06/01/2026 | Fréttir, Úr hagsmunagæslunni, Útgáfa, Verslun, Þjónusta
Hagsmunagæsla SVÞ í janúar 2026: Þingmál, skattahækkanir og tækifæri til einföldunar
Janúar 2026
Ný ríkisstjórn
Að ákveðnu leyti eru hagsmunaverðir enn að jafna sig eftir fyrri hluta þingvetrar og aðdraganda hans. Ný ríkisstjórn tók við stjórnartaumunum í desember 2024 og birti tiltölulega stutta stefnuyfirlýsingu með markmiðum og 23 aðgerðum. Fljótlega í kjölfarið kallaði stjórnin eftir hagræðingartillögum frá almenningi og í haust voru drög að atvinnustefnu sett í samráðsferli.
Hlutverk hagsmunavarða
Það skiptir hagsmunavörðinn ekki grundvallarmáli hver er við stjórnartaumana því verkefnið er ávallt það sama; að gæta almennra hagsmuna allra þeirra fyrirtækja sem eiga aðild að SVÞ. Eitt yfirlýstra markmiða nýrrar ríkisstjórnar er að vinna að aukinni verðmætasköpun í atvinnulífinu. Framan af var orðræða ríkisstjórnarinnar slík að örlaði á bjartsýni. Stjórnarliðar voru ferskir og virkuðu atorkumiklir sem var ákveðin breyting frá því langdregna eftirpartísástandi sem ríkti í tíð fyrri ríkisstjórnar.
Þingmál sem snerta atvinnulífið beint
Núverandi ríkisstjórn hefur í ýmsu tilliti haldið áfram með mál sem voru í vinnslu í tíð síðustu ríkisstjórnar og snerta hagsmuni aðildarfyrirtækja SVÞ. Þar á meðal eru kílómetragjöld á ökutæki, breytingar á raforkulögum, bókmenntastefna, breytingar á lögum um sjúkratryggingar, breytingar á lyfjalögum m.t.t. lyfjaskorts, og innleiðing ETS 2-kerfisins. Önnur mál tók nýja ríkisstjórnin sjálf upp, þ. á m. afnám breytinga á ákvæðum búvörulaga (afurðastöðvar í kjötiðnaði), breytingu á húsaleigulögum (bann gegn vísitölutengingu leiguverðs) og hækkun veiðigjalda.
Umsagnir, fundir og eftirfylgni SVÞ
Miðað við upplýsingar í þingmálaskrá ríkisstjórnarinnar gerði skrifstofa SVÞ ráð fyrir að síðasta haust mundi ríkisstjórnin leggja fram 40 þingmál á Alþingi sem gætu snert hagsmuni aðildarfyrirtækja. Þau komu ekki öll fram en skrifstofan sendi Stjórnarráðinu og Alþingi þó 37 umsagnir þar sem bent var á þætti sem betur þyrftu að fara. Mörgum málanna var fylgt eftir á fundum með fastanefndum Alþingis og ráðuneytum auk annarra funda og símtala.
Breytt verklag á Alþingi – veikara aðhald fastanefnda
Með tilliti til hagsmunagæslunnar varð töluverð breyting með tilkomu nýrrar ríkisstjórnar og henni má lýsa þannig að ráðherrar ráða niðurstöðum mála en aðrir Alþingismenn ekki.
Það er alvarleg staða þar sem þingmenn í fastanefndum Alþingis hafa m.a. gegnt því mikilvæga hlutverki að gaumgæfa það sem frá ríkisstjórninni kemur og leggja til breytingar ef svo ber undir. Þegar ráðherrar ráða niðurstöðunni verða minni líkur á að ágallar á þingmálum verði lagfærðir við þinglega meðferð og mat ráðherra á áhrifum þingmála verður ráðandi, jafnvel þó matið byggi á veikum forsendum. Samskipti við ráðherra í nýju ríkisstjórninni hafa verið misjöfn. Til dæmis hefur umhverfis-, orku– og loftslagsráðherra hefur t.d. boðið upp á ríkt samtal, ráðherrar Viðreisnar ekki verið óviðræðuhæfir en ráðherrar Flokks fólksins lokuðu sig af.
Í litlu samfélagi þar sem þekking er dreifð og liggur víða er virkt samtal við atvinnulífið lykilatriði. Þó einhver merki séu e.t.v. tekin að koma fram um að stjórnarþingmenn í fastanefndum séu meðvitaðri en áður um hlutverk sitt þurfa þeir að vakna til betri vitundar um að það sem kemur frá ráðuneytunum er ekki fullkomið.
Skattar, gjöld og aukin aðgæsla
Miðað við þingmálaskrána munu SVÞ taka fjölda mála til skoðunar á fyrri hluta þessa árs. Við verðum á varðbergi m.a. þar sem það er nokkuð ljóst að ríkisstjórnin er ekki hrædd við að hækka skatta.
Í þessu samhengi má t.d. horfa til fréttaflutnings frá haustinu af matseðli skattabreytinga í ferðaþjónustu og radda úr ríkisstofnunum þar sem m.a. hefur verið gefið til kynna að mögulegt sé að skattleggja Íslendinga niður í kjörþyngd.
Tækifæri til einföldunar og skilvirkari stjórnsýslu
Að endingu er rétt að taka fram að samkvæmt stjórnarsáttmálanum hyggst ríkisstjórnin einfalda stjórnsýslu og hagræða í ríkisrekstri. Nokkur merki í þá veru hafa komið fram, einkum í formi áforma um sameiningu ríkisstofnana. Þá hafa tveir ráðherrar boðað róttækar breytingar á fyrirkomulagi matvæla-, hollustuhátta– og mengunarvarnareftirlits, sem er vel. Það eru því til staðar tækifæri til að koma á framfæri við ríkisstjórnina hugmyndum um einföldun regluverks og framkvæmdar sem verður að nýta.
Áskorun til fyrirtækja: Látið vita af tækifærum
Þið, fyrirtækin, eruð í bestum færum til að koma auga á tækifæri til einföldunar regluverks og framkvæmdar. Sendið mér línu og tryggið að við séum um þau meðvituð.
6. janúar 2026
Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ og Bílgreinasambandsins
benedikt(hjá)svth.is
02/01/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Verslun, Þjónusta
Í sérstöku áramótablaði Viðskiptablaðsins undir liðnum Uppgjör 2025 fer Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ og Bílgreinasambandsins, stuttlega yfir stöðu atvinnulífsins við lok ársins og helstu áskoranir sem blasa við á komandi ári.
Þar kemur fram að þrátt fyrir áframhaldandi efnahagslegar áskoranir hafi staða margra fyrirtækja batnað eftir áföll heimsfaraldursins. Verðbólga og hátt vaxtastig hafi þó haft áhrif á rekstur og dregið úr bjartsýni, einkum þegar horft er til næstu missera.
Í greininni er einnig fjallað um stöðu neytenda, þar sem kaupendur hafi sýnt nokkra seiglu þrátt fyrir þrengri efnahag, og um þróun í lykilgreinum verslunar og þjónustu. Þá er bent á að horfur í útflutningsgreinum séu háðar alþjóðlegu efnahagsástandi og þróun á erlendum mörkuðum.
Benedikt leggur sérstaka áherslu á að fyrirsjáanleiki í stefnu stjórnvalda skipti sköpum fyrir fyrirtæki þegar kemur að fjárfestingum, mannauðsmálum og langtímaáætlanagerð. Fyrirhugaðar skattabreytingar og auknar álögur geti haft veruleg áhrif á einstakar greinar, þar á meðal bílgreinina, ef ekki er gætt að heildaráhrifum.
Að lokum er áréttað að næstu misseri verði afgerandi fyrir samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs. Með skýrari leikreglum, raunhæfri stefnumótun og nánu samstarfi stjórnvalda og atvinnulífs sé unnt að byggja áfram á þeirri seiglu sem fyrirtæki hafa sýnt á árinu 2025.
👉 Lesa greinina í heild sinni í Viðskiptablaðinu: HÉR!
30/12/2025 | Fréttir, Greinar, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld, Verslun, Þjónusta
Í nýrri grein á Innherja fjallar Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ, um árið sem er að líða og þær áskoranir sem íslenskt atvinnulíf stendur frammi fyrir. Hann bendir á að samspil verðbólgu, vaxta og skatta, ásamt auknum reglu- og kostnaðarbyrðum, hafi þrengt verulega að rekstrarumhverfi fyrirtækja og grafið undan samkeppnishæfni.
Jafnframt er lögð áhersla á skort á fyrirsjáanleika í stefnu stjórnvalda sem geri fyrirtækjum erfiðara að taka langtímaákvarðanir um fjárfestingar og mannauð. Benedikt varar við að án markvissra aðgerða til að bæta rekstrarskilyrði geti samkeppnishæfni Íslands veikst til framtíðar og undirstrikar mikilvægi raunverulegs samstarfs stjórnvalda og atvinnulífs til að skapa skýrari leikreglur og styðja við verðmætasköpun.
👉 Lesa greinina í heild sinni:
https://www.visir.is/g/20252822845d/arid-sem-er-ad-lida
30/12/2025 | Fræðsla, Fréttir, Menntun, Ræktum vitið, Verslun, Þjónusta
Menntaverðlaun atvinnulífsins verða afhent á Menntadegi atvinnulífsins sem fram fer á Hilton Reykjavík Nordica 11. febrúar 2026. Nú er opið fyrir tilnefningar og eru fyrirtæki hvött til að benda á góð dæmi um öflugt fræðslu- og menntastarf í atvinnulífinu.
Einungis er hægt að tilnefna aðildarfélög innan Samtök atvinnulífsins (SA) og er fyrirtækjum jafnframt heimilt að tilnefna sjálf sig.
Tilnefningarfrestur rennur út föstudaginn 16. janúar 2026.
Verðlaunin eru veitt í tveimur flokkum:
-
Menntafyrirtæki ársins
-
Menntasproti ársins
Menntadagur atvinnulífsins er sameiginlegt verkefni Samtök atvinnulífsins (SA), Samtök iðnaðarins (SI), Samtök verslunar og þjónustu (SVÞ), Samtök ferðaþjónustunnar (SAF), Samtök fjármálafyrirtækja (SFF), Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi (SFS) og Samorka.
SMELLTU HÉR fyrir nánari upplýsingar.
19/12/2025 | Fréttir, Stjórnvöld, Umhverfismál
Niðurfelling bensíngjalda og olíugjalds um áramótin. Hver verða áhrifin?
Þegar lög um kílómetragjald á ökutæki taka gildi um áramótin munu almennt og sérstakt vörugjald af bensíni (bensíngjöld) ásamt olíugjaldi falla brott. Á móti mun kolefnisgjald hækka um 30–32% (án virðisaukaskatts).
Einstaklingar og fyrirtæki hafa velt fyrir sér hvaða áhrif gjaldabreytingarnar hafa á útsöluverð á dælu. Einfalda svarið er að áhrifin ráðast ekki aðeins af gjaldabreytingunum sjálfum heldur fleiri þáttum, þ. á m. því hversu hátt hlutfall bílaeldsneytis er blandað endurnýjanlegu eldsneyti.
Á vefsíðunni vegirokkarallra.is sem er haldið úti af stjórnvöldum kemur t.d. eftirfarandi fram í svari við spurningunni hvort breytingarnar hafi áhrif á dæluverð bensíns og dísilolíu: „Olíu- og bensíngjöld munu falla niður og dæluverð mun lækka til samræmis. Uppfært kolefnisgjald verður hærra en áður og vegur því á móti lækkuninni. Hversu mikil lækkunin verður ræðst af hlutfalli vistvænna íblöndunarefna í eldsneyti. Hluti þessara íblöndunarefna af hverjum lítra hefur hvorki borið kolefnisgjald né olíu- eða bensíngjöld.“
Af hverju skiptir íblöndun máli?
Það sem margir átta sig ekki á er að þegar bensín eða dísilolía er keypt á dælu er ekki afhent 100% jarðefnaeldsneyti. Í meira en áratug hefur söluaðilum eldsneytis verið gert að blanda bílaeldsneyti öðrum efnum til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og því er bílaeldsneyti á dælu ávallt blandað öðrum efnum.
Söluaðilum eldsneytis er skylt samkvæmt lögum að tryggja að minnst 5% af heildarorkugildi eldsneytis í vegasamgöngum sé endurnýjanlegt eldsneyti.
Skattar sem falla brott leggjast ekki á íblöndunarefni
Bensíngjöld og olíugjald, sem falla niður um áramótin, eru ekki lögð á íblandaða hluta eldsneytis heldur aðeins þann hluta sem telst hreint jarðefnaeldsneyti þ.e. hreint bensín og hreina dísilolíu.
Það þýðir að ef lítri af bensíni á dælu inniheldur 10% íblöndun þá er aðeins 90% af lítranum jarðefnaeldsneyti og því leggst niðurfelling bensíngjalda aðeins á 90% lítrans en ekki allan lítrann. Þannig mun skattalækkunin á eldsneyti verða í hlutfalli við hversu stór hluti eldsneytis er hreint jarðefnaeldsneyti.
Dæmi um áhrif breytinganna á dæluverð
Samkvæmt vefnum GSM bensín nam lægsta bensínverðið hinn 19. desember 2025 279,7 kr./lítra. Bensíngjöld og kolefnisgjald (með virðisaukaskatti) nema samanlagt 134,9 kr./lítra en hlutur þeirra í lítraverði breytist eftir því hversu mikil íblöndun er í eldsneytinu. Um áramótin falla bensíngjöld brott og þá stendur eftir kolefnisgjald að fjárhæð 30,1 kr./lítra (með virðisaukaskatti).
Miðað við þessar forsendur, bensínverð 279,7 kr./lítra og skattlagningu annars vegar í dag og hins vegar eftir áramót má áætla að bensínverð geti lækkað um 89,1–104,8 kr./lítra miðað við íblöndun á bilinu 0–15%. Þess ber að geta að samkvæmt upplýsingum frá Umhverfis- og orkustofnun nam íblöndun í bensíni um 10% að meðaltali á tímabilinu janúar til október 2025.
Samkvæmt vefnum GSM bensín nam lægsta dísilverðið hinn 19. desember 292,7 kr./lítra. Olíugjald og kolefnisgjald (með virðisaukaskatti) nema samanlagt 122,4 kr./lítra en hlutur þeirra í lítraverði breytist eftir því hversu mikil íblöndun er í eldsneytinu. Um áramótin fellur olíugjald brott og eftir stendur kolefnisgjald að fjárhæð 35,1 kr./lítra (með virðisaukaskatti).
Miðað við þessar forsendur, dísilverð sem nemur 292,7 kr./lítra og skattlagningu annars vegar í dag og hins vegar eftir áramót má áætla að dísilverð geti lækkað um 74,2–87,3 kr./lítra miðað við íblöndun á bilinu 0–15%. Þess ber að geta að samkvæmt upplýsingum frá Umhverfis- og orkustofnun nam íblöndun í dísilolíu í vegasamgöngum um 8% að meðaltali á tímabilinu janúar til október 2025.
Tekið skal fram að hér er um dæmi að ræða. Við útreikninganna er eingöngu tekið mið af breytingum á skattlagningu en ýmsir aðrir þættir á borð við innkaupsverð á eldsneyti og íblöndunarefnum hafa einnig veruleg áhrif á lítraverð. Þá skal ítrekað að verðlagning á bensín og dísilolíu er á endanum ávallt ákvörðuð af söluaðilum, slík ákvarðanataka er á þeirra ábyrgð enda um viðskiptalegar ákvarðanir að ræða.
12/12/2025 | Fréttir, Stjórnvöld, Verslun
Persónuvernd hefur birt í Stjórnartíðindum breytingar á reglum um rafræna vöktun sem heimila lengri varðveislu myndefnis í verslunum. Með breytingunni er hámarksvarðveislutími lengdur úr 30 dögum í 90 daga.
SVÞ hefur unnið að þessari breytingu, enda hefur stuttur varðveislutími ítrekað reynst hindrun í lögreglurannsóknum og við uppljóstrun mála sem tengjast þjófnaði, ofbeldi og öðru ólöglegu athæfi í verslunum.
Lengri varðveislutími styrkir öryggi starfsfólks og viðskiptavina, bætir réttarstöðu fyrirtækja og eykur möguleika lögreglu á að vinna mál til lykta. SVÞ fagnar niðurstöðunni sem mikilvægu skrefi í átt að raunhæfara og sanngjarnara regluverki fyrir verslun og þjónustu.
Nánari upplýsingar um breytingarnar má finna á vef Persónuverndar HÉR!
