulega í október. Samkvæmt nýjustu mælingum Rannsóknaseturs verslunarinnar (RSV) nam aukningin 12,8% frá sama tíma í fyrra og nær 30% ef bornir eru saman september og október í ár. Heildaraukning ársins til þessa er nú 14,3%.
Fatnaður og skór eru enn stærsti undirflokkurinn (+ 12,3%).
Lyf og lækningavörur dragast saman (- 22,2%).
Matvara vex mest (+ 28,3%).
Hlutfall vara frá Kína heldur áfram að aukast og er nú um 40%, samanborið við tæp 30% árið 2022.
RSV birtir mánaðarleg gögn um þróun erlendra sendinga, uppruna vara og kauphegðun neytenda og býður uppá ítarlegar skýrslur um erlenda netverslun sem eru mikilvæg fyrir íslensk fyrirtæki sem vilja skilja og bregðast við breyttu umhverfi í netverslun.
Sjá nánar á vef RSV.
21/11/2025 | Fréttir, Greining, Í fjölmiðlum, Verslun
Í viðtali á Bylgjunni í gær 20. nóvember fór Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ, yfir niðurstöður árlegrar könnunar Rannsóknaseturs verslunarinnar um Jólagjöf ársins 2025 – og ef einhver hélt að árið myndi kalla á “glitrandi glingur”, þá er svarið einfalt: nei, neytandinn vill nytsamlegt og raunhæft.
„Fólk er sífellt meðvitaðra. Gjöfin þarf að nýtast – ekki bara skreyta,“ sagði Benedikt í þættinum, og benti á að fyrirtæki og verslanir séu orðnar mun markvissari í að auglýsa gjafir sem bæta lífið, einfalda tilveruna eða endast lengur en jólatréið sjálft.
Nýju gögnin frá RSV sýna að Íslendingar vilja helst fá hlýjar flíkur, útivistarfatnað, gagnleg heimilistæki, góð bók, snjallúr, heyrnartól, gjafabréf – og já, AirFryer-inn er enn að reyna að slá í gegn, þó hann sé ekki toppurinn lengur.
Gjafabréf, upplifanir og bækur halda einnig velli, en stóra breytingin í ár er sú að neytendur leggja meiri áherslu á gæði og gagnsemi en áður. Gjöfin á að „skilja eitthvað eftir sig“, helst eitthvað sem bætir heilsu eða líðan – eða einfaldlega gerir daginn aðeins betri.
Jólagjöfin 2025 er ekki eitt tiltekið hlutverk – heldur hugmyndafræði. Hún er praktísk, varanleg og lifir með þiggjandanum inn í nýtt ár.
Smelltu hér fyrir frétt frá Rannsóknarsetri verslunarinnar.
Smelltu hér til að hlusta á viðtalið á Bylgjunni.
13/10/2025 | Fréttir, Greining, Stjórnvöld, Verslun, Viðburðir
Ójafnar leikreglur í alþjóðlegri netverslun skapa aukinn samkeppnishalla fyrir íslensk og evrópsk fyrirtæki.
Ný skýrsla frá EuroCommerce – samtökum evrópskra verslunar- og þjónustufyrirtækja – varpar ljósi á hvernig stórir alþjóðlegir netmarkaðir á borð við Temu og Shein hafa skapað nýjar áskoranir í netverslun frá þriðju ríkjum.
Í skýrslunni kemur fram að innlend og evrópsk fyrirtæki, sem fylgja ströngum reglum um vöruöryggi, umhverfi og skatta, standi frammi fyrir ósanngjarnri samkeppni gagnvart seljendum utan EES sem oft sleppa við slíkar skyldur.
Þetta leiðir til verulegs samkeppnishalla, en jafnframt hættu fyrir neytendur þar sem fjöldi vara sem seldar eru beint frá þriðju ríkjum stenst ekki evrópska staðla.
Ótryggar vörur, skert öryggi – og skakkur leikvöllur
Samkvæmt EuroCommerce uppfylla allt að 80% vara sem seldar eru í gegnum netmarkaði á borð við Temu og Shein ekki öryggis- og gæðakröfur Evrópu.
Þrátt fyrir að milljarðar sendinga berist árlega inn á markaðinn bera netmarkaðstorgin sjálf enga lagalega ábyrgð á vörunum sem þau selja – ólíkt innlendum dreifingaraðilum sem þurfa að uppfylla strangar reglur.
Á Haustréttum SVÞ 7. október sl., sagði Runar Wilksnes aðalhagfræðingur VIRKE, systursamtök SVÞ í Noregi, að þar í landi kæmu á hverjum degi 30.000.- sendingar frá Temu og Shein.
Þetta veldur tvöföldu tjóni:
- Neytendur standa frammi fyrir óöruggum vörum, efnainnihaldi og rafmagnstækjum sem ekki uppfylla staðla.
- Fyrirtæki innan EES missa markaðshlutdeild vegna ólöglega lágs verðs sem byggir á því að sleppa við kostnað sem fylgir ábyrgri starfsemi.
__________
Fundur SVÞ 29. október – Alþjóðlegar netverslanir… hvað er að gerast?
SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu bjóða stjórnendum í verslun og þjónustu á upplýsingafund þann 29. október þar sem farið verður yfir stöðuna á Íslandi.
Skráðu þig hér:
👉 Alþjóðlegar netverslanir… hvað er að gerast? – Upplýsingafundur SVÞ
Hlaðið niður skýrslunni
Aðildarfélög SVÞ geta nú nálgast “Minni útgáfu” af EuroCommerce-skýrslunni um netverslun frá þriðju ríkjum. Skýrslan dregur fram lykilatriði um ósanngjarna samkeppni, lagaleg glufur og tillögur til að tryggja jafnvægi á evrópskum markaði.
📄EuroCommerce Report 2025 – Light Version
08/10/2025 | Fréttir, Greining, Greiningar, Skýrslur, Útgáfa, Verslun, Þjónusta
FlippingBook shortcode is not correct
Smelltu hér til að hlaða niður á PDF formati Haustréttir SVÞ 2025 (- Tölurnar tala sínu máli)
Síða 2 af 21«12345...1020...»Síðasta »
