07/01/2026 | Fréttir, Umhverfismál, Úr hagsmunagæslunni
Úr hagsmunagæslunni
Um þessar mundir hefur eldsneytisverð verið í umræðunni í tengslum við róttækar skattabreytingar um áramót. Í því samhengi hafa fallið ýmis orð, m.a. í þá átt að eldsneytisverð hér á landi hafi ekki þróast í samræmi við breytingar á heimsmarkaðsverði. Ekki er alltaf ljóst hvað átt er við þegar rætt er um heimsmarkaðsverð eldsneytis en t.d. hefur verið litið til heimsmarkaðsverðs á hráolíu, afhendingarverðs bensíns í New York höfn og heimsmarkaðsverð bensíns á Mið-Evrópumarkaði.
Þegar rætt er um heimsmarkaðsverð er t.d. hætt við að einhverjir líti svo á að það bensín sem er selt á Íslandi komi frá höfnum New York . Ef við skoðum hins vegar upplýsingar á vef Hagstofu Íslands sjáum við að tæp 99% alls blýlauss bensíns sem var flutt til Íslands frá upphafi árs 2023 var upprunnið í Noregi. Það bensín sem hér er selt á dælu er því líkast til ekki í raun að koma af heimsmarkaði heldur Noregsmarkaði. Af þeim sökum er eðlilegt að velta fyrir sér hvort verðþróun á innfluttu bensíni sem kemur hingað af Noregsmarkaði sé sú sama og verðþróun á heimsmarkaði.
Heimild: Hagstofa Íslands, Seðlabanki Íslands og U.S. Energy Information Administration
Eldsneyti á Íslandi kemur ekki frá New York – heldur frá Noregi
Líkt og sjá má á meðfylgjandi mynd hefur heimsmarkaðsverð í New York höfn umreiknað í íslenskar krónur sveiflast töluvert milli mánaða og það sama á við um innflutningsverð á bensíni sem er innflutt frá Noregi. Þótt verðbreytingarnar fylgi ekki alveg sömu sveiflum virðist þónokkur fylgni á milli þeirra á köflum ef innflutningsverð er tafið um mánuð sem kann að endurspegla tafir vegna flutnings– og afhendingartíma.
Þegar árið 2025 er skoðað sérstaklega virðist sambandið á milli þróunar á heimsmarkaðsverði og innflutningsverðs á bensíni sem er flutt inn frá Noregi vera veikara en að jafnaði á tímabilinu 2023–2024. Í október hafði heimsmarkaðsverð til að mynda lækkað um 23% frá ársbyrjun á meðan innflutningsverð á bensíni frá Noregi hafði lækkað um 9%. Þetta misræmi kann að skýrast að hluta til af töf vegna flutnings– og afhendingartíma á eldsneyti til Íslands en líkt og sjá má á myndinni er áfram töluverður munur milli heimsmarkaðsverðs og innflutningsverðs með mánaðartímatöf. Það bendir til þess að fleiri þættir en þróun heimsmarkaðsverðs hafi áhrif á innflutningsverð á bensíni frá Noregi.
Heimild: Hagstofa Íslands, Seðlabanki Íslands og U.S. Energy Information Administration
Niðurstaða: Heimsmarkaðsverð er ekki nægjanlegt viðmið
Kjarninn í þessu er sá að heimsmarkaðsverð við New York höfn er ekki fullkomið viðmið til að leggja mat á verðþróun bensíns á Íslandi. Þótt innflutningsverð á bensíni, sem hefur bein áhrif á verðmyndun innanlands, hreyfist oft í takt við heimsmarkaðsverð líkt og fjallað er um hér að framan er sambandið þar á milli misríkt og virðist hafa verið veikara árið 2025 en árin á undan.
06/01/2026 | Fréttamolar SVÞ, Fréttir, Greinar, Í fjölmiðlum, Innra starf, Stjórnvöld, Umhverfismál, Útgáfa, Verslun, Viðburðir, Þjónusta
Desember einkenndist af virkri hagsmunagæslu þar sem augu beindust að samkeppnishæfni verslunar og þjónustu í breyttu evrópsku og íslensku umhverfi, áhrif skatta og regluverks á rekstur og rekstrarkostnað.
Þá er undirbúningur að ráðstefnunni UPPBROT SVÞ 2026 sem haldin verður á Parliament Hótel Reykjavík við Austurvöll 12. mars nk., í fullum gangi.
SVÞ FRÉTTAMOLAR DESEMBER 2025.pdf
06/01/2026 | Fréttir, Úr hagsmunagæslunni, Útgáfa, Verslun, Þjónusta
Hagsmunagæsla SVÞ í janúar 2026: Þingmál, skattahækkanir og tækifæri til einföldunar
Janúar 2026
Ný ríkisstjórn
Að ákveðnu leyti eru hagsmunaverðir enn að jafna sig eftir fyrri hluta þingvetrar og aðdraganda hans. Ný ríkisstjórn tók við stjórnartaumunum í desember 2024 og birti tiltölulega stutta stefnuyfirlýsingu með markmiðum og 23 aðgerðum. Fljótlega í kjölfarið kallaði stjórnin eftir hagræðingartillögum frá almenningi og í haust voru drög að atvinnustefnu sett í samráðsferli.
Hlutverk hagsmunavarða
Það skiptir hagsmunavörðinn ekki grundvallarmáli hver er við stjórnartaumana því verkefnið er ávallt það sama; að gæta almennra hagsmuna allra þeirra fyrirtækja sem eiga aðild að SVÞ. Eitt yfirlýstra markmiða nýrrar ríkisstjórnar er að vinna að aukinni verðmætasköpun í atvinnulífinu. Framan af var orðræða ríkisstjórnarinnar slík að örlaði á bjartsýni. Stjórnarliðar voru ferskir og virkuðu atorkumiklir sem var ákveðin breyting frá því langdregna eftirpartísástandi sem ríkti í tíð fyrri ríkisstjórnar.
Þingmál sem snerta atvinnulífið beint
Núverandi ríkisstjórn hefur í ýmsu tilliti haldið áfram með mál sem voru í vinnslu í tíð síðustu ríkisstjórnar og snerta hagsmuni aðildarfyrirtækja SVÞ. Þar á meðal eru kílómetragjöld á ökutæki, breytingar á raforkulögum, bókmenntastefna, breytingar á lögum um sjúkratryggingar, breytingar á lyfjalögum m.t.t. lyfjaskorts, og innleiðing ETS 2-kerfisins. Önnur mál tók nýja ríkisstjórnin sjálf upp, þ. á m. afnám breytinga á ákvæðum búvörulaga (afurðastöðvar í kjötiðnaði), breytingu á húsaleigulögum (bann gegn vísitölutengingu leiguverðs) og hækkun veiðigjalda.
Umsagnir, fundir og eftirfylgni SVÞ
Miðað við upplýsingar í þingmálaskrá ríkisstjórnarinnar gerði skrifstofa SVÞ ráð fyrir að síðasta haust mundi ríkisstjórnin leggja fram 40 þingmál á Alþingi sem gætu snert hagsmuni aðildarfyrirtækja. Þau komu ekki öll fram en skrifstofan sendi Stjórnarráðinu og Alþingi þó 37 umsagnir þar sem bent var á þætti sem betur þyrftu að fara. Mörgum málanna var fylgt eftir á fundum með fastanefndum Alþingis og ráðuneytum auk annarra funda og símtala.
Breytt verklag á Alþingi – veikara aðhald fastanefnda
Með tilliti til hagsmunagæslunnar varð töluverð breyting með tilkomu nýrrar ríkisstjórnar og henni má lýsa þannig að ráðherrar ráða niðurstöðum mála en aðrir Alþingismenn ekki.
Það er alvarleg staða þar sem þingmenn í fastanefndum Alþingis hafa m.a. gegnt því mikilvæga hlutverki að gaumgæfa það sem frá ríkisstjórninni kemur og leggja til breytingar ef svo ber undir. Þegar ráðherrar ráða niðurstöðunni verða minni líkur á að ágallar á þingmálum verði lagfærðir við þinglega meðferð og mat ráðherra á áhrifum þingmála verður ráðandi, jafnvel þó matið byggi á veikum forsendum. Samskipti við ráðherra í nýju ríkisstjórninni hafa verið misjöfn. Til dæmis hefur umhverfis-, orku– og loftslagsráðherra hefur t.d. boðið upp á ríkt samtal, ráðherrar Viðreisnar ekki verið óviðræðuhæfir en ráðherrar Flokks fólksins lokuðu sig af.
Í litlu samfélagi þar sem þekking er dreifð og liggur víða er virkt samtal við atvinnulífið lykilatriði. Þó einhver merki séu e.t.v. tekin að koma fram um að stjórnarþingmenn í fastanefndum séu meðvitaðri en áður um hlutverk sitt þurfa þeir að vakna til betri vitundar um að það sem kemur frá ráðuneytunum er ekki fullkomið.
Skattar, gjöld og aukin aðgæsla
Miðað við þingmálaskrána munu SVÞ taka fjölda mála til skoðunar á fyrri hluta þessa árs. Við verðum á varðbergi m.a. þar sem það er nokkuð ljóst að ríkisstjórnin er ekki hrædd við að hækka skatta.
Í þessu samhengi má t.d. horfa til fréttaflutnings frá haustinu af matseðli skattabreytinga í ferðaþjónustu og radda úr ríkisstofnunum þar sem m.a. hefur verið gefið til kynna að mögulegt sé að skattleggja Íslendinga niður í kjörþyngd.
Tækifæri til einföldunar og skilvirkari stjórnsýslu
Að endingu er rétt að taka fram að samkvæmt stjórnarsáttmálanum hyggst ríkisstjórnin einfalda stjórnsýslu og hagræða í ríkisrekstri. Nokkur merki í þá veru hafa komið fram, einkum í formi áforma um sameiningu ríkisstofnana. Þá hafa tveir ráðherrar boðað róttækar breytingar á fyrirkomulagi matvæla-, hollustuhátta– og mengunarvarnareftirlits, sem er vel. Það eru því til staðar tækifæri til að koma á framfæri við ríkisstjórnina hugmyndum um einföldun regluverks og framkvæmdar sem verður að nýta.
Áskorun til fyrirtækja: Látið vita af tækifærum
Þið, fyrirtækin, eruð í bestum færum til að koma auga á tækifæri til einföldunar regluverks og framkvæmdar. Sendið mér línu og tryggið að við séum um þau meðvituð.
6. janúar 2026
Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri SVÞ og Bílgreinasambandsins
benedikt(hjá)svth.is
01/12/2025 | Fréttamolar SVÞ, Fréttir, Greinar, Í fjölmiðlum, Innra starf, Stjórnvöld, Umhverfismál, Úr hagsmunagæslunni, Útgáfa, Verslun, Viðburðir, Þjónusta
Í fréttamolum nóvembermánaðar dregur SVÞ saman helstu mál sem snertu verslun og þjónustu í mánuðinum: frá áhrifum nýrrar PPWR-reglugerðar ESB á umbúðir og ábyrga markaðssetningu, yfir í fyrirhugaðar skattbreytingar á ökutækjum og hækkandi kostnað í bílageiranum, niðurstöður könnunar Rannsóknaseturs verslunarinnar um jólagjafir ársins, stöðu neysluhegðunar Íslendinga og áberandi árangur félagsmanna SVÞ í Umhverfisverðlaunum atvinnulífsins — allt sett fram í hnitmiðuðu yfirliti í meðfylgjandi Fréttamolum.
FRÉTTAMOLAR SVÞ NÓVEMBER 2025.pdf
05/08/2025 | Umsagnir, Útgáfa, Verslun, Þjónusta
SVÞ tekur þátt í sameiginlegri umsögn aðildarfélaga Samtaka atvinnulífsins um drög að forgangslista Íslands í samskiptum við Evrópusambandið fyrir árin 2024–2029. Þar er lögð áhersla á mikilvægi skýrrar og markvissrar stefnu stjórnvalda gagnvart ESB til að tryggja samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs og hámarka ávinning af þátttöku í innri markaði Evrópu.
Í umsögninni, er EES-samningurinn kallaður hornsteinn utanríkis- og efnahagsstefnu Íslands og minnt á að samningurinn kalli á stöðuga og öfluga hagsmunagæslu þar sem ný löggjöf ESB geti haft veruleg áhrif á starfsskilyrði íslenskra fyrirtækja.
Sjá nánar -> Forgangslisti við hagsmunagæslu Íslands gagnvart Evrópusambandinu 2024-2029
