29/04/2026 | Fréttir, Greinar, Í fjölmiðlum, Úr hagsmunagæslunni
Visir birtir í dag grein Benedikts S. Benediktssonar, framkvæmdastjóra SVÞ undir heitinu Brandarar á Alþingi og alvarlegar spurningar um undirbúning lagasetningar
Brandarar á Alþingi og alvarlegar spurningar um undirbúning lagasetningar
Á meðan hlátur hljómaði í þingsal í fyrradag afgreiddi þingnefnd mál sem vekur alvarlegar spurningar um undirbúning lagasetningar.
Brandari 1: Ýjað að nánum kynnum
Í fyrradag var kátt á Alþingi þegar Inga Sæland tók til máls. Karl Gauti Hjaltason hafði spurt Ingu út í afstöðu hennar til kolefnisálaga, ETS, og virtist finna þeim ýmislegt til foráttu. Eins og vant er stóð ekki á svari Ingu sem sagði ekki skrítið að þau væru sammála þar sem þingmaðurinn hefði verið dálítið náin henni um tíma. Þvertók Inga fyrir að fara út í það nánar. Við svo búið ærðist þingheimur úr hlátri. Inga þakkaði fyrir fyrirspurnina, sagðist í góðum gír, vissi ekkert hvað hún ætlaði að segja en gerði að lokum góðlátlegt grín að ræðustíl Karls Gauta og uppskar enn frekari hlátrasköll.
Léttur tónn – þyngra mál í bakgrunni.
Brandari 2: Ýjað að nánum kynnum við stjórnarskránna
Annar brandari féll á Alþingi í fyrradag sem minna fór fyrir. Hann birtist í nefndaráliti meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar um lagafrumvarp sem hefur þann tilgang að lækka virðisaukaskatt á eldsneyti. Nú kann að vera að brandarinn sé það sem er kallað áunnið bragð (e. aquired taste), eins og ólífur með ansjósum.
Ábendingar um tvíverknað
Við meðferð efnahags- og viðskiptanefndar bárust henni ábendingar um að frumvarpinu væri kveðið á um að lagður skyldi 11% virðisaukaskattur á eldsneyti þetta sumarið og að Samkeppniseftirlitið skyldi hafa eftirlit með því að sú skattprósenta yrði fyrir valinu en ekki einhver önnur. Bent var á að ríkisskattstjóri hefði þegar eftirlit með slíku og óþarft væri að bæta Samkeppniseftirlitinu við.
Hátimbruð umfjöllun
Viðbrögð meirihlutans voru m.a. að benda með hátimbruðum hætti á að í 75. gr. stjórnarskrárinnar sé kveðið á um vernd atvinnufrelsis sem megi takmarka með lögum. Metur meiri hlutinn það svo að slíkar takmarkanir þurfi að byggjast á skýrri eða ótvíræðri lagaheimild og að löggjafanum sé óheimilt að fela framkvæmdarvaldshöfum óhefta ákvörðun um þær. Þá sagði meiri hlutinn að löggjafinn þurfi að mæla fyrir um meginreglur þar sem fram komi takmörk og umfang þeirrar réttindaskerðingar sem talin er nauðsynleg.
Barið í brestina
Að þessu sögðu lagði meiri hlutinn til að í stað þess að um framkvæmd eftirlits með lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti skuli gilda tiltekin ákvæði samkeppnislaga skuli þau hin sömu ákvæði gilda um tímabundna lækkun á útsöluverði eldsneytis. Í ljósi tillögunnar segir meirihlutinn að Samkeppniseftirlitinu beri að afla gagna og upplýsinga frá söluaðilum um verðmyndun og forsendur sem liggja henni að baki og þar með sé tryggt að söluaðilum sé óheimilt að auka eigin álagningu á eldsneyti í því skyni að taka til sín þann ávinning sem af tímabundinni lækkun virðisaukaskatts hlýst.
Áfram er gert ráð fyrir að söluaðilar eldsneytis leggi 11% virðisaukaskatt á eldsneyti þetta sumarið. Samkeppniseftirlitinu er ætlað að hafa eftirlit með því að sú lækkun eldsneytisverðs sem leiða mun af því að virðisaukaskattur lækkar tímabundið úr 24% í 11% endi í útsöluverði. Ef Samkeppniseftirlitið telur það ekki hafa gerst, þar sem söluaðilar hafi hækkað álagningu, á að beita þá stjórnvaldssektum. Hvergi er þess getið hverju álagning söluaðila má nema en þó á hún ekki að leiða til tapsrekstrar.
Þetta er brandari sem þarf að útskýra
Marga lögfræðingabrandara þarf að útskýra. Það er best að gera með því að setja fram þrjár spurningar, sem endurspegla hátimbraðar ábendingar meirihlutans, og bæta við ástæðu þess að spurt er:
- Hefur löggjafinn ákveðið takmarkanir á atvinnufrelsi með skýrri eða ótvíræðri lagaheimildþegar hann segir ekki í lagatexta heldur í nefndaráliti að hann ætlist til þess að álagning breytist ekki á eldsneyti? Ég bara spyr þar sem samkvæmt orðanna hljóðan eiga söluaðilar eldsneytis að skila út í útsöluverð muninum á 24% og 11% virðisaukaskatti og tilteknar reglur samkeppnislaga að gilda þegar Samkeppniseftirlitið framkvæmir eftirlit með því að svo fari. Í lagatextanum verður álagning ekki nefnd frekari en nokkuð annað en lækkun skatthlutfalls og breyting á útsöluverði af þeim sökum.
- Hefurlöggjafinn ákveðið meginreglur þar sem fram koma takmörk og umfang þeirrar réttindaskerðingar sem söluaðilarnir eiga að sæta? Ég bara spyr þar sem samkvæmt umfjöllun í nefndaráliti sem verður ekki í lagatexta verða takmörkin og umfangið í formi eftirlits Samkeppniseftirlitsins með álagningu, beiting stjórnvaldssekta af þess hálfu og heimild atvinnuvegaráðherra til að stýra verðlagningu með reglugerð.
- Hefur löggjafinn ákveðið að framselja til framkvæmdarvaldshafa óhefta ákvörðun um hver álagningin má vera?Ég bara spyr þar sem Samkeppniseftirlitið telst til handhafa framkvæmdarvalds og það virðist gert ráð fyrir að stofnunin ákveði án lögbundinna viðmiða hvað hún telur ásættanlegt þegar að álagningu kemur.
Ég veit ekki með ykkur en ég dó!
Aukabrandari: Ég sé gasljósið
Síðasta sumar sendi konan mig í sérverslun að kaupa ljósaperu í útiljós. Unga sölukonan sem afgreiddi mig afsakaði sig þar sem perurnar í ljósið væru ekki lengur framleiddar með sama ljósstyrk og áður. Ég sagði: „Ekkert mál, ef konan mín gerir athugasemdir segi ég henni bara að hún sé að missa vitið.“ Sölukonan unga varð vægast sagt óhress með þetta svar. Nú óska ég þess heitast að bévítans peran springi ekki aftur fyrr en unga sölukonan hefur gleymt mér.
Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ – Samtaka verslunar og þjónustu
_____________________
Sjá aðrar umfjallanir, umsagnir og greinar frá SVÞ er varða málið.
SVÞ gagnrýna mögulega verðstýringu á eldsneyti og aukið ráðherravald – SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu
SVÞ varar við verðstýringu: „Aðgerðir stjórnvalda minna á leiktjöld“SVÞ: Varar við verðstýringu og „leiktjöldum“ í aðgerðum stjórnvalda – SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu
SVÞ gagnrýnir varnagla stjórnvalda í umræðu um „verðbólgukeppni“ – SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu
Umsögn um frumvarp til laga um breytingu á lögum um virðisaukaskatt og samkeppnislögum – SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu
24/04/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld
SVÞ vara við heimildum til verðstýringar á eldsneyti
SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu gera alvarlegar athugasemdir við frumvarp um lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti, einkum mögulega aðkomu ráðherra að verðstýringu og breytt hlutverk Samkeppniseftirlitsins. Þetta kemur fram í umfjöllun Morgunblaðsins í dag, 24.04.2026.
Í greininni er haft eftir Benedikti S. Benediktssyni, framkvæmdastjóra SVÞ, að frumvarpið feli ekki aðeins í sér lækkun virðisaukaskatts úr 24% í 11%, heldur einnig sérstakt viðbótareftirlit með því að lækkunin skili sér til neytenda. Samkvæmt frumvarpinu gæti atvinnuvegaráðherra gripið til aðgerða, þar á meðal beinnar verðstýringar, ef talið er að lækkun skatthlutfalls skili sér ekki út í verðlag.
SVÞ benda á að það eftirlit sem Samkeppniseftirlitinu er ætlað að sinna samkvæmt frumvarpinu sé í eðli sínu sambærilegt verkefni og þegar er á hendi ríkisskattstjóra, þ.e. að tryggja að rétt skatthlutfall sé lagt á vöru. Að mati samtakanna er því óljóst hvers vegna fá Samkeppniseftirlitinu sama hlutverk og þannig tvöfalda eftirlit.
Í umfjöllun Morgunblaðsins kemur jafnframt fram að SVÞ telji heimild ráðherra til að stýra eldsneytisverði geta farið gegn stjórnarskrárbundnum reglum, meðal annars um meðalhóf. Bent er á að íþyngjandi ákvarðanir af þessu tagi þurfi skýra lagastoð og afmörkuð viðmið, sem ekki liggi fyrir með fullnægjandi hætti í frumvarpinu.
Þá vekja SVÞ athygli á því að Samkeppniseftirlitið hafi safnað gögnum um verðþróun á eldsneytismarkaði frá því í desember án þess að niðurstöður liggi fyrir.
Einnig er vísað til þess í greininni að frumvarpið geti í framkvæmd falið í sér verðþak eða tímabundið frávik frá markaðsverðmyndun. Slíkt samræmist illa markmiði frumvarpsins að mati SVÞ.
Áhrif á fyrirtæki og markað
Fyrir fyrirtæki á eldsneytismarkaði og í tengdri starfsemi felur frumvarpið í sér aukna byrði að tilefnislausu. Möguleg bein aðkoma stjórnvalda að verðlagningu getur haft áhrif á samkeppni og getu fyrirtækja til rekstrar.
Skýr verkaskipting stjórnvalda og reglubyrði í samræmi við tilefni eru lykilatriði fyrir fyrirtæki sem starfa á samkeppnismarkaði. Óljósar heimildir og tvíverknaður í eftirliti og viðurlögum auka kostnað og draga úr skilvirkni.
Niðurstaða
SVÞ leggja áherslu á að markmið um að lækkun skatta skili sér til neytenda er mikilvægt og eðlilegt. Hins vegar þarf útfærsla eftirlits að vera við hæfi og samræmast lögum. Núverandi frumvarp vekur upp spurningar um hvort hið opinbera geri sér grein fyrir samspili umfangs eftirlits og rekstrarkostnaðar. Að tvær stofnanir sinni í grundvallaratriðum sama eftirlitinu, Skatturinn og Samkeppniseftirlitið. getur ekki verið skynsamlegt.
______
21/04/2026 | Fréttir, Viðburðir
Greiðari leið – hugmyndir óskast
Fundur um umferðarmál á höfuðborgarsvæðinu verður haldinn 28. apríl undir yfirskriftinni Greiðari leið – hugmyndir óskast, en SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu eru meðal samstarfsaðila að viðburðinum.
Til stendur að halda fund um umferðarmál á höfuðborgarsvæðinu undir yfirskriftinni Greiðari leið – hugmyndir óskast og verður hann haldinn á Hilton við Suðurlandsbraut 28. apríl.
Húsið opnar kl. 08:30 og fundurinn hefst kl. 9:00 og stendur til 10:45.
Efnt er til fundarins til að stuðla að upplýstri umræðu um samgöngur á höfuðborgarsvæðinu fyrir sveitarstjórnarkosningarnar um miðjan maí. Efnt verður til samtals um hugmyndir og lausnir sem til þess eru fallnar að greiða úr umferð á höfuðborgarsvæðinu fyrir alla fararmáta. Þá verður leitað svara hjá oddvitum flokkanna við því hvaða viðhorf þeir hafa til samgöngumála á höfuðborgarsvæðinu.
Í aðdraganda ráðstefnunnar verður teflt fram forvitnilegum staðreyndum um samgöngumál, tekið hús á oddvitum flokka og helstu sérfræðingum og leitað viðhorfa hjá íbúum í ólíkum hverfum höfuðborgarsvæðisins.
Að fundinum stendur Hugvekjan, sem hefur að markmiði að stuðla að opnu samtali og upplýstri umræðu um mál sem eru efst á baugi í samfélaginu. Samgöngumál á höfuðborgarsvæðinu eru stórt hagsmunamál fyrir atvinnulíf og samfélag. Greiðari samgöngur draga úr vinnutapi, lækka flutningskostnað, efla skilvirkni og styðja við framleiðni og hagvöxt. Þær eru þannig lykilforsenda samkeppnishæfni fyrirtækja og heilbrigðrar verðmætasköpunar.
Á meðal bakhjarla eru Samtök atvinnulífsins, SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu og Félag atvinnurekenda. Einnig eru á meðal bakhjarla fyrirtækin við Suðurlandsbraut 4–32, meðal annars Eik hf., Eirvík fasteignir ehf., Glitnir ehf., Heimar hf., Investo ehf., Kísiliðjan hf., Lyfjaver ehf., Mænir Reykjavík ehf., Mörkin fasteign ehf., Reitir hf., Róshildur ehf., SB. 18 ehf., Stemmi ehf. og Þorgrímur fasteignafélag ehf., auk BL, Heklu bílaumboðs og Toyota á Íslandi.
Nánari upplýsingar og skráning á fundinn —> SMELLTU HÉR!
20/04/2026 | Fréttir, Samtök sjálfstæðra skóla
Ný stjórn og aukin breidd á aðalfundi Sjálfstæðra skóla
Aðalfundur Sjálfstæðra skóla (SSK) var haldinn 16. apríl síðastliðinn. Fundurinn var vel sóttur og dagskráin fjölbreytt og áhugaverð.
Alma Guðmundsdóttir, formaður stjórnar, fór yfir helstu verkefni og starfsemi liðins árs. Þá voru lagðar fram og samþykktar breytingar á samþykktum samtakanna.
Einnig urðu breytingar á stjórn. Kristrún Birgisdóttir lét af störfum sem varaformaður og í hennar stað var kjörin Sigríður Dröfn Ámundadóttir. Þá dró Sigríður Stephensen sig úr stjórn eftir farsælt og langt starf og tekur Kristján Ómar Björnsson sæti hennar. Ólafur Þór Kristjánsson er nýr varamaður í stjórn.
Samtökin þakka Kristrúnu og Sigríði Stephensen innilega fyrir þeirra ómetanlega framlag til starfs SSK og bjóða nýja stjórnarmenn hjartanlega velkomna til starfa.
Á fundinum kynntu nýir félagsmenn sig, Aðalþing og Hamingjuhöllin og var mjög áhugavert að hlusta á kynningar þeirra. Samtökin bjóða þau hjartanlega velkomin í hópinn. Þá flutti Bergur Ebbi áhugaverðan fyrirlestur sem vakti lukku.
Fundinum lauk með léttum veitingum, búbblum og góðum samræðum.
________
15/04/2026 | Fréttir, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld
Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ, gagnrýnir nýjar aðgerðir stjórnvalda vegna eldsneytisverðs og segir þær bera með sér vantraust í garð fyrirtækja og fela í sér hættulega þróun í átt að verðstýringu.
Í viðtali við Vísi segir Benedikt að þótt SVÞ styðji tímabundna lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti, séu þær viðbótaraðgerðir sem fylgja „pínu leiktjöld“ og óþarfar í ljósi þess að virkt eftirlitskerfi sé þegar til staðar.
Samkvæmt boðuðum aðgerðum mun Samkeppniseftirlitið hafa sérstakt eftirlit með því að skattalækkunin skili sér til neytenda, auk þess sem ráðherra fær heimildir til að grípa inn í verðlagningu með beinum hætti.
Benedikt varar sérstaklega við slíkum heimildum og segir þær geta leitt til verðstýringar sem sagan sýni að geti haft neikvæðar afleiðingar. Ef verð er þrýst niður með valdboði til lengri tíma geti það grafið undan rekstrargrundvelli fyrirtækja og jafnvel leitt til skorts á vörum.
Hann bendir einnig á að skilaboðin til atvinnulífsins séu alvarleg, þar sem stjórnvöld virðist tilbúin að bæta við eftirliti, refsiheimildum og inngripum í verðlagningu. Slík nálgun geti skapað óvissu meðal fyrirtækja um framtíðarskilyrði í rekstri.
Að mati SVÞ hefði einfaldlega dugað að lækka virðisaukaskatt á eldsneyti tímabundið, án frekari íhlutunar, enda séu bæði lög og eftirlit þegar til staðar til að tryggja að lækkunin skili sér í verði til neytenda.
Sjá nánar viðtal við Benedikt S. Benediktsson á Vísi –> HÉR!
15/04/2026 | Fréttir, Greinar, Í fjölmiðlum, Stjórnvöld, Úr hagsmunagæslunni
Visir.is birtir í dag meðfylgjandi grein frá Benedikt S. Benediktssyni, framkvæmdastjóra SVÞ.
Verðbólgukeppni
Ríkisstjórnin lækkar virðisaukaskatt á eldsneyti sem væri góð hugmynd ef hún seldi hana ekki eins og vafning með undirmálslánum.
Hinn 10. apríl síðastliðinn kynnti ríkisstjórnin aðgerðir til að takast á við aukna verðbólgu vegna átaka í Persaflóa (a. الخليج الفارسی). Aðgerðirnar eru í raun tvær, þ.e. annars vegar tímabundin lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti sem neytendur kaupa á dælu og hins vegar fjárframlag til að styrkja uppbyggingu hleðslustöðva.
Í frumvarpinu segir efnislega að á tímabilinu 1. maí til 31. ágúst verði virðisaukaskattur á eldsneyti 11% í stað 24%. Þá er beinum orðum kveðið á um að „á umræddu tímabili ber[i] söluaðilum eldsneytis að tryggja að hin tímabundna lækkun á skatthlutfalli virðisaukaskatts skili sér að fullu í endanlegu útsöluverði eldsneytis.“ Í mati á áhrifum segir m.a.: „Sé lækkuninni miðlað til fulls inn í verð til neytenda lækkar verð að öðru óbreyttu um 10,5%.“ Þá segir einnig: „Gert er ráð fyrir að bein áhrif skattalækkunarinnar á vísitölu neysluverðs verði tæplega 0,3% til lækkunar sem mun ganga til baka að gildistíma loknum í byrjun september.“
Þátttökulistinn
Það er jákvætt að ríkisstjórnin stígi skref og gefi til kynna að hún ætlar að vera þátttakandi í baráttunni gegn verðbólgu. Virðisaukaskattslækkunin er nokkuð vel til þess fallin að lækka eldsneytiskostnað almennings og ætti ef vel tekst til að milda bein áhrif þróunar á alþjóðavettvangi á buddu margra landsmanna. Niðurstaðan ætti að verða mælanleg. Stuðningur við orkuskipti er aftur á móti lengri tíma mál, eins og forsætisráðherra hefur nefnt, en gæti í einhverjum mæli orðið lóð á vogarskálarnar m.t.t. orkusjálfstæðis þjóðarinnar.
Mun hámarksárangur nást?
Stutta svarið er já, hámarksárangur mun nást. Það segir sig nánast sjálft að muninum á 24% virðisaukaskatti á eldsneyti og 11% verður skilað út í verðlag enda samræmist annað ekki lögum um virðisaukaskatt og getur haft alvarlegar afleiðingar í för með sér. Stjórnandi sem tekur slíka áhættu verður ekki langlífur í starfi. Skatturinn hefur eftirlit með réttum skilum, virðisaukaskattsframkvæmdin er rótgróin og þó stundum kunni að skapast álitamál snúa þau afar sjaldan að svo einföldum viðskiptum sem innkaup og sala eldsneytis eru. Það er vel þekkt að fólk hefur sætt refsingu fyrir röng skil virðisaukaskatts.
Áhættan af því að lækkunin skili sér ekki til neytenda er því afar lítil ef nokkur. Af þeim sökum er í raun óþarft að taka fram í lagatextanum að söluaðilum beri að skila lækkun skatthlutfallsins út í smásöluverð, það mun gerast. Látum það liggja á milli hluta enda er það ekkert endilega alltaf slæmt að löggjafinn sé skýr þegar hann lætur í ljós til hvers er ætlast, svo fremi sem hann sé skýr.
Ekki að pissa í skóinn sinn heldur…
Að bera í bakkafullan lækinn er þekkt orðatiltæki og getur merkt að ganga lengra en tilefni er til. Myndmálið er skýrt, einstaklingur að bera vatn í fötu út í læk. Almennt er til þess ætlast að löggjafinn passi upp á slíkt og oft eru orð eins og meðalhófsregla og gullhúðun nefnd í því sambandi. Fræðimenn nefna stundum að lögmætisregla varni því að stjórnvöld grípi til aðgerða nema þær eigi sér stoð í lögum.
Eins og áður segir tryggja ákvæði virðisaukaskattslaga nú þegar að sú breyting á virðisaukaskattshlutfalli sem er boðuð með frumvarpinu muni skila sér út í smásöluverð. Í frumvarpinu er hins vegar gengið lengra.
Þetta er kraftakeppni
Eins og fram hefur komið er í frumvarpinu sérstaklega kveðið á um að söluaðilum eldsneytis beri að tryggja að hin tímabundna lækkun á skatthlutfalli virðisaukaskatts skili sér að fullu í endanlegu útsöluverði eldsneytis. Skatturinn hefur, eins og áður segir, eftirlit með réttri meðferð virðisaukaskatts. Fjármála- og efnahagsráðherra telur hins vegar tilefni til að bæta í og Samkeppniseftirlitinu verður gert að hafa sérstakt eftirlit með því að söluaðilar skili tímabundinni lækkun virðisaukaskatts í útsöluverð eldsneytis.
Frændi minn í Bolungarvík sneri hurðarhúnum stundum aukahring því hann var svo handsterkur. Ráðherrann er líka sterkur.
Ekki bara einstaklingssport
Það er ekki nema von að fleiri hafi viljað taka þátt og ákveðið hafi verið að tryggja aðkomu atvinnuvegaráðherra að málinu. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að hún fái heimild til ákveða hámarksverð, hámarksálagningu eða aðra stýringu á verðlagningu eða viðskiptakjörum ef svo fer að söluaðilar eldsneytis tryggja ekki að hin tímabundna lækkun á skatthlutfalli virðisaukaskatts skili sér að fullu í endanlegu útsöluverði eldsneytis. Ég held ég hafi verið búinn að nefna annað samræmist ekki lögum um virðisaukaskatt.
Hún er líka sterk.
Látum […] kappið bera fegurðina ofurliði
Ekki mundi ég vilja vera hurðarhúnn í dag.
Til höfuð þess sem selur eldsneyti er sett eftirlit Skattsins, eftirlit Samkeppniseftirlitsins, skattsekt, stjórnvaldssekt, verðþak, framlegðarhámark og hættan á því að einum liðsmanninum detti í hug einhver önnur leið til verðstýringar eða stýringar. Allt undir kringumstæðum þar sem það er þegar ljóst að lækkunin mun skila sér út í verðlag.
Einhver fræðimaðurinn hefði í góðu samkvæmi látið detta sér í hug hugtök á borð við margföld refsing en annar og óvandaðri maður látið nægja að segja jú kant meik ðis sjitt öpp.
Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ – Samtaka verslunar og þjónustu.
