26/05/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld, Úr hagsmunagæslunni, Verslun, Þjónusta
Ný umfjöllun Morgunblaðsins um áhrif peningaþvættisreglna á fyrirtæki sem selja bifreiðar og vélar, þ. á m. landbúnaðartæki, varpar enn á ný ljósi á þá stöðu sem SVÞ hafa ítrekað bent á að sé mjög þung fyrir bæði einstaklinga og fyrirtæki. Samtökin segja þungt og flókið regluverk hafa skapað fyrirtækjum verulegan kostnað, aukið rekstraráhættu og valdið fólki ónæði án þess að raunveruleg þörf sé til staðar.
Í tveimur fréttum Morgunblaðsins í dag er fjallað annars vegar um stöðu bílaumboða og hins vegar fyrirtækja í sölu og þjónustu landbúnaðarvéla. Þar lýsa forsvarsmenn fyrirtækja því hvernig umfangsmiklar kröfur um áreiðanleikakannanir, skráningar og upplýsingasöfnun hafi valdið mikilli yfirbyggingu og kostnaði í daglegum rekstri og skapað fyrirtækjunum áhættu.
Fyrirtæki bera þungan kostnað af auknum eftirlitskröfum
Í umfjöllun blaðsins kemur fram að bílgreinin hafi þurft að framkvæma þúsundir áreiðanleikakannana vegna viðskipta og að fyrirtæki hafi þurft að verja umtalsverðum fjármunum og mannafla í að uppfylla sífellt ítarlegri kröfur eftirlitsaðila. Jafnframt er bent á að reglurnar séu mun þyngri hér á landi en í nágrannaríkjum og innan Evrópu.
SVÞ hafa að reglurnar séu „gullhúðaðar“, þar sem innleiðing hér á landi gangi í reynd miklu lengra en Evróputilskipanir gera ráð fyrir og gert sé annarsstaðar. Hár kostnaður og meiri stjórnsýslubyrði gerir samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja laka og hækkar söluverð bifreiða, véla og tækja.
Sérstaklega hefur verið bent á að umfang eftirlits- og upplýsingaskyldu hafi í mörgum tilvikum færst yfir á fyrirtæki sem hvorki hafi hefðbundnar rannsóknarheimildir né gegni í raun hlutverki opinberra eftirlitsaðila. Fyrirtæki séu þannig látin bera sífellt meiri ábyrgð á rannsóknum og sæti sektum ef ekki er að rannsókn staðið.
SVÞ segja það áhyggjuefni að þrátt fyrir ítrekaða umræðu og sívaxandi gagnrýni úr atvinnulífinu hafi enn ekkert heyrst frá dómsmálaráðherra um hvort ráðast eigi í endurskoðun á framkvæmd regluverksins eða mat á áhrifum þess á samkeppnishæfni fyrirtækja. Kallað var eftir fundi með ráðherra í febrúar síðastliðinn sem enn hefur ekki verið boðað til.
Kallað eftir svörum frá dómsmálaráðherra
Samtökin telja að stjórnvöld hafi ekki gengið úr skugga um að jafnvægi ríki milli markmiða peningaþvættisvarna annars vegar og rekstrarskilyrða fyrirtækja hins vegar. Telja samtökin unnt að tryggja markvisst og skilvirkt eftirlit án þess að íslensk fyrirtæki sitji uppi með meiri byrðar og kostnað en fyrirtæki í okkar samanburðarríkjum.
_____________________
Sjá umfjöllun í Morgunblaðinu í dag 26.05.2026
13/05/2026 | Stjórnvöld, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ, SA og SI gera athugasemdir við tillögur um aukna skattlagningu og aðrar íþyngjandi aðgerðir í aðgerðaráætlun stjórnvalda í málefnum offitu. Samtökin vara við auknu flækjustigi í skattkerfinu, hærri kostnaði fyrir fyrirtæki og neytendur og óvissu um raunveruleg áhrif aðgerðanna á neysluhegðun og lýðheilsu. Þá leggja samtökin áherslu á samráð við atvinnulífið og hvetja frekar til jákvæðra og hvetjandi leiða til að stuðla að breyttri neysluhegðun.
Sjá umsögnina hér – Umsögn um tillögu til þingsályktunar um aðgerðaráætlun um málefni offitu
08/05/2026 | Fréttir, Stjórnvöld, Umhverfismál, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ óska eftir nánara samráði um reglur vegna varna gegn olíumengun
SVÞ hafa skilað umsögn um drög að breytingu á reglugerð um varnir gegn olíumengun frá starfsemi á landi. Samtökin telja að fyrirhugaðar breytingar gangi að hluta of langt eða séu ekki nægilega rökstuddar, einkum með tilliti til kostnaðar, meðalhófs, áhættu og áhrifa á mikilvæga innviði.
Í umsögninni benda SVÞ á að krafa um reglubundnar þykktarmælingar olíubirgðageyma eftir 15 ára notkun geti haft í för með sér verulegan kostnað og röskun á starfsemi. Slíkar mælingar krefjast þess að geymar séu tæmdir og geta haft áhrif á rekstur, afhendingaröryggi og öryggi starfsmanna. SVÞ telja að áður en slík krafa verði innleidd þurfi að liggja fyrir skýrt kostnaðar- og áhættumat.
Samtökin vara einnig við því að krafa um að rífa geyma innan sex mánaða frá því að þeir eru teknir úr notkun geti farið illa saman við markmið stjórnvalda um aukið olíuöryggi og neyðarbirgðir. Þá sé óljóst hvort tekið hafi verið nægilegt tillit til leyfisferla, skipulagsmála og mögulegs mats á umhverfisáhrifum, sem geti tekið lengri tíma en sex mánuði.
Meginniðurstaða SVÞ er að nánara samráð þurfi að eiga sér stað við hagaðila áður en breytingar á reglugerðinni verða kláraðar. Reglur sem varða mikilvæga innviði, rekstraröryggi og kostnað fyrirtækja þurfa að byggja á skýrum rökum, meðalhófi og mati á raunverulegum áhrifum.
Sjá umsögn SVÞ hér fyrir neðan.
060526 samr. 71-2026 Umsögn SVÞ – regl varn gegn olíumengun
04/05/2026 | Stjórnvöld, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni, Verslun, Þjónusta
SVÞ lýsir áhyggjum af aukinni gjaldtöku á ökutæki og eldsneyti í fjármálaáætlun stjórnvalda og telur skorta skýrleika um hvernig fyrirhugaðar tekjuaukningar eigi að nást. Samtökin vara við áhrifum aukinna álaga á heimili, fjárfestingu og rekstur fyrirtækja og leggja áherslu á fyrirsjáanleika, gagnsæi og virkt samráð við atvinnulífið. Þá er kallað eftir skýrari heildarsýn um framtíðargjaldtöku tengda samgöngum og innviðum.
Sjá nánar – 04052026 Umsögn SVÞ um fjármálaáætlun 2027-2031
04/05/2026 | Fréttamolar SVÞ, Fréttir, Greining, Í fjölmiðlum, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni, Útgáfa, Verslun, Þjónusta
Apríl mánuður einkenndist af skýrri og markvissri hagsmunagæslu SVÞ, sérstaklega í tengslum við eldsneytismál, verðstýringu og lagasetningu. Viðfangsefnin voru veigamikil og snertu beint rekstrarumhverfi fyrirtækja. Umræða um samkeppnishæfni, hlutverk stjórnvalda og undirbúning lagasetningar var áberandi. Einnig var sjónum beint að samgöngumálum sem lykilþætti í starfsemi fyrirtækja.
Smelltu á blaðið hér fyrir neðan.
FRÉTTAMOLAR SVÞ APRÍL 2026
29/04/2026 | Fréttir, Greinar, Í fjölmiðlum, Úr hagsmunagæslunni
Visir birtir í dag grein Benedikts S. Benediktssonar, framkvæmdastjóra SVÞ undir heitinu Brandarar á Alþingi og alvarlegar spurningar um undirbúning lagasetningar
Brandarar á Alþingi og alvarlegar spurningar um undirbúning lagasetningar
Á meðan hlátur hljómaði í þingsal í fyrradag afgreiddi þingnefnd mál sem vekur alvarlegar spurningar um undirbúning lagasetningar.
Brandari 1: Ýjað að nánum kynnum
Í fyrradag var kátt á Alþingi þegar Inga Sæland tók til máls. Karl Gauti Hjaltason hafði spurt Ingu út í afstöðu hennar til kolefnisálaga, ETS, og virtist finna þeim ýmislegt til foráttu. Eins og vant er stóð ekki á svari Ingu sem sagði ekki skrítið að þau væru sammála þar sem þingmaðurinn hefði verið dálítið náin henni um tíma. Þvertók Inga fyrir að fara út í það nánar. Við svo búið ærðist þingheimur úr hlátri. Inga þakkaði fyrir fyrirspurnina, sagðist í góðum gír, vissi ekkert hvað hún ætlaði að segja en gerði að lokum góðlátlegt grín að ræðustíl Karls Gauta og uppskar enn frekari hlátrasköll.
Léttur tónn – þyngra mál í bakgrunni.
Brandari 2: Ýjað að nánum kynnum við stjórnarskránna
Annar brandari féll á Alþingi í fyrradag sem minna fór fyrir. Hann birtist í nefndaráliti meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar um lagafrumvarp sem hefur þann tilgang að lækka virðisaukaskatt á eldsneyti. Nú kann að vera að brandarinn sé það sem er kallað áunnið bragð (e. aquired taste), eins og ólífur með ansjósum.
Ábendingar um tvíverknað
Við meðferð efnahags- og viðskiptanefndar bárust henni ábendingar um að frumvarpinu væri kveðið á um að lagður skyldi 11% virðisaukaskattur á eldsneyti þetta sumarið og að Samkeppniseftirlitið skyldi hafa eftirlit með því að sú skattprósenta yrði fyrir valinu en ekki einhver önnur. Bent var á að ríkisskattstjóri hefði þegar eftirlit með slíku og óþarft væri að bæta Samkeppniseftirlitinu við.
Hátimbruð umfjöllun
Viðbrögð meirihlutans voru m.a. að benda með hátimbruðum hætti á að í 75. gr. stjórnarskrárinnar sé kveðið á um vernd atvinnufrelsis sem megi takmarka með lögum. Metur meiri hlutinn það svo að slíkar takmarkanir þurfi að byggjast á skýrri eða ótvíræðri lagaheimild og að löggjafanum sé óheimilt að fela framkvæmdarvaldshöfum óhefta ákvörðun um þær. Þá sagði meiri hlutinn að löggjafinn þurfi að mæla fyrir um meginreglur þar sem fram komi takmörk og umfang þeirrar réttindaskerðingar sem talin er nauðsynleg.
Barið í brestina
Að þessu sögðu lagði meiri hlutinn til að í stað þess að um framkvæmd eftirlits með lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti skuli gilda tiltekin ákvæði samkeppnislaga skuli þau hin sömu ákvæði gilda um tímabundna lækkun á útsöluverði eldsneytis. Í ljósi tillögunnar segir meirihlutinn að Samkeppniseftirlitinu beri að afla gagna og upplýsinga frá söluaðilum um verðmyndun og forsendur sem liggja henni að baki og þar með sé tryggt að söluaðilum sé óheimilt að auka eigin álagningu á eldsneyti í því skyni að taka til sín þann ávinning sem af tímabundinni lækkun virðisaukaskatts hlýst.
Áfram er gert ráð fyrir að söluaðilar eldsneytis leggi 11% virðisaukaskatt á eldsneyti þetta sumarið. Samkeppniseftirlitinu er ætlað að hafa eftirlit með því að sú lækkun eldsneytisverðs sem leiða mun af því að virðisaukaskattur lækkar tímabundið úr 24% í 11% endi í útsöluverði. Ef Samkeppniseftirlitið telur það ekki hafa gerst, þar sem söluaðilar hafi hækkað álagningu, á að beita þá stjórnvaldssektum. Hvergi er þess getið hverju álagning söluaðila má nema en þó á hún ekki að leiða til tapsrekstrar.
Þetta er brandari sem þarf að útskýra
Marga lögfræðingabrandara þarf að útskýra. Það er best að gera með því að setja fram þrjár spurningar, sem endurspegla hátimbraðar ábendingar meirihlutans, og bæta við ástæðu þess að spurt er:
- Hefur löggjafinn ákveðið takmarkanir á atvinnufrelsi með skýrri eða ótvíræðri lagaheimildþegar hann segir ekki í lagatexta heldur í nefndaráliti að hann ætlist til þess að álagning breytist ekki á eldsneyti? Ég bara spyr þar sem samkvæmt orðanna hljóðan eiga söluaðilar eldsneytis að skila út í útsöluverð muninum á 24% og 11% virðisaukaskatti og tilteknar reglur samkeppnislaga að gilda þegar Samkeppniseftirlitið framkvæmir eftirlit með því að svo fari. Í lagatextanum verður álagning ekki nefnd frekari en nokkuð annað en lækkun skatthlutfalls og breyting á útsöluverði af þeim sökum.
- Hefurlöggjafinn ákveðið meginreglur þar sem fram koma takmörk og umfang þeirrar réttindaskerðingar sem söluaðilarnir eiga að sæta? Ég bara spyr þar sem samkvæmt umfjöllun í nefndaráliti sem verður ekki í lagatexta verða takmörkin og umfangið í formi eftirlits Samkeppniseftirlitsins með álagningu, beiting stjórnvaldssekta af þess hálfu og heimild atvinnuvegaráðherra til að stýra verðlagningu með reglugerð.
- Hefur löggjafinn ákveðið að framselja til framkvæmdarvaldshafa óhefta ákvörðun um hver álagningin má vera?Ég bara spyr þar sem Samkeppniseftirlitið telst til handhafa framkvæmdarvalds og það virðist gert ráð fyrir að stofnunin ákveði án lögbundinna viðmiða hvað hún telur ásættanlegt þegar að álagningu kemur.
Ég veit ekki með ykkur en ég dó!
Aukabrandari: Ég sé gasljósið
Síðasta sumar sendi konan mig í sérverslun að kaupa ljósaperu í útiljós. Unga sölukonan sem afgreiddi mig afsakaði sig þar sem perurnar í ljósið væru ekki lengur framleiddar með sama ljósstyrk og áður. Ég sagði: „Ekkert mál, ef konan mín gerir athugasemdir segi ég henni bara að hún sé að missa vitið.“ Sölukonan unga varð vægast sagt óhress með þetta svar. Nú óska ég þess heitast að bévítans peran springi ekki aftur fyrr en unga sölukonan hefur gleymt mér.
Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ – Samtaka verslunar og þjónustu
_____________________
Sjá aðrar umfjallanir, umsagnir og greinar frá SVÞ er varða málið.
SVÞ gagnrýna mögulega verðstýringu á eldsneyti og aukið ráðherravald – SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu
SVÞ varar við verðstýringu: „Aðgerðir stjórnvalda minna á leiktjöld“SVÞ: Varar við verðstýringu og „leiktjöldum“ í aðgerðum stjórnvalda – SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu
SVÞ gagnrýnir varnagla stjórnvalda í umræðu um „verðbólgukeppni“ – SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu
Umsögn um frumvarp til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt og samkeppnislögum – SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu
