03/07/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ og SA gagnrýna vinnubrögð Samkeppniseftirlitsins við umræðuskjöl um dagvöru og eldsneyti.
Tvö nýleg umræðuskjöl Samkeppniseftirlitsins, annars vegar um dagvöruverð og hins vegar um eldsneytismarkað, vekja upp alvarlegar spurningar um hvernig eftirlitið sinnir lögbundnu hlutverki sínu. Umræðuskjöl eiga að vera vettvangur fyrir opin skoðanaskipti, þar sem gögn eru lögð fram, óvissa viðurkennd og kallað eftir sjónarmiðum áður en niðurstöður eru dregnar fram. Þessi skjöl gefa hins vegar á köflum allt aðra mynd.
Samkeppniseftirlitið virðist í þessum tveimur málum hafa fært sig frá hefð sem einkennir mörg evrópsk samkeppnisyfirvöld. Í stað þess að nota umræðuskjöl fyrst og fremst til að setja fram opnar rannsóknarspurningar og kalla eftir gögnum eru þar á köflum settar fram órökstuddar ályktanir og möguleg íhlutun stjórnvalda rædd áður en rannsókn er lokið og umsagnir hafa verið metnar.
Í báðum skjölunum eru t.d. settar fram sterkar ályktanir um markaðshegðun, framlegð og skort á samkeppni, þótt eftirlitið viðurkenni sjálft að rannsóknir séu enn í gangi, frekari gögn og skýringar liggi ekki fyrir og samanburður við önnur ríki sé háður verulegum fyrirvörum.
Umræðuskjölin bera þess merki að Samkeppniseftirlitið hafi á köflum valið framsetningu sem vekur grunsemdir um háttsemi fyrirtækja áður en rannsókn er lokið. Þótt eftirlitið kalli skjölin umræðuskjöl eru þar settar fram staðhæfingar og vísbendingar sem geta haft veruleg áhrif á orðspor fyrirtækja áður en þau hafa fengið endanlegt tækifæri til að tjá sig.
Það er alvarlegt að forstjóri Samkeppniseftirlitsins hafi í fjölmiðlum lýst því yfir að efni umræðuskjalanna styðji málflutning hagsmunasamtaka á borð við FÍB og ASÍ. Slík ummæli vekja óhjákvæmilega þá spurningu hvort ferli umræðuskjalsins sé raunverulega opið eða hvort niðurstaðan hafi í reynd verið mótuð áður en umsagnir markaðsaðila hafa verið metnar. Hlutverk sjálfstæðs samkeppnisyfirvalds er að leggja sjálfstætt og hlutlægt mat á gögn, ekki að staðfesta fyrirfram framkomnar fullyrðingar einstakra hagsmunaaðila.
Í báðum skjölunum er stuðst við gögn og alþjóðlegan samanburð, en mun síður er gerð kerfisbundin grein fyrir öðrum skýringum á verðþróun, svo sem smæð markaðar, launakostnaði, flutningskostnaði, innkaupasamningum, birgðahaldi eða öðrum kostnaðarþáttum. Það eitt að verð á Íslandi sé hátt eða hækki hraðar en annars staðar sýnir ekki sjálfkrafa fram á að orsökin sé skortur á samkeppni. Slíkar ályktanir krefjast mun ítarlegri hagfræðilegrar greiningar en fram kemur í skjölunum.
Traust á Samkeppniseftirlitinu er ein mikilvægasta forsenda þess að markaðir virki eðlilega og að stjórnvöld og atvinnulífið njóti trúverðugleika. Þess vegna verða rannsóknir þess að standast ströngustu kröfur um óhlutdrægni. Þegar umræðuskjöl bera þess merki að niðurstöður séu kynntar áður en rannsókn lýkur, og þegar opinber ummæli stjórnenda styrkja þá mynd, er hætta á að traustið bíði hnekki.
Samkeppniseftirlitið á að leiða umræðuna með gögnum, greiningu og yfirvegun. Það á ekki að skapa þá tilfinningu að ákall um skoðanaskipti sé aðeins formsatriði áður en fyrirfram mótaðar niðurstöður eru staðfestar. Það er ekki aðeins óheppilegt heldur getur það grafið undan trúverðugleika skoðanaskiptanna og því mikilvæga hlutverki sem eftirlitið gegnir í íslensku atvinnulífi.
________________________________________________________________________________
Sjá viðtal RÚV við Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóra SVÞ 2. júlí 2026 –> HÉR
Sjá viðtal SÝNAR við Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóra SVÞ 2. júlí 2026 –> HÉR
Sjá frétt frá vef SA um umræðuskjal SKE –> HÉR
Sjá umsögn SVÞ um umræðuskjal SKE –> HÉR
30/06/2026 | Stjórnvöld, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ telur að greining Samkeppniseftirlitsins á dagvöruverði þurfi að taka betur mið af rekstrarumhverfi verslunar og áhrifum opinbers regluverks. Samtökin benda á að rekstrarafkoma dagvöruverslana sé sambærileg við nágrannalönd, en að há tollvernd, takmarkanir á innflutningi og aðrar opinberar aðgangshindranir hafi veruleg áhrif á verðlag og samkeppni. Þá hvetur SVÞ til þess að greining á matvöruverði taki mið af öllum þáttum virðiskeðjunnar og þeim forsendum sem móta samkeppni á íslenskum dagvörumarkaði.
Smelltu –> Sjónarmið vegna umræðuskjals – rit nr. 1/2006 Dagvöruverð á Íslandi Þróun og alþjóðalegur samanburður
29/06/2026 | Fréttamolar SVÞ, Fréttir, Greining, Í fjölmiðlum, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni, Útgáfa, Verslun, Þjónusta
Júní einkenndist af fjölbreyttri umfjöllun um rekstrarumhverfi fyrirtækja, breytingar á regluverki og sjálfbærnimál, auk greina um þróun vinnumarkaðarins og áhrif gervigreindar á verslun og þjónustu.
Á vettvangi hagsmunagæslunnar komu meðal annars til umfjöllunar áhrif EUDR-reglugerðarinnar, hafnalög, námsmat í grunnskólum og framtíð úrgangsmála.
Smelltu á blaðið hér fyrir neðan.
FRÉTTAMOLAR SVÞ JÚNÍ 2026
19/06/2026 | Stjórnvöld, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ hafa skilað umsögn um áform Innviðaráðuneytisins um breytingar á hafnalögum sem snúa að gjaldtöku sveitarfélagahafna. Samtökin leggja áherslu á að skýrt verði afmarkað hvort um sé að ræða þjónustugjöld eða skattlagningu og að gjaldtaka verði áfram tengd raunverulegum kostnaði við veitta þjónustu.
Í umsögninni benda SVÞ á að samkvæmt meginreglum stjórnsýsluréttar verði þjónustugjöld að standa í beinum tengslum við kostnað þeirrar þjónustu sem veitt er. Ef gjaldtaka fer umfram þann kostnað eða byggir á of víðtækum heimildum geti hún í reynd talist skattheimta sem krefst skýrrar lagaheimildar.
Samtökin telja að ekki sé nægilega ljóst af áformum ráðuneytisins hvort breytingarnar eigi að fela í sér breytingar á þjónustugjöldum eða skattlagningu. Af þeim sökum vara þau við því að hafnargjöld verði aftengd kostnaði við veitta þjónustu, enda geti slíkt skapað lagalega óvissu og haft áhrif á réttarstöðu fyrirtækja og annarra notenda hafna.
Jafnframt leggja SVÞ til að lögfest verði skýr réttindi notenda hafna til upplýsinga um kostnað og forsendur gjaldtöku. Að mati samtakanna er gagnsæi í gjaldskrárákvörðunum mikilvægt til að tryggja traust og fyrirsjáanleika fyrir fyrirtæki sem treysta á hafnir landsins í starfsemi sinni.
SVÞ leggja áherslu á að við breytingar á hafnalögum verði gætt að réttarvernd gjaldenda og að gjaldtökuheimildir verði hvorki of víðtækar né óskýrar.
Smelltu –> Umsögn SVÞ mál samr 93-2026 áform hafnarlög
15/06/2026 | Samtök sjálfstæðra skóla, Stjórnvöld, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni
SSK leggja áherslu á skýr markmið fremur en breytingu á einkunnakerfi
SSK – Sjálfstæðir skólar hafa skilað umsögn um fyrirhugaðar breytingar á námsmatshluta aðalnámskrár grunnskóla þar sem lagt er til að námsmat verði sett fram með tölueinkunnum í stað bókstafa. Samtökin leggja áherslu á að námsmat eigi fyrst og fremst að veita nemendum, foreldrum og kennurum skýrar og gagnlegar upplýsingar um nám, framfarir og hæfni.
Í umsögninni benda SSK á að tölueinkunnir geti verið aðgengilegar og auðveldað samanburð, en að þær einar og sér gefi ekki fullnægjandi mynd af fjölbreyttri hæfni nemenda. Þættir á borð við rökhugsun, skilning, samvinnu, frumkvæði og skapandi hugsun krefjist áfram lýsandi námsmats og faglegs mats kennara.
Samtökin leggja áherslu á að ef aukin notkun tölueinkunna verður tekin upp þurfi að skilgreina með skýrum hætti hvaða hæfni, þekking og færni liggur að baki hverri einkunn. Án slíkra skilgreininga sé hætta á að námsmatið verði óskýrt og upplýsingagildi þess takmarkað.
SSK benda jafnframt á að skólar hafi á undanförnum árum lagt verulega vinnu í að þróa námsmat út frá hæfniviðmiðum og innleiða núverandi kerfi. Því sé mikilvægt að breytingar séu vel undirbyggðar og sýnt fram á hvernig þær bæta upplýsingagjöf og styðja betur við nám nemenda.
Að mati samtakanna er stærsta áskorunin ekki hvort notaðir séu bókstafir eða tölur, heldur að hæfniviðmið og námsmarkmið séu skýr, afmörkuð og mælanleg. Slík vinna sé lykillinn að gagnlegra og samræmdara námsmati.
Smelltu –> Áform um breytingar á námsmatshluta aðalnámskrár grunnskóla
15/06/2026 | Bílgreinasambandið, Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld, Úr hagsmunagæslunni
Evrópskt regluverk hefur um árabil gert ráð fyrir undanþágu vegna aukinnar þyngdar rafhlaðna í rafknúnum ökutækjum. Sú aðlögun hefur hins vegar ekki enn skilað sér að fullu í íslenskt regluverk. SVÞ og Bílgreinasambandið hafa ítrekað bent á að þessi tregða hamli orkuskiptum og geri fyrirtækjum erfiðara fyrir að fjárfesta í rafknúnum atvinnubílum.
Í umfjöllun Morgunblaðsins 13. júní sl., kemur fram að Innviðaráðuneytið hafi um langt skeið haft málið til skoðunar án þess að breytingar hafi tekið gildi.
Evrópa hefur þegar brugðist við vandanum
Árið 2018 voru samþykktar breytingar á evrópskum reglum sem gera aðildarríkjum kleift að leyfa ökumönnum með B-ökuréttindi að aka rafknúnum ökutækjum og öðrum ökutækjum sem nota aðra orkugjafa, allt að 4.250 kg heildarþyngd. Tilgangurinn var að tryggja að aukin þyngd rafhlaðna yrði ekki hindrun í vegi orkuskipta.
Þessi heimild hefur verið tekin upp í fjölmörgum Evrópuríkjum. Á Íslandi gilda hins vegar enn eldri þyngdarmörk, sem þýðir að fyrirtæki geta þurft að afla starfsfólki aukinna ökuréttinda til að aka rafknúnum sendibílum sem gegna í reynd sama hlutverki og sambærilegir dísilbílar.
Óþarfa hindrun fyrir fyrirtæki
SVÞ hefur bent á að um sé að ræða regluverkshindrun fremur en öryggismál. Burðargeta og notkun ökutækjanna breytast ekki, heldur vegur rafbúnaðurinn meira en hefðbundinn aflrásarbúnaður.
Afleiðingin er aukinn kostnaður, meira flækjustig í rekstri og minni hvati til að endurnýja bílaflota með umhverfisvænni lausnum. Þetta hefur sérstaklega áhrif á fyrirtæki í verslun, þjónustu, flutningum og dreifingu sem treysta á létta atvinnubíla í daglegum rekstri.
Kallað eftir skýrum svörum
SVÞ telur mikilvægt að íslenskt regluverk fylgi þeirri þróun sem þegar hefur átt sér stað víða í Evrópu. Með því yrði dregið úr óþarfa hindrunum, fyrirtækjum auðveldað að ráðast í orkuskipti og stutt betur við loftslagsmarkmið stjórnvalda.
UPPFÆRSLA 23/06/26 – Reglugerð um breytingu á reglugerð um ökuskirteini nr. 830/2011
og frétt hjá Stjórnarráðinu HÉR!
______________________________
Síða 1 af 612345...»Síðasta »
