21/05/2026 | Bílgreinasambandið, Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld
Íslensk „gullhúðun“ á reglum um varnir gegn peningaþvætti hefur skapað verulegt óhagræði fyrir bæði fyrirtæki og almenning. Bílasalar og önnur fyrirtæki hafa í reynd verið gerð að eftirlitsaðilum með umfangsmiklum kröfum um gagnaöflun, skráningar og innra eftirlit sem kosta greinina hundruð milljóna króna á ári og skila sér að lokum í hærra verði til neytenda.
Morgunblaðið fjallar um íþyngjandi peningaþvættisreglur gagnvart bílakaupendum
Morgunblaðið fjallar í dag 21. maí 2026, um hvernig íslensk innleiðing peningaþvættisreglna hefur leitt til aukins eftirlits, meiri kostnaðar og umtalsverðs ónæðis fyrir bæði fyrirtæki og almenning. Þar er m.a. vitnað í Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóra Bílgreinasambandsins og SVÞ, að Ísland hafi gengið lengra en þau ríki sem við berum okkur helst saman við.
„Okkar rannsókn hefur leitt það í ljós að sú tilkynningarskylda sem hvílir á bifreiðaumboðum, bílasölum og lánamiðlurum kemur fram í því að þess er krafist af almenningi þegar hann kaupir bíla eða einhverja muni að viðkomandi framvísi upplýsingum um hver hann sé og hvaðan peningarnir sem ætlaðir eru til kaupanna komi.“ segir Benedikt S. Benediktsson framkvæmdastjóri SVÞ og Bílgreinasambandsins í viðtali við Morgunblaðið.
Í frétt blaðsins kemur fram að almenningur hafi í sumum tilvikum þurft að leggja fram skattframtöl, launaseðla eða aðrar upplýsingar við kaup á bifreiðum og verðmætari vörum. Benedikt segir þessar kröfur vera dæmi um íslenska „gullhúðun“ á Evrópureglum og leiðbeiningum FATF, aðgerðahóps gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka.
Bílasalar gegna hlutverki eftirlitsaðila
Að mati Bílgreinasambandsins eru sambærilegar kröfur ekki gerðar í þeim ríkjum sem Ísland ber sig saman við. Hér á landi hafi hins vegar verið lagðar umfangsmiklar skyldur á bílasala, bifreiðaumboð og aðra söluaðila um að afla upplýsinga frá viðskiptavinum, meta svör þeirra og halda utan um ítarlega skráningu.
Í frétt Morgunblaðsins kemur jafnframt fram að stjórnvöld hafi meðal annars viljað bregðast við því að aðilar í bílgreininni gerðu sér ekki alltaf grein fyrir því að móttaka reiðufjár gæti kallað á eftirlitsskyldu. Þá hafi einnig verið horft til starfsemi smálánafyrirtækja.
Hundruð milljóna í eftirlit og umsýslu sem endar í verði til neytenda.
Afleiðingarnar hafa þó orðið víðtækari en upphaflega var lagt upp með. Samkvæmt mati Bílgreinasambandsins nemur árlegur kostnaður bílgreinarinnar vegna þessa regluverks 250 til 450 milljónum króna. Sá kostnaður felur meðal annars í sér rekstur eftirlitskerfa, þjálfun starfsfólks, skráningu upplýsinga og innra eftirlit.
Sá kostnaður endar að lokum í verði til neytenda.
Á sama tíma verður almenningur fyrir verulegu ónæði við hefðbundin viðskipti. Fólk sem er að kaupa bifreið eða aðrar verðmætari vörur þarf að svara ítarlegum spurningum um fjármál sín og framvísa gögnum sem almennt er ekki krafist erlendis við sambærileg kaup.
Markmið reglna um varnir gegn peningaþvætti eru mikilvæg. Fyrirtæki vilja taka þátt í ábyrgum viðskiptaháttum og stuðla að traustu regluverki. En það breytir ekki því að reglur þurfa að vera hóflegar, skýrar og í samræmi við raunverulega áhættu.
Alþingi getur einfaldlega dregið úr álaginu
Alþingi hefur því tækifæri til að endurmeta hvort íslenskt regluverk hafi gengið lengra en nauðsynlegt er. Með einfaldari og markvissari reglum væri hægt að draga úr kostnaði fyrirtækja, minnka ónæði fyrir almenning og bæta rekstrarskilyrði án þess að slakað sé á meginmarkmiðum eftirlitsins.
Greinargerð SVÞ um tilkynningaskyldu bifreiðaumboða, sölu og lánamiðlara – Hlaða niður HÉR!
Sjá frétt Morgunblaðsins HÉR!
Sjá frétt á DV HÉR!
Sjá viðtal á Bylgjunni, Reykjavik síðdegis HÉR!
Upptökur frá Alþingi um málið.
Þorgrímur Sigmundsson, þingmaður
Njáll Trausti Friðbertsson, þingmaður
UPPFÆRT 22.05.2026
UMFJÖLLUN MORGUNBLAÐSINS Í DAG 22. 05. 2026
13/05/2026 | Stjórnvöld, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ, SA og SI gera athugasemdir við tillögur um aukna skattlagningu og aðrar íþyngjandi aðgerðir í aðgerðaráætlun stjórnvalda í málefnum offitu. Samtökin vara við auknu flækjustigi í skattkerfinu, hærri kostnaði fyrir fyrirtæki og neytendur og óvissu um raunveruleg áhrif aðgerðanna á neysluhegðun og lýðheilsu. Þá leggja samtökin áherslu á samráð við atvinnulífið og hvetja frekar til jákvæðra og hvetjandi leiða til að stuðla að breyttri neysluhegðun.
Sjá umsögnina hér – Umsögn um tillögu til þingsályktunar um aðgerðaráætlun um málefni offitu
08/05/2026 | Fréttir, Stjórnvöld, Umhverfismál, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni
SVÞ óska eftir nánara samráði um reglur vegna varna gegn olíumengun
SVÞ hafa skilað umsögn um drög að breytingu á reglugerð um varnir gegn olíumengun frá starfsemi á landi. Samtökin telja að fyrirhugaðar breytingar gangi að hluta of langt eða séu ekki nægilega rökstuddar, einkum með tilliti til kostnaðar, meðalhófs, áhættu og áhrifa á mikilvæga innviði.
Í umsögninni benda SVÞ á að krafa um reglubundnar þykktarmælingar olíubirgðageyma eftir 15 ára notkun geti haft í för með sér verulegan kostnað og röskun á starfsemi. Slíkar mælingar krefjast þess að geymar séu tæmdir og geta haft áhrif á rekstur, afhendingaröryggi og öryggi starfsmanna. SVÞ telja að áður en slík krafa verði innleidd þurfi að liggja fyrir skýrt kostnaðar- og áhættumat.
Samtökin vara einnig við því að krafa um að rífa geyma innan sex mánaða frá því að þeir eru teknir úr notkun geti farið illa saman við markmið stjórnvalda um aukið olíuöryggi og neyðarbirgðir. Þá sé óljóst hvort tekið hafi verið nægilegt tillit til leyfisferla, skipulagsmála og mögulegs mats á umhverfisáhrifum, sem geti tekið lengri tíma en sex mánuði.
Meginniðurstaða SVÞ er að nánara samráð þurfi að eiga sér stað við hagaðila áður en breytingar á reglugerðinni verða kláraðar. Reglur sem varða mikilvæga innviði, rekstraröryggi og kostnað fyrirtækja þurfa að byggja á skýrum rökum, meðalhófi og mati á raunverulegum áhrifum.
Sjá umsögn SVÞ hér fyrir neðan.
060526 samr. 71-2026 Umsögn SVÞ – regl varn gegn olíumengun
04/05/2026 | Stjórnvöld, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni, Verslun, Þjónusta
SVÞ lýsir áhyggjum af aukinni gjaldtöku á ökutæki og eldsneyti í fjármálaáætlun stjórnvalda og telur skorta skýrleika um hvernig fyrirhugaðar tekjuaukningar eigi að nást. Samtökin vara við áhrifum aukinna álaga á heimili, fjárfestingu og rekstur fyrirtækja og leggja áherslu á fyrirsjáanleika, gagnsæi og virkt samráð við atvinnulífið. Þá er kallað eftir skýrari heildarsýn um framtíðargjaldtöku tengda samgöngum og innviðum.
Sjá nánar – 04052026 Umsögn SVÞ um fjármálaáætlun 2027-2031
28/04/2026 | Stjórnvöld, Umsagnir, Úr hagsmunagæslunni, Útgáfa
SVÞ sendi þann 28. apríl 2026 frá sér umsögn um frumvarp til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt og samkeppnislögum að teknu tilliti til breytingatillögu meiri hluta efnahags – og viðskiptanefndar.
Þar kemur m.a. fram að SVÞ telur það grafalvarlegt mál að meiri hluti efnahags- og viðskiptanefndar sýni vilja til að stíga svo harkalega inn í fyrirtækjarekstur að taka að stýra verðlagningu og mótmæla því harðlega. Fordæmi slíks í seinni tíma hagssögu Íslands eru fá ef nokkur. Má segja að með umfjöllun í nefndarálitinu kveði við nýjan tón sem ekki hefur heyrst frá ríkisstjórnarflokkum um langa hríð, meira að segja í tíð ríkisstjornar sem starfaði í eftirmála efnahagshrunsins þegar þjóðin tókst á við umtalsverða efnahagslega erfiðleika. Leggjast SVÞ alvarið gegn því að slík skref verði stigin.
SMELLTU HÉR til að lesa alla umsögnina.
24/04/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld
SVÞ vara við heimildum til verðstýringar á eldsneyti
SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu gera alvarlegar athugasemdir við frumvarp um lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti, einkum mögulega aðkomu ráðherra að verðstýringu og breytt hlutverk Samkeppniseftirlitsins. Þetta kemur fram í umfjöllun Morgunblaðsins í dag, 24.04.2026.
Í greininni er haft eftir Benedikti S. Benediktssyni, framkvæmdastjóra SVÞ, að frumvarpið feli ekki aðeins í sér lækkun virðisaukaskatts úr 24% í 11%, heldur einnig sérstakt viðbótareftirlit með því að lækkunin skili sér til neytenda. Samkvæmt frumvarpinu gæti atvinnuvegaráðherra gripið til aðgerða, þar á meðal beinnar verðstýringar, ef talið er að lækkun skatthlutfalls skili sér ekki út í verðlag.
SVÞ benda á að það eftirlit sem Samkeppniseftirlitinu er ætlað að sinna samkvæmt frumvarpinu sé í eðli sínu sambærilegt verkefni og þegar er á hendi ríkisskattstjóra, þ.e. að tryggja að rétt skatthlutfall sé lagt á vöru. Að mati samtakanna er því óljóst hvers vegna fá Samkeppniseftirlitinu sama hlutverk og þannig tvöfalda eftirlit.
Í umfjöllun Morgunblaðsins kemur jafnframt fram að SVÞ telji heimild ráðherra til að stýra eldsneytisverði geta farið gegn stjórnarskrárbundnum reglum, meðal annars um meðalhóf. Bent er á að íþyngjandi ákvarðanir af þessu tagi þurfi skýra lagastoð og afmörkuð viðmið, sem ekki liggi fyrir með fullnægjandi hætti í frumvarpinu.
Þá vekja SVÞ athygli á því að Samkeppniseftirlitið hafi safnað gögnum um verðþróun á eldsneytismarkaði frá því í desember án þess að niðurstöður liggi fyrir.
Einnig er vísað til þess í greininni að frumvarpið geti í framkvæmd falið í sér verðþak eða tímabundið frávik frá markaðsverðmyndun. Slíkt samræmist illa markmiði frumvarpsins að mati SVÞ.
Áhrif á fyrirtæki og markað
Fyrir fyrirtæki á eldsneytismarkaði og í tengdri starfsemi felur frumvarpið í sér aukna byrði að tilefnislausu. Möguleg bein aðkoma stjórnvalda að verðlagningu getur haft áhrif á samkeppni og getu fyrirtækja til rekstrar.
Skýr verkaskipting stjórnvalda og reglubyrði í samræmi við tilefni eru lykilatriði fyrir fyrirtæki sem starfa á samkeppnismarkaði. Óljósar heimildir og tvíverknaður í eftirliti og viðurlögum auka kostnað og draga úr skilvirkni.
Niðurstaða
SVÞ leggja áherslu á að markmið um að lækkun skatta skili sér til neytenda er mikilvægt og eðlilegt. Hins vegar þarf útfærsla eftirlits að vera við hæfi og samræmast lögum. Núverandi frumvarp vekur upp spurningar um hvort hið opinbera geri sér grein fyrir samspili umfangs eftirlits og rekstrarkostnaðar. Að tvær stofnanir sinni í grundvallaratriðum sama eftirlitinu, Skatturinn og Samkeppniseftirlitið. getur ekki verið skynsamlegt.
______
